Skip to main content

Full text of "Praelectiones medicae duodecim : in theatro Collegii Medicorum Londinensium habitae"

See other formats 


1 


PR*LECTIONES 


medic^e 


DUODECIM, 


Theatro  Collegii  Medicorum 
LONDINENSIUM 

Η  Α  Β  I  Τ  JE. 

Α  Τηομα  Lawrence,  Μ.  D. 
Collegii   ejufdem  S  ο  c  ι  ο. 


L  Ο  Ν  D  I  Ν  I 


Proftant  venales  apud  Johannem  Whiston  et 
Β  £  ν  τ.  WMrrru r-in  Fteetfl 


OCG-k&IL 
LIBRARY 

Founded  1813 


OOI  OF 


Digitized  by  the  Internet  Archive 
in  2014 


http://archive.org/details/praelectionesmedOOIawr 


PrjELectionum  Argumenta. 


Argumentum  Pr^eleBionis  Primte. 

DE  Naturas  propoiko  in  Calvaria  fabricanda 
Pag.  r 

De  Calvarias  capacitate  2 

robore  3 

futuris  ibid. 

De  Cerebri  membranis  Γίνε  Meningibus  5 

De  Meninge  Craffa  ejudemque  Natura  6 

Meningis  Craflas  laminie  7 
Meningis  Craffae  ProceRiis  eorumque  numerus  et 

origo  9 

Proceiiiis  Falciformis  ibid. 

ProceiTus  Laterales  10 

ProceiTuum  horum  ufus  1 1 

Proceflus  Quartns  ibid. 

De  Meningis  CraiTas  vafis  ibid. 

De  Meningis  Craffe  Sinibus  14 

De  Chordis  Willifii  1 5 

De  Sinuum  Divifione  ibid. 

De  Sinu  Longitudinali  majore  ibid. 

De  Sinibus  Lateralibus  16 

De  Sinu  Quarto  17 

De  Sinibus  Minoribus  1 8 

De  Ufu  Craife  Meningis  *  19 

Argumentum  Praknionis  Secunda. 

De  Tunica  Aranea  24. 

De  Meninge  Tenui  2  7 
Arteriarum  ad  Cerebrum  proficifcentium  Origo 

Curfus  et  Diftributio  28 
a  Cerebri 


Prale&iomim  Argumcnta. 


Cerebri  univciTi  Divifio  p.  3  r 

Cerebri  Hemifphieria  ibii. 

Lobi  32 

Sulci  Serpentini  ibid. 

Alia  Cerebri  Divifio  ibid. 

Cerebri  Cortex  ibid. 

Medulla  33 

Corpus  Callofum  ibid. 

Ventriculi  Laterales  et  Septum  Lucidum  34 

Corpora  Striata  ibid. 

Fornix  ibid. 

Ventriculus  Tertius  3  5 

Thalami  Nervorum  Opticorura  ibid. 

Infundibulum  ibid. 

Aditus  ad  Aquae  Duftum  Sylvil  ibid. 

Aquas  Dudtus  Sylvii  ibid. 

Foramen  Pofterius  Highmorl  36 

Tubercula  Quatuor  ibid. 

Glandula  Pinealis  ibid. 

Plexus  Choroeides  37 

Cerebellum  ibid. 

Arbor  Vitas  38 

Ventriculus  Quartus  39 

Valvula  Major  ibid. 

Cerebelli  Pedunculi  ibid. 

Medulla  Oblongata  40 

Medullas  Oblongatse  Crura  ibid» 

Infundibulum  ibid. 

Glandula  Pituitaria  ibid, 

Proceffus  Annularis  41 

Corpora  Pyramidalia  et  Olivaria  ibid. 

Nervorum  Origines  42 

Medulla  Spinalis  47 

Argumentum  PraleRionis  Tertia. 

De  Natura  Corporis  Animalis  54 

Facultatum 


Prakciionum  Argumenta. 


Facuitatum  divifio  tripartka  p.  56 

De  Ufu  Cerebri  in  univerium  ibid. 
Ufus  Cerebri  et  Cerebelli  iecundum  Willifium 

57 

Natura  Nervorum  61 

Nervorum  Ganglia  62 

Nervorum  Sympathia  63 

Nervorum  exilitas  64 

Nervorum  extrema  66 

Nervornm  vis  duplex  67 

De  Senfu  -ibid. 

De  Motu  74 

Argumentum  Prteleflionis  ^uarfJf, 

Prade£toris  propoGtura  85 

Apoplexias  definitio  87 

Apoplexias  immirtentis  figna  88 

Apoplexias  pnefentis  figna  90 

Not?E  quibus  Apoplexia  a  morbis  fimilibus  dig- 

nofcatur  93 

-Qui  funt  ApoplexiiE  maxime  opportuni  97 

Caufarum  Apoplexiie  divifio  98 

Caufaz  Apoplexice  remotiores  ibid. 

Caufae  Apoplexiae  propiores  1 04 

Argumentum  Praleflionis  Quinttf. 

Vis  caufarum  fupra  propofitarum  in  Apoplexia  in- 
fcrenda  114 
De  iis  quas  poit  Apoplexiam  eventura  funt  1 19 
De  Apoplexia  prscavenda  123 
Apoplexiae  prsefentis  curatio  127 
Quemadmodum  Apoplexias  recidivge  occurrendum 

132 

Cari  natura  et  iigna  133 

a  2  Cari 


Prceh3icnum  Argumenta. 


Cari  caufe  ρ.  1 34 

Medendi  ratio  137 

Argumcntim  Pr<eleflionis  Sexta. 

Lethargi  figna  142 
Nots  quibus  morbis  coniimilibus  dignofcatur  143 

Proxima  Lethargi  caufa  145 

Qiiid  in  Lethargo  prsefagiendu  m  ibid. 

Medendi  ratio  148 

De  Nervorum  Refolutione  five  Paralyfi  151 

Signa  Paralyfis  futuras  153 

Signa  Paralyfis  prasfentis  ibid. 

Caufas  Paralyfis  158 

Quid  de  Paralyticis  prasfagiendum  166 

Medendi  ratio  169 

Argumentum  Vrxleftiorits  Septima. 

De  Convulfione  in  Univerfum  173 

Convulfionis  divifio  185 

De  Spafmo  Φυσωα^α  ibid. 

Caufas  186 

Medendi  ratio  1  89 

De  Tendinum  Subfultu  191 

Caufe  ibid. 

Quid  in  hoc  morbo  prsefagiendum  iq2 

Medendi  ratio  194 

Argumentum  PraleRionis  Oftav£. ' 

De  Nervorum  Rigore  196 

Morbi  divifio  198 

Tetani  figna  ibid. 

.  Opifthotoni  figna  201 

Emproilhotoni  figna  .  202 

£fotse 


"PrceleBionum  Argumenta. 
■Notse  quibus  Nervorum  Rigor  morbis  fimilibus 


dignofcatur  p.  205 

Rigoris  Nervorum  Caufse  207 

Quid  in  Rigore  Nervorum  pradagiendum  212 

Medendi  ratio  2 14 

De  Chorea  San&i  Viti  2 1 8 
Nota;  quibus  a  morbis  fimilibus  internofcatur  221 

Qui  huic  morbo  funt  maxime  opportuni  ibid. 

Medendi  ratio  ibid. 


Argumentum  Prakffionis  Nona. 


De  Epilepfia  224 
Epilepfias  futuriE  figna  226 
Epilepfiae  ^refentis  figna  22S 
Notse  quibus  Epilepfia  ab  aliis  morbis  fimilibus  in- 

ternofcatur  232 
Qui  Epilepfias  funt  maxime  opportuni  234 
Caufai  Epilepiias  235 
Morbi  divifio  in  genus  Idiopathicum  et  Sympathi- 

cum  242 
Qiiid  in  Epilepfiae  prasfegiendum  243 
Medendi  ratio  245 


Argumentum  Prakftionis  Decim^. 

Quid  in  Animale  confervando  valeat  Nervorum  vis 
in  Vafis  intendendis  et  remittendis  255 
Quid  valeat  in  humorum  confedlione  260 
Qiiid  in  humorum  diftributione  264 
Quid  in  humoribus  fecernendis  271 


Argumentum  PrakRionis  Undecim<£. 

De  vi  Toni  intcnfioris  vel  remiifioris  in  morbis  ar- 
ceflendis  et  propulfandis  277 

De 


7  , 

Ρ  ι  tclcftio num  Argumenta. 


De  Catarrho  282 

Catarrhi  inftantis  et  prasfentis  figna  ibid. 
Notie  quibus  Catarrhus  internofcatur  a  Peripneu- 

monia  282 

Notre  quibus  internofcatur  a  Phthifi  284 

Natune  confilium  in  Catarrho  arceflendo  285 

Medendi  ratio  286 

De  Catarrho  SufFocante  288 

Qui  huic  malo  funt  maxime  opportuni  ibid. 

Morbi  hujufce  praefentis  figna  289 

Notai  quibus  a  morbis  fimilibus  intcrnofcatur  ibid. 

Caufa  morbi  proxima  291 

Medendi  ratio  ibid. 

De  Anhelatione  five  Afthmate  294 

Anhelationis  divifio  ·  ibid. 
Anhelationis  ejus  quas  Catarrhi  naturam  participat 

figna  295 

Anhelationis  hujus  caufe  remotiores  299 

Qui  huic  morbo  funt  maxime  opportuni  300 

Quid  in  hoc  morbo  prasfagiendum  301 

Medendi  ratio  304 

Argnmentum  Prale"to?iis  Ducdecim<e. 

De  Hiemorrhagia  in  Univerfum  3 1  ο 

De  Haemorrhagia  a  vafis  Ventriculi  314 

Hasmorrhagix  hujufce  imminentis  figna  ibid. 

Hsemorrhagias  hujufce  prsefentis  figna  ibid. 

Qui  huic  malo  fnnt  maxime  opportuni  315 

Caufas  hujufce  morbi  316 

Quid  in  hoc  morbo  prasfagiendum  317 

Medendi  ratio  3 1 8 
Haemorrhagias  ab  Inteftinis  imminentis  et  prasien- 

tis  figna  .  320 
Notae  qaibus  hoc  Hiemorrhagias  genus  a  Dyfente- 

ria  internofcatur  322 


PrakBtonum  Argumenta. 


Notas  quibus  ab  Hepate  fuppurato  internofcatur 


ibid. 

Medendi  ratio  p.  322 

De  Fluxu  Hepatico  323 
De  Haemorrhoidibus  earumque  divifione  ibid. 


Signa  Hasmorrhoidum  internarum  imminentiuni 

Signa  Hasmorrhoidum  internarum  apertarum  325 
Notas  quibus  hic  morbus  a  reliquis  inteftinorum 


Hiemorrhagiis  internofcatur  325 

Qui  huic  morbo  funt  opportuniores  226 
Quid  Natura  in  hoc  morbo  fpedare  vidctur  327 

Caufa  hujufce  morbi  proxima  328 

Caufe  hujufce  morbi  remotiores  329 

Medendi  ratio  330 

De  Hsemorrhoidibus  Cscis  335 

Medendi  ratio  337 

De  Hajmorrhoidibus  externis  ςςο 


PR£- 


» 


Ε   R  R  Α  Τ  Α» 


T"ag.  9,  Ι,Ιη.  25,  fronte9.  hg.  frontis.  ρ.  ίο,  I.  5,  efficente,  leg.  cfficiente, 
ibid.  I.  16,  Petrofo,  /.  Petrofa.  p.  15,1.23,  Procefiubus,  /.  Procefiibus. 
p.  28,  I.  23,  demiflie,  /.  dimiflie.  p.  39,  1.  21,  Pendunculi,  /.  Pedunculi. 
p.  52,  ].  18,  comiflis,  /.  commiifis.  p.  57,  1.  12,  quacunque,  /.  quascunque. 
jbid.  1.  15,  qnod,  /.  quid.  p.  62,  1.  20,  pofi  diftin&os,  1.  reperimus.  p.  64. 
1.  15,  tvipyeix,  l,  tvifydf.  ibid.  1,  16,  συμπαθεί*,  l.  συμπα.$Η*.  ρ.  6y. 
1.  7,  notitia,  /.  notitias.  p.  73,  1.  4,  opore,  /.  opere.  p.  79,  1.  10,  abdo- 
mins,  /.  abdominis.  p.  80,  1.  15,  redito,  /.  reddito.  p.  90,  1.  ultiin,  oboleri, 
/.  aboleri.  p.  108,  1.  6,  pofl  jufculo,  /.  e.  p.  116,  1.  4,  pcdetentum, 
Λ  pedetentim,  p.  123,  ].  12,  frigidos,  /.  frigidi.  p.  124,  1.  20,  moraciori, 
/.  meraciori.  p.  129,  1.  15,  fuppofito,  /.  fuppofua.  ibid.  1.  ultim.  quoddam- 
modo,  /.  quodammodo.  p.  139,).  ultim.  dclatu,  /.  delata.  p.  147,  1.  11, 
ίμττύικοι,  l.  Χμττυοι.  ρ.  148,  ί.  20,  confequemur, /.  confequamur.  p,  153, 
1.  14,  delababantur, /,  delabebantur.  p.  161,  1.  15,  pofteriore,  /,  pofteriori. 
p.  167.  1.  23,  dicitur,  /.  dicatur.  p.  174, 1.  9,  fentianr,  /.  fentiunt.  p.  185, 
1.  9,  patent,  /.  patet.  p.  212,  1.  14,  copus,  /.  corpus.  p.  230, 1.  19,  perpefli, 
/.  praegreiTi.  p.  241,  ).  18,  inftituentur.  /.  inftituantur.  p.  250,  I.  17,  in- 
vaiuram,  /.  invafurum.  ibid.  1.  17.  praenunciant,  /.  pra?nunci?nt.  p.  270, 
1  i,  contradicent,  /.  contradicant.  p.  272,  1.  I,  probabilitur,  /.  probabiliter. 
p.  273,  1.  6,  hujufe,  /.  hujufce.  p.  292,  1.  7,  quibus,  /.  in  quibus.  p.  294, 
1.  20,  '  A.3ux,  Ι.^Α^μχ.  ρ.  301,  1.  ΐδ,  ροβ  vel,  dcle  ut.  ibid.  1.  19,  antc 
fanguine,  dele  ut.  p.  309,  1.  1 1,  reducetur,  /.  reducatur.  p.  312:  1.  7,  ha- 
betudo,  /.  hebecudo.  p.  323,  1.  zo3  Proximum  eft,  ut  vit;uin,  /.  Proximum 
eft  vitium. 


PRyELECTIO  I. 


CU  Μ  ea  mihi,  Auditores,  data 
eft  provincia,  ut  ex  Cronii  in- 
ftituto  de  Cerebri  atque  Nervo- 
mm  natura  difleram  ;  quo  plenius  et 
melius  hoc  meum  munus  atque  offi- 
cium  exequar,  de  Calvariae  fabrica 
quasdam  reliquo  iermoni  noftro  prae- 
munienda  puto ;  non  quidem  oilium 
iingulorum,  e  quibus  conftat,  formam 
et  apophyies,  et  foramina,  et  nexus 
expofiturus;  led,  his  praetermiiTis,  five 
minutioribus,  iive  a  prsftituto  mu- 
nere  alienis,  ea  ftri&im  percurfurus, 
quae  rem  maxime  videbuntur  attin- 
g€re. 

In  Calvaria  fabricanda,  quatuor 
potiflimum  natura  fpedtaiTe  videtur. 
Primum,  ut  Cerebrum  loco  iatis  am- 
plo,  et  ad  ejufdem  figuram  apto  et 

Β  accom- 


4        Pr^electio  Prima. 

conjungantur,  qtio  vis  externa  premat 
major;  vi  autcm  Cerebri  increfcentis 
ficile  diftrahantur,  ηίίΐ  fi  quando 
eveniat,ut  in  junioribus,  maturiusjufto, 
vel  mutctur  prima  dcnticulorum  for- 
ma,  vel,  concretis  offibus,  aboleantur 
iutura?.  (fattifas  enim  nomen  articuli 
gehus  modo  deicriptum,  a  fimilicu- 
dine  iortitum  eft.)  Quos  cafus,  com- 
prciTo  ceiebro,  vertigines,  icotomata, 
vomitus,  ct  morbus  comitialis  haud 
raro  confeqimntgr. 

Nonnunquam  tamen,  Calvaria  ita 
mrJe  conftiLUta,  naturam  e  morbis, 
arte  fere  immcdicabilibus,  fuis  viribus 
evaiiiie  novimus.  Plus  en-im  quam 
vice  iimplici,  cum  in  pueris  teneris 
materia,  quam  ad  offa  duranda  na- 
tura  comDaraverat.  in  membranas 
inter  fctaec  medias  impulfa  fubftitiiTet, 
deletifque  fiitafis,  ofia  coaluiflent,  fif- 
gitratn  capitis  naturalem  in  aiiam 
xntitatatn  vidimus;  cum  Cerebri  m- 
crefcentis  vis,  qux  in  oiljum  compage 
divellenda  parum  yaluiffet,  oiTibus  m 

lpngum 


Prje  le  cti  ο  Prim  a.  5 

longum  extenfis,  cavum  Calvarias 
ampliaflet  :  cujus  in  exemplum  pueri 
quinquennis  caput  vobis  confpicien- 
dum  produco. 

Reftat,  ut  de  quarto  eorum,  qni- 
bus  potiilimum,  in  Calvaria  fabri- 
canda,  natura  confuluifie  videtur,  de 
viis  nempe,  quibus  arteriae  fanguinem 
ad  Cerebrum  advehentes,  venae  euh- 
dem  exportantes,  nervique,  ad  partes 
corporis  fentiendi,  vel  movendi'facul- 
tate  prasditas,  demiiH  feruntur,  di- 
cam.  Cum  tamen  haec  omnia,  tum 
optime  perfpici  poifint,  cum  de  vafis, 
et  nervis  locuti  fuerimus,  illuc  defe- 
ramus  quicquid  de  his  diccndum  in- 
ftituti  ratio  poilulare  videbitur. 

Calvarias  parte  fuperiore  ablata, 
fe&ione  ab  ima  fronte  utrinque  ad 
occiput  medium  du&a,  ita  ut  nihil 
offis  ultra  nobis  perquirentibus  obitet, 
Membranse  Cerebri,  Graeci  μίνίίγζς  vo- 
cant,  perluftrandae  veniunt.  Ab  his 
Arabes  membranarum  omnium,  quot- 
quot  in  animantis  corpore  reperiuntur, 

originem, 


6 


Pr  ^LECTIO  PRIMA, 


originem,  re&e  an  iecus  parum  ad 
noflrum  militutum  attinet,  repetentes, 
earum  extcriorem  Duram,  interiorcm 
autem  Piam,  matrem  nominavere: 
Galenus  vero  hanc  Tenuem,  illam 
CraiTam,  Mcningem  vocat. 

Craflam  Meningem,  cui  natura 
partes,  Calvariam  intus  veftiendi,  Ce- 
rebrum  contegendi,  et  fuftinendi, 
fanguincm  a  Cerebro  reducem  reci- 
piendi,  poftremo,  nervos  e  Calvaria 
egreflbs  ad  loca  fua  praftituta  dedu- 
cendi,  dedit,  ex  natura  compa&a, 
tendinoia,  dura,  unde  ncmen  fuum 
fortita  eft,  conftitutam  reperiemus; 
licet  multa,  quae  contra  facere  vide- 
antur,  de  motu  hujus  membranae 
commentatus  ilt  Baglivius,  aliique, 
qui  de  mufculoiis  filis,  huic  motui 
infervientibus,  fcripferunt.  Mihi  certe, 
hla  hxc  mufculofa  perquirenti,  quan- 
quam  lacertos,  ligamentorum  natu- 
ram  referentes,  reliquis  filis,  Menin- 
gem  craiTam  conftituentibus,  craffio- 
res,  nonnunquam  etiam  rubicundiores, 

fanguine 


Pr^electio  Prima.  7 

fanguine  nimirum  tin&os,  vario  du&u 
per  internam  Craflas  Meningis  faciem, 
et  Proceffum  ejufdem  Falciformem 
vagantes,  fepe  vidiffe  contigit ;  lacer- 
tos  tamen,  quos  revera  mufculofos 
haberem,  nunquam  vidi. 

Ex  duabus  metnbranis,  quas  lami- 
nas  anatomici  recentiores  vocant,  Craf- 
ia  Meninx  conftituta  dicitur,  quarnm 
exterior,  Calvariae  oilibus  contigua, 
iifdem  ubique  adhasret,  vafis  et  fibris 
a  Calvaria  et  Craffa  Meninge  datis  et 
acceptis. 

Unde  fit  ut  detradte  Craflie  Menin- 
gis  facies,  ea,  qus  Calvariam  fpeftat, 
femper  afpera,  pun&ifque  rubris  di- 
ftindla,  confpiciatur,  fibris  nimirum 
et  vaiis,  qua?  CraiTam  Meningem  cum 
Calvaria  connedtunt,  diftradis  atque 
ruptis.  Notandum  eft  autem,  hanc 
mutuam  Calvarias  et  Craife  Meningis 
cohaerentiam  futuris  multo  quam  cae- 
teris  locis  efle  validiorem,  fenibus  au- 
tem  quam  junioribus  debiliorem  efie. 


Interior 


ι 

8        Pr^lectio  Prima. 

Interior  autem  CraiTae  Meningis 
membrana,  ea  fcilicet,  quas  Cerebrum 
ipe&at,  cxteriore,  modo  defcripta,  et 
craflior  et  validior  eft,  filifque,  fpe- 
cie  rnufculofam  naturam  mcntienti- 
bus,  difnnfta,  facie  tamen  fua,  Cere- 
bro  piopiore,  iatis  Ixvis  et  polita. 
Eadem,  a  membrana  cxtcriore  dieref- 
fa,  ct  in  Calvaris  cavitatem  projedta 
et  conduplicata,  plicaturas  Craflk  Me- 
ningis,  eas,  quas  medici  ProceiTus 
nominant,  conftituit. 

Cum  autem  CraiTa?  Meningis  mem- 
branas,   iive  laminas,    duas  tantum 
memoravi,  nolim  ita  accipi  ea,  qux 
dixi,  quaii  negarem  hanc  Meningem 
in  plures  porro  membranas  poile  di- 
vidi.    Hoc  enim  omnium  fere  mem- 
branarum  commune  eft,  ut  quo  dili- 
orem  et  patientiorem  in  his  di- 
videndis  quls  fefe  prsePiiterit,  eo  plures 
•lvicem  appoiitas  in  quavis 
ma  reperiet :   Quare  non  alia 
caufa  Meningis  CraiTa?  laminas  πιε- 
ι:,  niii  ut  dilucidius  ejufdem 

Proceflus, 


Pr^electio  Prima. 


9 


ProceffuSj  unde  orirentur  et  quemad- 
modum  producerentur,  explicarem. 

Ε  lamina  Craflk  Meningis  interiore, 
conduplicata,  ProceiTus  ejufdem  fieri 
paulo  ante  dixi.  Quatuor  aurem 
funt  Proceffus,  quorum  tres  m  ijores 
dicuntur,  quartus  enim  caneris  longe 
minor  eft.  Majorum  ProceiTuum 
primus  Cerebri  hemifphajria  interjacec. 
Oux  altera?,  laterales  di&£,  in  Calva- 
r\x  parte  inferiore  collocantur  inter 
Cerebrum  et  Cerebellum.  Quartus 
autem  Cerebellum  quaii  in  duos  lobos 
cividit. 

ProceiTus  primus,  Falciformis  dic- 
tus,  ob  ofie  medio  occipitis  ufque  ad 
frontem  fub  Sutura  Sagittali  proten- 
fus,  parte  fua  poftcriore  latior  exiftit, 
intcr  progrediendum  autem  verfus 
anteriora  feniim  auguftior  fa<5his,  in 
falcis  formam,  unae  nomen  habet, 
incurvatur.  Cum  ProceiTibus  Late- 
ralibus  extremo  fuo  pofteriore  inferne 
committitur,  Spinas  autem  oifis  fron- 
tes,  Criilsque  oiTis  Ethmoidis,  parte 

fua 


io      Pr^lectio  Prima. 

fua  anteriore  fixus,  adha?refcit.  Ex 
lamina  anteriore  CraiTie  Meningis  fub 
Sutura  Sagittali  ab  utroque  Calvaria? 
latere  produ&a  et  duplicata,  mem- 
branafque  duas  contiguas  efficentc, 
conftituitur.  ProceiTus  Falciformis 
contextu  validior,  et  craflior,  et  den- 
fior  iis  locis,  quibus  ipii  Sinus  Longi- 
tudinalis  mox  defcribendus  incumbit, 
leniim  tenuior  et  debilior,  ab  occipite 
ad  frontem  progreditur;  tenuiffimus 
vero,  et  quaii  acutus  exiftit  extre- 
mitate  fua  interiore>  falcis  aciem  imi- 
tatus. 

ProceiTus  Laterales  ab  Ofle  Occipitis 
et  Apophyfi  Petrofo  OiTis  Temporis, 
liic  dextra,  ille  iiniflra,  exorti,  iibi 
ipiis  obviam  fiiint,  qua  cum  Proceflu 
Falciformi  modo  defcripto  commit- 
tuntur.  Extremis  vero  fuis  anteriori- 
bus  juxta  Sellam  Turcicam,  in  OiTe 
Sphenoide  infixi,  foramen  quoddam 
oblongum,  marginibus  fuis  interioribus 
et  SeUx  Turcicas  parte  pofteriore  cir- 
cutnfcriptum,  efficiunt. 

Ex 


PrjELECtio  Prima.  II 

Ex  ProceiTibus  Lateralibus  confti- 
tuitur  feptum  validum,  quodam  mo- 
do  fornicatum,  inter  Cerebri  Lobos 
pofteriores  et  Cerebellum  collocatum, 
quod  ope  ProceiTus  Falciformis,  iibi 
eontinuati,  fufpenfum  et  tenfum,  quaii 
teclum  fornicatum  praxavet,  ne  Cere- 
bri  moles  Cerebello  gravior  incumbat. 
Quod  iitum  et  nexum  horum  omnium 
contemplanri  ftatim  patet,  ut  omit- 
tam,  quod,  laxato  ProceiTu  Falciformi, 
laxatur  iimul,  et  concidit  feptum  for- 
nicatum,  quod  ex  ProceiTibus  Latera- 
libiis  fadlum  modo  dixi. 

Proceflus  quartus  Craffe  Meningis, 
omnium  ProceiTuum  minimus,  iub 
ProceiTibus  Lateralibus,  medise  Spinse 
Offis  Occipitis  adhasret,  et  Cerebelli 
Lobos  interjacet.  Ligamenti  vice,  ut 
mea  fert  fententia,  fungitur,  ibcius 
quaii  ProceiTus  Falciformis,  in  Pro- 
ceiTibus  Lateralibus  tendendis  et  fir- 
mandis. 

Ut  humor  vitalis  Craife  Meningi 
fufficeret,  atque  ab  eadem  prompte 

deduceretur, 


12         Pr^ELECTIO  ΡκίΜΑ. 

deduceretur,  Arteriis,  Vcnis,  Sinubus 
profpe&um  eft.  Artcrice  Crafe  Me- 
ningis  duae  primx  et  principes  a  ramo 
Maxillari  Carotidis  utriufque  externs, 
hxc  a  dextro,  illa  a  fmiftro,  iingulares 
exorta?,  et  retro  inflexa?,  per  Os  Sphe- 
noides,  propriis  foraminibus  tranfmifla?, 
in  Calvarise  cavum  feruntur,  deinde 
Crafia?  Meningi  intexta?,  inque  ramos 
frequentes,  fecum  invicem  mutuis  et 
frequentiflimis  οίναςομωςίων  canalicu- 
lis  fanguinem  communicantes,  divifa?, 
quin  et  ramufculis,  qui  ab  arteriis 
iifdem  latera  calvaria?  oppofita  perrep- 
tantibus  proficiicuntur  conjun&x,  fan- 
guincm,  calorem,  nutrimentum  maxi- 
ms  Meningis  parti  prasbent;  rorifque 
illius  tenuis,  quo  madet  interior  ejuf- 
dem  membrana?  facies,  fecretioni  pro- 
jpiciunt. 

Cum  his  confociata?,  iifdem  enim 
uilbus  inferviunt,  ad  CraiTam  Mcnin- 
gem  dimittuntur  aliie  arteria?,  quarum 
dua?,  parvula?  quidem,  a  Carotide 
interna,  h^c  a  dextra,  illa  a  iiniftra, 

dum 


Pr^ELECTIO   PRIMA.  13 

dum  adhuc  fub  Craffa  Meninge  latet, 
exoriuntur,  ramulifque  vicina?  Meningi 
Craife  diviiis,  cum  furculis  arteria- 
rum,  quas  modo  defcripfi,  crcbra 
Anaftomoii  conjunguntur.  Alia?  duae 
arteria?,  a  ramis  Carotidis  externa?, 
ex  oculi  Orbita  dextra  et  finiftra,  fin- 
gular,  per  foramen  proprium  in  Cal- 
variam,  Ofie  Ethomoide  perforato, 
ingreffe,  partem  CraiTas  Meningis 
anteriorem  perreptant,  fanguinemque 
cum  arteriis  defcriptis  ramulorum  con- 
jundione  communicant.  Poftremo, 
ab  arteriis  Vertebralibus  ad  pofteriorem 
et  inferiorem  Craflie  Meningis  par- 
tem  arteriie  proficiicuntur,  ramis  fuis 
numeroiis  quaqua  difperfa?  mutua- 
que  furculorum  extremorum  con- 
jun&ione  commiilas. 

Sanguis,  a  CraiTa  Meninge  re- 
dux,  non  omnis  iifdem  viis  derivatur, 
quandoquidem  ejuidem  pars  aliqua  a 
venis  arteriarum  comitibus  excipitur, 
et  in  venas  Jugulares  externas,  et  in 
eas,  quse  membrana  illa,  quam  Gr<Eci 


14      PrjElectio  Prima. 

Πεβ/χ.ζ$ινίαν  dicunt,  intexta  funt,  de- 
fertur.  Pars  autem  reliqua  a  venis, 
alia  prorfus  via  incedentibns,  dedudla 
in  canales  fabricae  iingularis,  per  quos 
etiam  fanguis,  a  cerebro  refluus,  fer- 
tur,  partim  in  venas  Jugulares  exter- 
nas,  praecipue  vero  in  venas  Jugulares 
internas,  defcendit. 

Canales  autem  illi,  iingularis  fabri- 
cae  fanguinem  a  Cerebro  redeuntem 
excipientes  et  deducentes,  vocantur 
a  Galeno  AiWA®&&$,  iive  duplicatio- 
nes  CraiTse  Meningis,  per  quas,  venas 
duilas,  et  quibus,  eafdem  munitas 
putat:  a  recentioribus  vero  Sinus,  ad 
quorum  formas,  et  iitum  et  curfum 
contemplandum  nos  convertamus. 

Inter  membranas  Crafias  Meningis, 
quibus  eorum  parietes  conftituuntur, 
incedunt.  Sinuum  autem  alii,  quo- 
rum  nexus  cum  partibus  vicinis  aequa- 
bilem  eorum  diftentionem  impedit, 
funt  formae  triangularis ;  qux  in  Sinu- 
bus  iis,  qui  majores  nuncupantur, 
maxime  confpicitur.    Alii  vero,  qui 

diftra&ione 


PrjElectiq  Prima.  15 

diftra&ione  laterali  liberi  funt,  vena- 
rum  fere  formam  fortiuntur.  In  Si- 
nubus  majoribus  fena  feu  ligamenta 
quasdam  tranfverfa  reperimus,  a  Wil- 
lifio,  qui  ea  primus  defcripfit,  Chorda? 
Williiii  dida ;  his  praxavetur  ne 
fanguine,  iive  abundante,  iive  aeftu- 
ante,  Sinus  difrumpantur,  vel  nimium 
diftendantur. 

Sinuum,  alii  majores,  alii  minores, 
appellantur.  Sinus  majores  numeran- 
tur  quatuor.  Longitudinalis  major, 
Duo  Laterales,  poftremo,  quartus 
Tranllateralis  di£his. 

Sinus  Longitudinalis  major,  exili 
principio  inter  Oilis  Frontis  foramen 
caecum  et  Criftam  Oilis  Ethmoidis 
ortus,  fub  Sutura,  Sagittali  di&a,  Falcis 
dorfo  incumbens  progreditur,  vena- 
rumque  rivulis  in  ipfum  iniluentibus 
amplior  feniim  ia&us,  in  Sinus  duos 
Laterales,  qua  ProceiTus  Falciformis 
cum  ProceiTubus  Lateralibus  juxta 
Occiput  committitur  fanguinem  iiium 
fundit. 

Sinus 


ιό      PrjElectio  Prima. 

Sinus  Laterales  ab  extremo  poileriore 
Sinus  Longitudinalis,  alter  in  dextram, 
alter  in  iiniftram,  demiiTi,  ibique  a 
fe  invicem  digreiTi,  inter  Proceiiuiim 
Lateralium  laminas  progrediuntur,  ful- 
co  flexuofo  Offi  Occipitis  et  parti  po- 
fteriori  Oilium  Temporum  infculpto 
incumbentes.  Prorfum  primo  diri- 
guntur,  ad  OiTa  autem  Temporum  ap- 
pulii  curfu  magis  praxipiti  ad  Oilis 
Occipitis  partem  inferiorem  feruntur, 
alio  tandem  flexu  in  Venarum  Jugula- 
rium  capita  dilatata  deferendi. 

Ut  vero  de  dilatatis  venarum  Jugu- 
larium  capitibus  re&e  ftatuamus,  ani- 
madvertendum  eil  earum  hanc  qua- 
lemcunque  amplitudinem  non  eo  no- 
mine  a  natura  fa&am  fuifle,  ut  fan- 
guini  praecipitantius  de  Cerebro  de- 
fcendenti  diverticulum  quoddam  pa- 
raretur,  ne  impetu  majore  jufto  per 
venam  Cavam  in  cordis  Auriculam 
fa&o,  fanguinis  motus  aequabilis  forte 
interturbaretur,  ut  Willifii  fert  len- 
tentia;   at  cum  motu  capitis  vario 

non 


Ρ    JELECt  I  Ο  Ρ  R  Γ  Μ  Α .  I  J 

ηοη  potuit  fieri,  qnin  vena?  a  capite 
ad  Cor  produchs  nonnunquam  ten- 
derentur,  atque  viis  ideo  angufliori- 
bus  fa&is,  fanguinis  redeuntis  curfus 
non  nihil  impediretur,  Venas  Jugu- 
lares,quas,  ut  tcnfioni  praecautum  eflet, 
longiores  fabricaiTet  Bivinus  Artifex, 
hic  loci  inilexas  et  gibbo  quodam 
incurvatas,  in  fpeciem  quandam  am- 
pullaceam  dilatatas  videri  quidem, 
revera  autem  non  dilatari. 

Sinus  Quartus  a  loco  quo  ProcefTus 
Latera?cs  iibi  invicem  occurrentcs  An- 
gulum  Sellam  Turcicam  fpe&an- 
tem  faciunt,  a  vena  magna  Galcni 
Plexus  Choroidis  fanguincm  dedu- 
cente,  et  a  Sinu  minore  Longitudinali 
ianguinem  accipit,  obliquoque  curfu 
retrorfum  veriiis  inferiora  produdlus, 
eundem  in  Sinus  Laterales  tradit. 

Parum  ad  hoc  noftrum  inftitutum 
attinet  quaerere  quibufnam  de  caufis 
lociis,  quo  quatuor  Sinus  modo  de- 
fcripti  coeunt,  Torcular  ab  Herophilo 
didhis  fif;  quandoquidem  hic,  haud 

C  fecus 


i8      Pr^electio  Prima. 


fecus  ac  in  aliis  Corporis  locis,  natura? 
faciem  faepe  variam  confpicimus ;  nec 
femper  Sinus  Quartus  inter  principia 
duorum  Sinuum  Lateralium  in  finem 
Sinus  Longitudinalis  fertur,  nec  ex 
adverfo  fui  invicem  a  Sinu  extremo 
Longitudinali  femper  demittuntur  Si~ 
nus  Laterales. 

Sinus  CraiTas  Meningis  Minores  ab 
aliis  aliter  numerantur:  quorum  qui 
fequuntur  funt  infigniores,  Longitu- 
dinalis  Minor,  qui  Falcis  aciei  incumbit, 
et  inSinum  Quartum  fanguinem  fuum 
deducit.  Petroii  Externi  et  Interni, 
fuper  Os  Petrofum  decurrentes  et  cum 
Sinubus  Lateralibus,  venifque  Externis 
Jugulaiibus  commiffi.  Sinus  Optici, 
qui  cum  oculorum  venis,  per  Fora- 
mina  Lacera  e  Calvarias  cavo  egreifi, 
conjunguntur.  Circulares  Superiores 
et  Inferiores,  Sellam  Turcicam  circum- 
fufi.  Poftremo,  Intralaterales,  Infrala- 
terales,  et  Occipitales.  Omnes  Sinus, 
Minores  intelligo,  mutuam  fecum  in- 
vicem,    et  cum  Sinubus  Majoribus 

com- 


Pr^lectio  Prima.  19 

communicationem  habent  ut  motus 
fanguinis  a  Cerebro  reducis  ex  omni 
parte  facilis  et  expeditus  pr~iletur. 

Superefi:,  ut  de  ufu  Craftse  Menin- 
gis  dicam.  Qnae  cum  internss  Calva- 
iix  faciei,  vaiis  mutuo  emiffis  ac- 
ceptifque  adhaereat,  nec  alia  mem-» 
brana  reperiatur,  qua  OiTa  Calvaria; 
intus  obducantur  ;  eam  vice  perioftei 
interni  fungi  evincitur,  praiertim  cum 
per  cxteriorem  potifiimum  ejufdem. 
laminam  vafa  fanguinem  ducentia 
difpergantur,  et  ex  ea  in  Calvariie  Ofla 
producantur. 

Alius  eft  ufus  Meningis  hujufce 
Craffe  et  Validas,  oiTa  enim  Calvariar 
iibi  inviccm  nectit,  et  in  jimioribus 
ejufdem  Calvarias  diftra&ionem,  Suturis 
oilium  nondum  abfolutis,  coercet;  ne 
forte  in  caput  ianguine  vehementius, 
vel  in  asilu  febrientium,  vel  ab  inx- 
quali  vaforum  tono,  vel  nifu  validiore 
quocunque  vomendi,  tufliendi,  fi:er- 
nutandi  compulfo,  vafa  cerebri  d'\C- 
C  2  rumpantur, 


20        PrjELECTIO  Prima. 


rumpantur,  et  fanguine  effufo,  homo 
attonitus  moriatur. 

Poftremo,  (ut   omittam  tunicam 
nervorum  exteriorem,  qua  eorum  fila 
tenuiflima  et  tenerrima  in  omnem 
corporis  partem,  five  motui,  five  fen- 
fui  infervientem,  excepto  auris  Laby- 
rintho,  munita  deducuntur,)  ex  Craf- 
fae  Meningis  membrana  interiore  du- 
plicata  ProceiTus  modo  defcripti  con- 
ftant,  qui,  Cerebri  molem  fuftinendo, 
ne  Cerebello  gravius  incumbat  prae- 
cavent,  et  fanguinem  a  toto  syxg(f)ct- 
λω  redeuntem  iiriubus  fuis  deferunt. 

At  in  CraiTae  Meningis  uiibus  re- 
cenfendis  minime  praetereunda  funt  ea 
quas  Baglivius  de  motu  hujufce  mem- 
branas  fatis  quidem  acute  licet  minus 
vere  commentatus  eft.  Qui  ut  novam 
fuam  rationem  partium  firmarum 
morbos  explicandi  in  Medicinam  in- 
duceret,  atque  confirmaret ;  motuum 
in  corpore  animantis  caufas  duas 
principes  pofuit.  Unum  Cor,  quod 
quaii  machina  quaedam  cofnprejforia^ 

ut 


PryELEctio  Prima. 


21 


ut  ipfe  loquitur,  in  partes  corporis 
carnofas  et  fanguineas  fanguinem  ex- 
primendo  mittit:  Akeram,  Crafiam 
Meningem,  cujus  motu  reciproco  hu- 
mor  a&uofus  in  Cerebro  conrtdus  per 
omnes  corporis  partes  membranaceas, 
quas  folas  feniiles  eiTe  vult,  propelli 
putat.  CraiTam  itaque  Meningem 
alterum  quaii  Cor  iolidum  validum- 
que  appelJat,  et,  quo  iententiam  fu~ 
am  comprobatam  iaciat,  membranam 
illam  ex  fiJis  lacertifque  validis  con- 
ilitutam  deicribit.  Deinde  ad  expe- 
rientiam  provocat :  iiquidem  in  capitis 
vulneribus,  quibus,  fra&a  difruptaque 
Calvaria,  Meninx  Craffa  in  confpec- 
tum  noftrum  venit,  eandem  vulnere 
dete&am  undique  asqualiter  et  valide 
akernis  vicibus  dilatari  atque  contrahi 
videamus.  Prasterea,  in  puerulis  re- 
cens  natis,  quibus  ofla  Calvaria?  tenuia 
et  mollia  exiilunt,  membranifque,  in- 
ter  margines  eorum  diftantes  interjec- 
tis,  connedtuntur,  manu  fronri,  vel 
vertici  potius,  quo  loco  oiTa  a  fe  in- 
C  3  vicem 


2  2       PrjELECTIO  Prima. 

viccm  maxime  diftant,  admota,  cvi- 
dentiffiiiium,  velut  cordis  ipfius,  mo- 
tum  fentiamus.  Experimenta  praete- 
rea  in  brutis  animalibus  a  fe  fa£ba, 
quibus  etiam  rem  confe&am  vult,  in 
medium  profcrt.  Poitremo,  argu- 
mentis,  a  natura  diverfa  morborum, 
eorum,  qui  in  ianginneis,  ct  eorum, 
qui  in  exanguibus  corporis  partibus 
iniidunt,  petitis  hax  omnia  confir- 
mata  et  illuftrata  putat.  His  autem 
refellendis  non  immorabimur.  Craf- 
fam  Meningem  e  filis  contextis  fac- 
tam  efle  fateamur,  quas  vero  ad  na- 
turam  Ligamentorum  et  Tendinum, 
non  Mufculorum,  proxime  acccdunt. 
Nec  ii  mufculoia  Crafia  Meninx  ex- 
ftitifletj  ideo  motu  reciprocante  fefe 
dilatare,  atque  conitringere  potuiiTet : 
Adha?ret  enim  tota  Calvaria;  internae. 
Ncc  movent  ncs  ea,  quae  experimen- 
tis,  in  brutis  animalibus  fadtis,  didi- 
cifle  le  putat  Baglivius,  aut  ea,  qucc 
in  capitis  vulneribus,  et  in  Calvariis 
recens  natorum  nobis,  iufpicientibus, 

aut 


Pr^electio  Prima.  23 

aut  manum  admoventibus,  occurrunt. 
Quandoquidem  Cerebrum  una  cum 
arteriis,  quaqua  per  ejufdem  tam  in- 
teriora  quam  exteriora  diffuiis,  ,  ut 
dilatetur  et  concidat,  ablata,  aut  non- 
dum  abfoluta,  qua  contineatur,  Cal- 
varia,  necefle  eft.  Quid  igitur  mire- 
mur,  ii  in  Craffa  Meninge,  undique 
Cerebro  contigua,  idem  etiam  reci- 
proci  confpiciantur  motus.  Sed  de 
his  iatis,  proxima  difiertatione  nego- 
tium  inftitutum  infequemur  longius. 


C  4  Ρ  R 


[  24  ] 


PR/ELECTIO  Ιί. 

άΓ~\  R  Α  Τ  ί  Ο  Ν  Ε  heftcrna  Calva- 
\^Jr  rix  formam  et  compagcm,  craf- 
fasque  Meningis  fabricam,  at- 
que  ufum  expofui ;  nunc  autem  de 
rcliquis  Cerebri  integumentis  difieren- 
dutr,  quo  recle  atque  ordine  inftitu- 
tum  perfequar. 

Refe&a  CrafTa  Meninge,  Cerebri 
facies  inssquabilis  et  iinuofa,  tunicis 
fuis  tenuibus  obdu&a,  in  confpe&um 
venit.  Harum  exterior,  ab  infigni  fua 
tenuitatc,  dicitur  Aranea:  quam  alii 
Cerebro  adeffe  negant,  alii  vero 
membranam  Tenuis  Meningis  exterio- 
rem  eiTe  volunt,  quod  utrumque  iecus 
eft :  Araneam  enim  adefle  nemo 
certe  negabit,  qui  vel  Medullam  Ob- 
longatam,  vei  Cerebelli  partem  poile- 
riorem,  quas,  laxo  hoc  velamine,  ob- 

duci 


Pr^electio  Secunda.  25 

duci  evidentiiTimum  eft,  oculis,  etiam 
minus  curioiis,  femel  confpexerit.  Nec 
in  ulla  parte  faciei  exterioris  Cerebri, 
in  confpe&um  non  facillime  produci 
poiTit  Aranea,  fi  tela  reticulata,  qua 
Tenui  Meningi  fubje&ae  ne&itur,  im- 
miiTo  flatu  paululum  diftendatur.  Et, 
quod  eandem  Meningis  Tenuis  mem- 
branam  exteriorem  efle  volunt,  in  eo 
minus   refte   eofdem    fentire  patet, 
quia  a  Meninge  Tenui  planifiime  dig- 
nofcatur  eo,   quod  hax,  anfra&ibus 
Cerebri  omnibus  apta  et  applicata, 
toti  ejufdem.  faciei  contigua  ne&atur  ; 
cum  e  contrario  Membrana  Aranea 
nunquam  in  fulcos  Cerebri  fefe  de- 
mittat,  fed,  omnibus  gyris  et  anfrac- 
tibus  trajedis,  Cerebri  partes  fulcis 
intercifas  finriet  et  conne&at;  quin  et 
ipfam  tunicam  Araneam  ex  duplici 
membrana  conftare  evincitur,  arteri- 
arum  enim  venarumque  ramufculos, 
inter  ejufdem  membranas  fparfos  et 
repentes,  juxta  Cerebelli  anfraftus  cla- 
riiFime  confpicimiis. 

Aranea 


26    Pr.elf.ctio  Secunda. 

Aranea  vafa  fua,  qux  tenuiora 
fere  funt,  quam  ut  fanguinem  defcrre 
poffint,  ab  arteriarum  ramis,  ad  Te- 
nuem  Meningem  proficifcentibus,  ha- 
bet  produda.  Siquidem  arteriae,  ob- 
liquo  curfu  Araneam  pcrforantes,  fur- 
culos  fuos  tenuiilimos  per  ejufdem 
membranam  utramque  difpergendos 
dimittunt:  Humorem  vcro  rcducem 
venulx  ia  venas,  a  Tenui  Meninge 
inter  membranas  ejufdem  Araneae  de- 
duitas,  Sinuique  diirertationc  fuperiore 
defcriptos  petentes,  deferunt. 

Ex  iis,  qux  diita  funt,  quid  faciat 
tunica  Aranea  colligamus.  Hanc  ii- 
quidem  arterias,  ad  Meningem  Te- 
nuem,  venas  autem,  a  Meninge  Tc- 
nui  ad  Craflb  Meningis  Sinus,  pro- 
grefiuras  fuftinentem,  et  locis  quafque 
iuis  continentem,  Cerebri  praeterea 
Lobos,  et  Cerebelli  partes  divifas  iibi 
invicem  colligantem,  fulcientem,  fir- 
mantem  videmus.  Quin  et  eadem 
membrana,  inter  Meningem  Craflam 
et  Tenuem  interpoiita,   ne  hxc  in 

motu 


Pr^electio  Secunda.  27 

motu  Cerebri  qiiocunque,  five  prop- 
ter  arterias  ejufdem  alternis  vicibus 
contradtas  et  diftentas,  five  propter 
capitis  geftum  nullo  non  temporis 
momento  mutatum,  fri&ione  attera- 
rur,  pr^cavet,  atque  adeo  Cerebrum 
fubje&um  tutius  a  detrimento  praeftat. 

Tunirae  Araneae  fujicitur  Meninx 
Tenuis,  in  omnes  Cerebri  fulcos  et 
anfra&us  mirabili  artificio  demifla,  et 
diflributa,  atque  adeo  faciei  ejufdem 
ampliffimae  omni  patti  contigua  et 
connexa ;  ut  ejufdem  vaforum  ope, 
fanguis  ca  copia  ad  Cerebri  corticem 
advehatur,  ψιχ  humoribus,  Cerebri 
minifterio  fecernendis,  fufficiat.  Cum 
enim  ad  hujus  munera  obeunda,  five 
in  liquore  eo,  qui  per  nervos  in  omncs 
corporis  partes  deferri  creditur,  confi- 
ciendo,  iive  quo  alio,  hifce  enim  qua^- 
ftionibus  nullo  modo  me  implicatum 
volo,  ianguinis  proventus  copiofiili- 
mus  requiri  videatur;  quanam  alia 
ratione,  iinuofae  et  fulcatas  Cerebri 
faciei,  vel  promptior,  vel  copiofior, 

fuppetere 


28     Pr^electio  Secunda. 

funpetere  potuir  iile  proventus,  quam 
fi,  innumeris  va/brum,  fanguinem  de- 
fercntium,  ramuiculis  diilnbuendis  et 
fuftinendiis  ampliiTimnm  membranie 
fpatium  daretur,  ipiaque  membranaT 
in  omnes  plicaturas  atque  gyros  Cere- 
bri  produila,  fanguinem,  vafis  fuis 
delatum,  ad  Corticem  Cerebri,  qua- 
cunque  facies  ejuidem  extenditiir,  de- 
duceret? 

Quo  plenius  autem  et  melius  na- 
turx  artificium,  in  fanguine  ad  Ce- 
rebrum  deferendo,  perfpe&urn  habea- 
mus,  Arteriarum,  Cerebro  infervien- 
tium,  numerum  et  ortum  et  diftribu- 
tionem  contemplemur. 

Quatuor  omnino  Arterias  numcran- 
tur,  quas  fanguinem  ad  Cerebrum  de- 
ferunt,  duas  nempe  Carotides,  et  toti- 
dem  Vertebrales. 

Carotides  a  Magna  Arteria,  ubi  mo 
do  hxc  e  Corde  egrefla  primo  in  arc- 
um  fle&itur,  demiiTae,  dextra  iini- 
ftraque  praeter  colli  latera  paululum, 
incurvatss   feruntur;    atque  dimi/Tis 

binis 


PrjElectio  Secunda.  29 

binis  arteriis  quibus,  in  fanguine  di- 
ftribuendo,   externis  capitis  partibus 
profpicicur,  fiexuofo  itinere  ad  Os  Pe- 
trofum  perveniunt ;    deinde  iurium 
verfus  anteriora  ilexas  meatum  Calva- 
riae,  Caroticum  dichim,  fubeunt;  quo 
tandem  fuperato,  flexu  mirabili  ier- 
pentino  fub  CraiTa  Meninge  repunt; 
et  juxta  Sellam  Turcicam  Oills  Sphe- 
noidis  emerfae,  tres  ramos  iingulas,  in 
omnes  Tenuis  Meningis  plicaturas  fur- 
culis  fuis  diviiis  difpergendos,  emit- 
tunt.    Quorum  duo,   hic  a  dextra, 
ille  a  finiftra  Carotide  exortus,  re- 
trorfum  flexi  cum  Arteriis  Vertebrali- 
bus  fanguinem  fuum  communicant. 
Duo  alii  furium,  verfus  anteriora,  ab 
iifdem  Carotidibus  proje&i,  mox  mu- 
tua  αναςομωσΗ  coeunt,  atque  denuo 
diviii,  Cerebri  Lobos  anteriores,  et 
Corpus  Callofum  irrigant,  quin  et  ra- 
mos    ad  Lobos  Cerebri  pofteriores 
mittunt.     Reliqui  duo    in  Tenuis 
Meningis  partem  mcdiam  et  pofterio- 
rem,  dextram  finiftramqne,  furculos 

fuos 


30       PrtELECTIO  8ECUNDA. 

fuos  difpergunt.  Vertebrales  auteni 
artefias  ab  Axillaribus,  hasc  a  dextra, 
illa  a  finiftra,  exortae,  per  foramina 
Lateralia  Vertebrarum  colli  fex  fupe- 
riorum  afcendunt ;  et  ne,  in  capite 
convertendo,  iifdem  tenfis  et  coar&a- 
tis,  copia  fanguinis  ad  Cerebrum  de- 
ferendi  viarum  anguftia  minuatur, 
inter  Vertebram  primam  et  fecundam 
flexu  quodam  incurvantur.  Quin- 
etiam,  inter  Vertebram  primam  et  os 
Occipitis  progredientes,  exdem  arteria3 
fecundo  ilexu  finuantur,  ut  in  iis  ca- 
pitis  motibus,  quibus  annuimus,  vel 
abnuimus,  iter  fanguinis  iit  quam 
apertiifimum.  Deinde  per  foramen 
Magnum  Occipitis  Calvarias  cavum 
fubeunt,  et  mox,  demiilis  arteriis  ad 
partes  vicinas,  Medullam  fcilicet  Spi- 
nalem,  Caudam  Medullae  Oblongate, 
et  Cerebellum,  coeunt,  Arteriamque, 
Cervicalem  di&am,  efficiunt. 

Α  Cervicalis  autem  Arteria?  trunco 
producuntur  utrinque  rami  plures, 
numero  incerti,  in  ProceiTuin  Annu- 

larem 


PrjElectio  Secunda.  31 

larem,  Cerebellum,  Nates  etiam  et 
Teftes,  locaque  vicina  difpergendi; 
quin  et  idem  Arterise  Cervicalis  trun- 
cus,  juxta  partem  ProceiTijs  Annularis 
anteriorem,  in  ramos  duos  infigniores, 
cum  ramis,  ab  Arteriis  Carotidibus 
primum  emiilis,  anaftomoii  conjunc- 
tos,  dividitur,  miffa  tamen,  in  ipio 
quaii  conjundionis  articulo,  fingulari 
utrinque  arteria  ad  Plexum  Choroidem 
partefque  Cerebri  intericres. 

Cerebrum  eft  omne  diviium  in  par- 
tes  tres,  quarum  Piima,  qux  proprio 
nomine  Cerebrum  dicitur,  Galvalrias 
cavae  partem  fuperiorem  occupat.  Al- 
tera,  Cerebellum  nomimta,  fub  Pro- 
ceiiibus  Lateralibus  CraiTa?  Meninsis 
poiita,  cavi  ejuidem  locum  inferiorem 
pofteriorem  implet.  Tertia,  Medulla 
Oblongata,  ex  Medulla  Cerebri  et 
Cerebelli  produ&a  conftans,  in  parte 
media  inferiore  coilocatur. 

Cerebrum  autem  in  Hemiipharria 
duo  a  ProceiTu  Craffie  Meningis,  Fal- 
ciformi  didlo,  dividitur,  dcxtrum  ni- 

mirum 


32    Pr^lectio  Secunda. 

mirum  et  iiniftrum,  quorum  utriuf- 
que  duo  funt  Lobi,  anterior  fcilicet  et 
pofterior,  in  Cerebri  parte  inferiore 
fpe&abiles. 

Divifa  eft  pra?terea  Ccrebri  facies 
fulcis  numeroiis,  quafi  ferpentino  flexu 
incurvatis,  aliis  altioribus,  aliis  minus 
profundis,  qui  plicaturis  Tenuis  Me- 
ningis,  in  imum  demiilis,  obducuntur. 
Cerebri  autem  partes,  fulcis  divifa?, 
tunica  Aranca  fulcis  omnibus  fuperjec- 
ta,  ilbi  invicem  connexs  firmantur. 

Eft  etiam  alia  Cerebri  divifio.  Si- 
quidem  ejufdem  ad  perpendiculum 
fe&i  pars  ea,  quas  exterior  eft,  et  co- 
lore  cincrea,  Cortex  a  medicis  recen- 
tioribus  dicitur:  interior  autem  Cor- 
tice  deniior,  et  durior,  colore  pra^te- 
rea  albiilima,  Medulla  nuncupatur. 

In  cerebri  Corticem  demittuntur 
arteriae  numeroiae  et  exiles,  ab  extre- 
mis  Tenuis  Meningis  arteriis  produdlae, 
tomenti  tenuiffimi  fpeciem  referentes: 
quarum  ope  pars  fanguinis  ea,  quae 
tenuior  eft,  Cortici  traditur,  ut  inde 

humores 


Ρ  R  Α  L  Ε  CTIO   S  Ε  C  U  Ν  D  Λ.  33 

humores  liquidiilimi,  five  fpiritus, 
iive  alio  quovis  nomine  iniigniri  de- 
beant,  in  ufus  animantis  medulla?  mi- 
niilerio  fecernantur. 

Communi  enim  Medicorum  con- 
fenfu,  licet  de  fabrica  Corticis  Ccrebri 
opiniones  variie  imt  et  diicrepantes, 
aliis  cum  Malpighio  glandoiam  eam 
aflcrentibus,  aliis  cum  Ruyfcbio  ean- 
dem  cx  vafis  iimplicibus  contextam, 
Medulla  Cerebri  ex  vafis,  e  Cortice 
produdis,  conftituta  habetur.  Quorum 
Vaforum  cum  exilitas  longe  fubtilior, 
quam  ut,  in  ea,  arte  propclli  poilint 
liquores  colorati,  tum  eorundem  va- 
ibrum  infignis  mollitudo  et  debilitas, 
quibus  omnis  in  hac  Medulla  retexen- 
da  opera  luditur,  terminum  quidem 
fcientia?  noftra?  hic  pofuiiTe  videntur, 
licet  campum  ampliilimum,  in  quo 
libere  vagentur  conje£turae,  dederint. 

Didu&is  paululum  a  fc  invicem  Ce- 
rebri  bemifphxnis,  in  imo  iulci  mag- 
ni,  fub  ProcciTu  CraiTx  Meriingis  Fal- 
ciformi,  occurrit  materia  Cerebri  Me- 

D  dullofa, 


34-     PRiELECTlO  Secunda. 

dullofa,  laquearis  in  modum  Ventri- 
culis  Cerebri  Lateralibus  fuperje&a, 
quse  Corpus  Callofum  hic  loci,  a  na- 
tara  ejus  paulo  duriore,  dicitur.  Sub 
Corporis  Calloii  medio  lira  qua?d  am 
in  longum  extenditur,  cui  utrinque 
angulis  obliquis  occurrunt  alia?  lira: 
Medullofa?,  priori  illi  fimiles  quidem, 
paulo  tamen  depreiliores. 

Ventriculi  autem  membranula  qua- 
dam  duplice,  tenuiilima,  pellucida,  a 
Medulla  medii  Corporis  Calloii  de- 
mifla,  qux  Septum  Lucidum  audit, 
a  ie  invicem  diitinguuntur. 

In  hifce  Ventriculis  cminent  a  parte 
eorum  anteriore  duo  corpora,  Striala 
difta,  quia  in  iis,  derafa  facie  exte- 
riore,  materia  Cinerea  et  Medullofa> 
quaii  laminis  alternis,  juxta  ie  poiit£ 
confpiciuntur.  In  medio  autem  loco, 
hifce  Ventriculis  Lateralibus  interje&o, 
tedlum  quoddam  Medullofum  trilate- 
rale,  Ventriculo  Terrio  impofitum) 
Fornix  dicitur,  tribus  quafi.  columnis 
innixum :  quarum  anterior  duabus 

radicibus 


Pr^electio  Secunda.  35 

Fadicibus  a  Medulla  utriufque  hemif- 
phaerii  oritur:  pofteriores  vcro,  in  po- 
fteriore  Ventriculorimi  parte  verfus 
anteriora  et  exteriora  circumflexa?, 
cum  parietibus  inferioribus  eorundem 
Ventriculorum  continuata?,  evanef- 
cunt. 

Abfciflb  Fornice,  Ventriculus  Ter- 
tius  patet ;  Thalamique  nervorum  Op- 
ticorum  forma  fphaeroide,  intus  ftriis 
diftin&i,  meduDa  autem  tenerrima 
obdudbi,  paulo  magis  quam  Corpora 
Striata  ad  Cerebri  interiora  et  pofteri- 
ora  iiti,  in  confpedtum  veniunt. 

In  medio  aiitem  loco,  inter  colum- 
nam  Fornicis  anteriorem  et  nervorum, 
Opticorum  Thalamos,  patet  oftium 
Infundibuli,  ad  Glandulam  Pituita- 
riam  Sellae  Turcica:  impofitam  ducen- 
tis.  Ex  altera  vero  parte  ab  Infundi- 
bulo  in  meatum  quendam,  Thalamis 
nervorum  Opticorum  flibjedhim,  qui 
a  nonnullis  Tertius  Ventriculus  dici- 
tur,  aditus  aperitur.  Ex  hoc  meatu 
in  Ventriculum  Quartum  Cerebello 

D  2  fub- 


36    Pr,electio  Secunda. 

fubje&um,  Canalis  .  qiiidam  medius 
fiib  tuberculis,  mox  defcribendis,  por- 
je&us,  a  Sylvio  Aqua?dudlus  nomine 
iniignitur. 

Inter  Thalamos  vero  nervorum  Op- 
ticorum  et  tubercula  anteriora  patet 
foramen,  ab  Highmoro  pofterius  dic- 
tum  (ut  ab  Infundibulo  dignofceretur:) 
ab  imo  autem  foramine  pofteriore, 
hinc  in  meatum  ad  Infundibulum, 
via  eft,  illinc  in  Aquaedu&um.  Sylvii. 

Quatuor  autem  funt  tubercula,  quo- 
rum  duo  anteriora  Nates,  pofteriora 
Teftes  vocantur.  Tubercula  vero  funt 
intus  coloris  cinerei,  facie  autem  ex- 
teriore  albi:  praeterea  membrana,  va£- 
culis  fatis  multis  intextis,  a  Plexu  Cho 
roide  produ&a,  conteguntur. 

Tuberculis  anterioribus  fuperincum- 
•bit  rotundum  quoddam  corpus  itw&- 
yiov  a  Galeno  dictum,  a  recentioribus 
vero  glandula  Pinealis,  a  Carteiio  no- 
bilitatum,  qui  in  eo,  fedem  animas 
cogitantis  pofuit,  unde,  quaii  a  fpe- 
cula,  in  media  Cerebri  arce  locata, 

quicquid 


PrjElectio  Secunda.  37 

quicquid  in  provincia  fua  ageretur, 
proipiceret. 

In  Ventriculis  Lateralibus  mem- 
brana  quaedam  laxa  et  libera,  arteri- 
?r.jm  et  venarum  numerofarum  con- 
t€xf'i  lnfignis,  Plexus  Choroides  di&a, 
occurrit;  quae,  latius  produda,  Tha- 
lam  ^ervorum  Opticorum,  Nates, 
Tefe;,  et  Glanduiam  Pinealem  fu- 
.  (Ta,  vails  tenuiiiirnis,  iifdem  da- 
tis,  adhaeret :  prasterea  cavitatum  om- 
niiim  modo  deicriptarum  parietes 
membrana  termi,  a  Tenui  Meninge 
produda,  obteguntur,  cujus  vafcula, 
immiflb  liquore  quolibet  tenui  et  te- 
i  lci  iacile  in  confpe&um  produci 
poilunt. 

Ad  Cerebellum  exponendum  pro- 
grediamur,  quod,  'in  parte  Calvaria? 
cava:  ima  pofterius  collocatum,  facie 
fua  fuperiore  convexa,  aptiilime  la- 
queari  concavo,  a  ProceHibus  Latera- 
libus  Craffae  Meningis  fa&o,  refpondet ; 
parte  autem  pofteriore  iua  in  duos 
quaii  Lobos  divifum,  fulco  interjeilo 
D  3  Proceflui 


38     Pr^lectio  Secunda. 

ProceiTui  Craife  Meningis  Quarto  lo- 
cum  cedit.  Aliis  praeterea  fulcis  in- 
terfecatur  multis  et  profundis  parte 
fua  exteriore,  arcuatis  quafi,  et  inter 
fe  parallelis,  qui  tamen,  fe&o  ad  per- 
pendiculum  Cerebello,  idem  Sinubus 
hifce  flexuofis  mire  fulcatum^  et  Me- 
ningem  Tenuem  incredibili  arteria- 
rum  numero  irriguam,  et  plicaturis 
fuis  ad  imum  ulque  fukorum  produo 
tam  oftendunt. 

Hic  etiam,  facie  nimirum  Cerebelii 
ad  perpcndiculam  fefta,  ii  quo  alio 
loco,  videamus,  quanam  ratione  tu- 
nica  Aranea  a  Tenui  Meninge  differat. 
Hanc  fiquidem  inter  omnes  Cerebelli 
partes  fulcis  divifas  cum  vails  fuis  in- 
terje&am  videamus ;  illam  autem  ful- 
cos  omnes  tranfgreiTam,  faciei  ejufdem 
exteriori  adha^rentem,  partefque  divi- 
fas  conne&entem.  Se&o  etiam  in  hunc 
modum  Cerebello,  ipfum  e  Medulla 
interiore  Cortice  cinerco  obdu&a  con- 
ftantem  reperiemus ;  parte  Medulloia 
et  Cinerea  ita  fecum  invicem  compoiitis, 

ut 


PRiELECTIO  SECUNDA.  39 

ut  arborem  medulloiam,  cinereis  quaii 
foliis  frondeicentem  pulcherrima  iane 
limilitudinis  fpecie  referant. 

Diflefto  Cerebello  medio  ad  per- 
pendiculum,  partibufque  diviiis  ad 
dextram  iiniftramque  didu£tis,  Ven- 
triculus  Quartus  patet;  in  cujus  parte 
fuperiore  fub  imis  Teilibus,  juxta 
Aquse  du&us  Sylvii  foramcn  pofterius, 
membranulam  quandam,  naturs  Me- 
dullofas,  tranfverfam,  videmus,  quas 
Valvula  Cerebri  Major  dicitur.  Ven- 
triculus  Quartus  in  pofteriore  MedulJas 
Oblongatas  latere  inferne  infculptus, 
parte  fua  fuperiore  ar&ior,  paulatim. 
ampliatur,  deinde  ieniim  anguftior 
fa&us,  et  fulco  qucdam  medio  in 
longum  du&o  diilinclus,  quaii  crena 
calami  fcriptorii,  nomcn  a  iimijtudine 
mutuatur.  Quarti  hujus  Ventriculi 
latera,  paulum  eminentia,  Pendunculi 
Cerebelli  a  nonnullis  vocantur.  Quo- 
rum  duo  fuperiores,  Pcdunculos  dico, 
a  Medulla  Oblongata  fub  imis  Tefli- 
bus,  inferiores  antem,  a  Cauda  ejuf- 
D  4  deai 


4° 


Pr^LECTIO  SECUNDA. 


dem  Medullae,  medii  a  Procefili  An 
nulari  mox  defcribendo  in  Cerebellum 
produ6li,  ejufdem  ramos  Medullofos 
conilituunt. 

Tertia  pars  Ccrebri  Meclulla  Oblon- 
gata  dicitur,  ex  Cerebri  ct  Cerebelli  filis 
JVlcdulloiis  produ&is  et  confociatis  fac- 
ta,  pauca  tamen  materia  cinerea  vafif- 
que  fanguinem  ducentibus  interjedtis. 
In  Darte  media  inferiore  Calvarise  cavse 

Γ 

collocatur,  a  perpendiculo  verius  ante-' 
riora  inclinata.  In  parte  fua  anteriore 
duo  caudices  crafii  Medullofi,  a  Corpo- 
ribus  Striatis  ufque  ad  Proceflum,  An- 
nularem  didtum,  protenfi,  et  angulo 
acutojuxta  Proceflum  illurn  coeuntes, 
Crura  Medullce  Oblongatas  vocantur. 
Intcr  Crura  defcendit  Infuiidibulum,  a 
Ventriculo  Tertio  in  Glandulam  Pitui- 
tariam  demiflum,  quod  ab  ore  ampli- 
ore,  a  quo  in  Ventriculum  viam  pa- 
tcre  dixi,  fenfim  ar&ius  fa&um,  pior- 
fum  verius  inferiora  protenditur,  et 
tunica  a  Tenui  Meninge  produ&a 
roboiatum,  peifbrata  Craila  Meninge, 

in 


FrjELectio  Secunda.  41 


in  Glandulam  Pituitariam  immiilum 
evanefcit.  Tunica  autem,  a  Tenui 
Meninge  produ&a,  amplior  fada 
Glandulam  Pituitariam  undique  cir- 
cumveftit,  arteriarumque  ramufculos 
numeroiiiTimos,  in  glandulam  ingref- 
furos,  ordine  pulchcrrimo  diftributos, 
fecum  ducit. 

Sub  extremis  inferioribus  Crurum 
Medullae  Oblongata?,  eo  nempe  loco 
quo  iibi  invicem  committuntur,  Pro- 
ceiTus  Annularis  prominet,  fulco  quo- 
dam,  quo  arterias  cervicali  incumbit, 
in  partcm  dextram  et  finiilram  divi- 
fus.  Α  ProceiTu  Annulari  duobus 
quafi  radicibus,  hac  dextra,  ilJa  iini- 
ftra,  quas  medios  Cerebelli  Peduncu- 
los  modo  dixi,  producitur  pars  Magna 
materias  illius  Medullofa?,  quas  Cere- 
belli  Cortici  interje&a  arboris  fpeciem 
illam  conftituit,  quam,  fe&o  ad  per- 
pendiculum  Cerebello,  in  confpe&um 
venire  fupra  memoravimus. 

Infra  ProceiTum  Annularem  Cor- 
pora  duo  Pyramidalia,   et  totidem 

Oli- 


42    PrjELectio  Secunda. 

Olivaria  di&a,  e  Cauda  Medulta  Ob- 
longatse  eminent,  quorum  hasc  inferne 
et  exterius,  illa  fuperne  et  interius 
collocantur,  nec  ulla  alia  caufa  vi- 
dentur  digna,  ut  propriis  nominibus 
iniigniantur,  niil  quod  originibus  ner- 
vorum  accuratius  monftrandis  quod- 
ammcdo  infervire  hxc  notatio  vide- 
atur. 

In  originibus  nervorum  indicandis, 
quod  me  jam  facere  inftituti  ratio 
poitulat,  breviter  potius  quam  nimi- 
um  diligenter  agam,  cum  nec  in  iis, 
quas  rarius  occurrunt,  receniendis,  nec 
iis,  in  quibus  naturam  a  feipfa  difcre- 
pafle  nonnunquam  medicorum  tefti- 
monia  perhibent,  memorandis,  ve- 
ftrum  bonum  otium  conterere  eft  con- 
iilium. 

Nervorum  qui  e  Calvaris  cavo  ex- 
eunt  decem  numerantur  paria,  quo- 
rum  novem  a  Medulla  Oblongata  di- 
mittuntur,  decimum,  e  Medulla  Spi- 
nali  exortum,  in  Calvariam  fcandit, 

atque 


PrjElectio  Secunda.  43 

atque  una  cum  pari  o&avo  egreditur, 
nomen  Paris  Acceflbrii  fortitum. 

Nervorum  a  Medulla  Oblongata 
primi  funt,  qui  obfa&ui  ierviunt.  Α 
Corporibus  Striatis  exoriuntur,  ct  fub 
Lobis  Cerebri  anterioribus  progreifi, 
fila  fua  per  foramina  Offis  Ethmoidis 
naribus  diftribuenda  demittunt. 

Secundum  par  Optici  nervi  confti- 
tuunt,  qui  a  lateribus  Thalamorum 
Opticorum  exorti,  et  curfu  ilexuoib 
a  fe  invicem  digreiTi,  iterum  ad  fe 
mutuo  accedunt,  et  iibi  invicem  com- 
miiTi  pro  Infundibulo,  deinde  rurfus, 
hic  ad  dextram,  ille  ad  iiniftram,  di- 
verfi,  per  Optica  Foramina  e  cavo 
Calvarias  exeunt. 

Tertii  paris  nervi  a  Medulla  Ob- 
longata,  ubi  ProceiTus  Annularis  cum 
ejufdem  Medulla?  Cruribus  committi- 
tur,  exoriuntnr,  juxta  latera  Sella? 
Turcica:  CrafTam  Meningem  fubeunt, 
e  Calvaria  per  Foramina  Lacera  exi- 
turi,  ad  mufculos  oculorum  re<5tos  fu- 
periores,  interiores,  inferiores. 

Quarti 


44    Pr^electio  SecSnda. 

Quarti  paris  nervi  admodum  exiks 
a  ProceiTu  Medullofo  pone  Teiles 
principium  fuum  habent,  oram  Pro- 
cefluum  Lateralium  CraiTae  Meningis 
fubeunt  juxta  Sellam  Turcicam,  ejuf- 
demque  Meningis  tegmine  muniti, 
ad  Foramina  Lacera  deferuntur  muf- 
culis  oculorum,  Troclearibus  didis, 
diftribuendi. 

Quinti  paris  nervi,  a  lateribus  Pro- 
cefllis  Annularis  exorti,  CraiTam  Me- 
ningem,  anteriori  parti  Procefllis  Pe- 
troii  Oilis  temporis,  hic  dextra,  i]le 
iiniftra,  incumbentes,  fubeunt,  filif- 
que  quibufdam  exiguis  Craflas  Me- 
ningi  impertitis,  in  tres  ramos  finguli 
dividuntur,  mox  e  Calvaria?  cavo  per 
propria  fua  foramina  cxituros.  Supe- 
ricr  enim,  qui  ramus  Ophthalmicus 
dicitur,  per  Foramen  Lacerum,  Me- 
dius  per  foramen  fecundum  offis  Sphe- 
noidis,  Tertius  per  foramen  ejuidem 
oiTis  tertium. 

Sexti  paris  nervi,  a  Corporibus  Py- 
ramidalibus  orti,  CraiTam  Meningem 

infra 


Prjelectio  Secunda.  45 

infra  Sellam  Turcicam  fubeunt,  et 
juxta  latera  ejufdem  progreffi,  filis  a 
nervis  Intercoilalibus,  qui  cum  arte- 
riis  Carotidibus  in  Calvariie  cavnm 
afcendunt,  acceptis  audi,  quin  et 
aliis  fxlis  nonnunquam,  a  Quinto  pari 
impertitis,  donati,  e  Calvaria  demum 
per  Foramina  Lacera  egreili,  in  muf- 
culos  oculorum  Abducentes  omnino 
immittuntur. 

Nervi  paris  feptimi  duplices  utrin- 
que  exoriuntur  a  ProceiTu  Annubri 
juxta  Cerebelli  Pedunculcs.  Utriin- 
que  aiitem  ifefVi  portio  anterior,  du- 
ra  dicitur,  pofterior  vero,  mollis. 
Ambas  portiones  Foramen,  audito- 
rium  di&um,  iimul  ingrediuntur, 
mox  autem  a  fe  invicem  digreiTa?  ie- 
parantur. 

Portionis  autem  duras  rami  iunt 
duo,  quorum  alter  in  foramine  Au- 
ditorio  reflexus,  et  per  foramen  pro- 
prium  in  Calvarias  cavitatem  reverfus, 
Craflae  Meningi  intexitur.  Alter  ve- 
ro  per  Fallopii  Aquasdu&um  pro- 
-  ι  greiliis 


46    Pr^lectio  Secunda. 

greflus  ramufculos  Tympano  auris, 
oiTibus  Auditui  infervientibus,  Tubse 
Euftachianx  impertit,  et  demum  ex 
OiTe  Petrofo  fub  Apophyii  ejus  Maf- 
toide  egrefllis,  locis  yicinis  furculos 
fuos  dividit. 

Portio,  autem  mollis  nervi  feptimi 
auris  Labyrintho  interiori  tota  impen- 
ditur. 

Nervi  o&avi  paris,  a  parte  pofte- 
riore  Crurum  MedulJse  Oblongata?,  a 
Proceflu  Annulari,  a  Corporibus  Oli- 
varibus,  pluribus  et  diftin&is  fibris  or- 
ti,  una  cum  nervo  Spinalf,  Acceflbrio 
di&o,  per  o&avum  par  foraminum  e 
Calvaria  exeunt,  inftrumentis  voci 
fervientibus,  vifceribus  thoracis,  et  ab- 
dominis,  longe  lateque  difpertiendi. 

Poftremo,  nervi  par  nonum  confti- 
tuentes,  pluribus  fibris  juxta  corpora 
Olivaria  orti,  per  foramina  in  margine 
magni  foraminis  Oilis  Occipitis  progre- 
diuntur,  et  in  linguam  intimam  ra- 
mulos  fuos  difpergunt. 

Poft 


PrjELectio  Secunda. 


47 


Poft  millbs  nervos  Noni  Paris  Me- 
dulla  Oblongata,  gracilior  fa&a,  in 
Thecam  Spinalem  defcendit,  et,  no- 
mine  priore  repudiato,  Medulla  Spi- 
nalis  dicitur.  In  Medulla  Spinali, 
fecus  ac  in  Cerebro,  pars  Medul- 
loia,  iive  alba,  Cineream  interio- 
rem  ambit,  Forma  autem  Spinalis 
Medulla?  ad  cylindrum  aliquatenus 
accedit,  ita  tamen  ut  a  parte  pofteri- 
ore  paulo  fit  depreilior.  Quod  ad 
ejus  craflitudinem  fpe&at,  animadver- 
tendum  eft,  Thecam  Spinalem  ab  ea- 
dem  haud  ita  impleri,  quin  inter  hanc 
et  parietes  circumje&os  fpatium  quod- 
dam  inane  circum  circa  relinquatur. 
Id  enim  omnino  et  vitse  et  falutis  ra- 
tio  poftulabat,  ne  in  motibus  Spina? 
flexuoiis  Medulla  aut  compreiTa,  aut 
contufa,  muneribus  fuis  obeundis  im- 
par  evaderet. 

Α  Medulla  Spinali,  dextra,  finif- 
|  traque,  oriuntur  nervorum  faickuli 
duplices,  alii  fcilicet  ab  anteriore,  alii 
a  pofteriore  ejufdem  facie  emiili,  qui 

eo 


48      PrvELECTIO  SeCUNDA. 

eo  obliquius  ad  exitus  loca  defcen- 
dunt,  quo  eorundem  origo  inferior 
exiftit.  Fafciculi  praxli&i,  perforata 
CraiTae  Meningis  membrana  interiore, 
eriores  et  anteriores  fecum  invi- 
cem  coeunt,  nervofque  Medulla:  Spi- 
nalis  conilituunt:,  quorum  triginta 
vulgo  numerantur  paria. 

Veftitur  enim  Medulla  Spinalis  iif- 
dem  integumentis,  quibus  Cerebrum 
contegi  iupra  diximus,  Meninge  ni- 
mirum  CraiTa  et  Tenui,  cum  tunica 
Aranea  interje&a.  In  Tenui  autero 
Medulla?  Spinalis  Meninge  (ut  ab  in- 
teriore  ejus  tunica  incipiam)  nec  arte- 
jiae,  nec  venae  ita  frequentes,  ac  in  Ce- 
xebri  Tenui  Meninge  confpiciuntur. 
Diverfa  quippe  harum  partium  fabri- 
ca,  et  finis,  non  parem  vaforum  nu- 
merum  deiiderant.  Nam  in  Cerebri 
tunica  illa  interiore  incredibilis  ifte 
.vaforum  fanguinem  ducentium  nu- 
merus  membrana?  nutrienda?  non  totus 
impenditur;  quicquid  enim  ianguinis 
ad  Cerebri  munera  fuftinenda  addu- 

citur, 


PRiELECTIO  SECUNDA.  49 

citur,  id  omne  arteriis  Tenuis  Menin- 
adfertur,  Quod  in  Medulla  Spinali 
fecus  eft.  Hujus  enim  tunica?  interi- 
ori  vis  fanguinis  longe  minor  dica- 
tur,  nec  fortaiTe  multo  plures  arterice 
per  eam  difperguntur,  quam  qua^  ei- 
dem  nutrienda?  et  hume&andas  fuffi- 
ciant. 

Ab  arteriis  Vertebralibus,  Calvaria? 
cavum  ingreilis,  arteriae  Spinales  dux 
pofteriores  profedta?,    lateri  Spinalis 
Medulls  pofteriori  incumbentes,  tu- 
nicx  a  Tenui  Meninge  produ&x,  in- 
texuntur,  ramofque    tenucs  intimse 
Medullae  inter  progrediendum  mittunt. 
Alia?  dua:  arterins  ab  iifdem  Vertebra- 
libus  orta?,  juxta  eum  locum,  quo  ex 
hifce  conjun&is  Arteria  Cervicalis  naf- 
citur,  mox  coeunt,  Arteriamque  Spi- 
nalem  Anteriorem  efficiunt ;  qus  ta- 
men   arteria  nonnunquam  iingulari 
trunco  ab  alterutra  Vertebralium  ex- 
orta  reperitur.      Ab  Arteriis  autem 
Spinalibus  tam  pofterioribus  quam  an- 
teriore    prcducuntur   rami,  quorum 

Ε  alii 


I 


5θ-γ  P£jAle  ctio  Secunda. 

alii  fibi  ij/vicem  obviam  euntes  mu- 
tw^jsfeulis  committuntur;  alii  fafci- 
culis    nervorum  a  Medulla  Spinali 
oriundis  dantur;  horum  vero  plerique 
cum  ramufculis,  ab  Arteriis  Vertebra- 
libus,  Intercoftalibus,  Lumbaribus,  et 
Iliacis  internis  emiflis,  Anaftomoii  con- 
junguntur.    Sanguis  autem  a  Medulla 
Spinali  redux  a  venulis  fuis  partim  in 
venas  colli  Vertebrales,  maxime  vero 
in  Sinus  duos  tunicam  Spinalis  Me- 
dulla?  exteriorem,  mox  defcribandam, 
parte  ea,   qua  corpora  Vertebrarum 
fpe&at,  longitudine  permenlbs,  et  Ca- 
nalibus  pluribus  tranfverfis  fecum  in- 
vicem  jun&osj  defertur. 

In  arteriarum  autem,  earum,  qux 
per  tunicam  Medullas  Spinalis  interio- 
rem  difperguntur,  curfu,  Natura?  ar- 
tificium  haud  fatis  mirari  pofiumus: 
flexu  enim  ferpentino.  repunt,  non  ut, 
rapido  fanguinis  curfu  anfra&ibus  im- 
pedito,  Medulla  natura  fua  mollifiima 
integra  confervetur,  nec  ut  motu  fan- 
guinis  placidiore  humoris  cujufcunque 

fecretioni 


PrjElectioSecunda.  51 

fecretioni  faveatur :  fed,  ne  in  moti- 
bus  Spime  flexuoiis  nimis  extenta  at- 
que  inde  ardtior  fa£ta  arteria  curfum 
liberum  fanguini  denegaret.  Quod 
autem  revera  nulla  alia  caufa  fubiit, 
quamobrem  Arteriae  Spinales  flexuofa: 
incedant,  niii  ut  in  omni  motu  Spina? 
via  fanguinis  expedita  coniervetur, 
exinde  colligimus;  quod  in  iis  Me- 
dullse  Spinalis  partibus  hinc  et  inde 
maximo  flexu  volvuntur  Arteriie,  quze 
iis  Spinae  Iocis  refpondent,  in  quibus 
hasc  maxime  incurvari  iblet,  collo 
nempe  et  lumbis. 

Membrana  Aranea  laxiiTime  Me- 
dullas  Spinali  circumje&a,  fibrifque 
quibufdam  inter  nervorum  fafciculos 
laterales  dimiflis  eidem  connexa,  cla- 
riiTime  confpicitur,  ii  Medulla  Spina- 
lis  e  Theca  Vertebrali  recens  exfe<5ta 
et  CraiTa  Meninge  nudata  in  Spiritu 
Vini  fuipenfa  oculis  noftris  objiciatur. 
Partem  vero  Medullae  inferiorem  arc- 
tius  quam  fuperiotem  compledtitur, 
Ε  2  €t 


52       pRiELECTIO  SeCUNDA. 

et  inter  fafciculos  nervorum  Spinalium 
interje&a,  eofdem  in  vaginas  a  Craffa 
Meninge  produ&as,  ingrefiuros,  ufque 
ad  vaginas  comitatur. 

Crafla  Meninx  e  Calvarias  cavo  per 
Foramen  Magnum  occipitis  produ&a 
laxam  tunicam  exteriorem  Medullae 
Spinali,  et  vaginam  Nervo  cuique  Spi- 
nali,  e  Theca  Vertebrali  per  pro- 
prium  fuum  foramen  exeunti,  imper- 
tit.  Quandoquidem  horum  nervo- 
rum  fingulorum  fafciculi  anteriores  et 
pofteriores,  perforata  Craifas  Menin- 
gis  Membrana  interiore,  mox  Gang- 
lio  fadto,  truncum  nervofum.  confti- 
tuunt,  qui,  vagina  mutuata  a  membra- 
na  Craffe  Meningis  exteriore,  per  fo- 
ramen  laterale  ex  comiilis  vertebrarum 
contiguarum  incifuris  fadtum,  progre- 
ditur,  ad  loca  pra^ftituta  deducendus. 

Medulla  Spinalis  infra  primam 
Lumborum  Vertebram  non  defcen- 
dit,  nervomm  autem  Spinalium  iin- 
guli  fafciculi  ultra,  ad  locum,  quo 

quifque 


Pr^electio  Secunda.  53 

quifque  e  fpecu  Vertebrarum  exitu- 
rus  eft,  producuntur,  et  Caudam  Equi- 
nam,  a  iimilitudine  didlam,  effi- 
ciunt. 

Haec  habui  quae  de  fabrica  Cerebri 
Medullxque  Spinalis  vobis  expone- 
rem;  qux  de  Cerebri  ufu  nervorum- 
que  natura  dicenda  funt,  alio  tempore 
perfequar. 


Ε  3  PR^ 


[  54  ] 


PR^ELECTIO  III. 

DE  Cerebri  fabrica  diebus  fuperi- 
oribus  fatis  dictum  arbitror,  fe- 
quitur  ut  de  ejufdem  ufu,  ner- 
vorumque  natura  ea  quae  veriiimilia 
novi  vobis  exponam. 

Principio  igkur  animadvertendum 
eft  Animalium  corpora  ita  a  natura 
efie  comparata,  ut  illis  neceiTe  iit,  vi 
earum  rerum  ex  quibus  conftant,  quas 
alii  initia,  alii  principia,  alii  elementa 
vocant,  putrefcendo  interire,  niii  aut 
aliqua  iubfit  caufa  q<ua  elementorum 
natura  immutetur  (quod  tamen  non 
fit)  aut  particulas  putrefcentes,  fecre- 
tione  iatis  mature  fa&a,  expellantur. 

Cum  autem  ex  hac  vivendi  condi- 
tione  conicquatur,  ut  corpus,  demptis 
indies  particulis  putreicentibus  eo  ipfo 
modoj  quo  natura  ejus  coniervationem 

molita 


Pr^electio  Tertia.  55 

molita  eft,  corruat;  alimentis  huic 
malo  occurritur:  quibus  intro  receptis 
et  quaii  civitate  donatis,  ea  qua?  in 
corpore,  perpetua  particularum  corrup- 
tarum  ciiilipatione  labefadta  funt,  ite- 
rum  reficiuntur. 

In  omnibus  praeterea  animalibus  vim 
quandam  fentientem  a  natura  provida 
et  benigna  iniitam  videmus,  qua  res 
externae  circum  circa  pofita?,  iive  noci- 
turae,  iive  profutura?,  fuis  quarque  no- 
tis  iniignitae  dignofcuntur. 

Seniuum  vero  vis  acris,  qua  rerum 
notae  perciperentur,  fruftra  animalibus 
ineflet,  niii  alia  etiam  facultas  accef- 
fifiet  ea3quse  falutem  allatura  videren- 
tur,  confequendi,  ea,  qux  damnum  aut 
interitum  minarentur,  fugiendi  aut 
propulfandi.  Inftrumenta  igitur  mo- 
tui  voluntario  iervientia  animalibus 
data  funt,  ut  animi  arbitrio  fefe  a  loco 
in  locum  transferre,  et  membra  pe- 
rinde  movere  poflent  ac  rerum  appe- 
tendarum  aut  fugiendarum  ratio  po- 
ftulare  videatur. 

Ε  4  Hinc 


56        Pr^LECTIO  TERTIA. 

Hinc  orta  eft  in  fcholis  medicorum 
decantata  illa  Facultatum  tripartita 
divifio,  cr.jus  pars  prima  Vires  Vitales, 
quibus,  Secretionum  et  Excretionum 
ope,  corruptio  prccceps  a  corpore  pro- 
pulfatur,  continet.  Secunda  pars  Vi- 
res  Animales  Senfum  nimirum,  et 
motum  Voluntarium  comprchendit. 
Tertia  Vires  Naturales  compleititur 
qux  corpori  alendo  et  reficiendo  pra> 
pommtur. 

Cum  autem  interea  certiflimis  con- 
flet  experimentis  toti  negotio  animan- 
tis  confervandi  ita  Cerebrum  prscefie, 
ut  hoc  deftructo,  Facultas  omnis,  iive 
Vitalis,  five  Naturalis,  irre  Animalis, 
fimul  Ipereat :  cumque  eadem  expe- 
rientia  compertum  fit3  Facultates  alias 
aliis  nervis,  tanquam  miniftris  a  di- 
veriis  Cerebri  partibus  emiilis,  exer- 
ceri ;  ideo  quia  Par  Nervorum  pri- 
mum  odorum  varietates,  Secundum 
rerum  formas  et  colores,  Septimum 
fonorum  difcrimina,  Nonum  Sapores 
percipiendos  nobis  deferat :   et  quia 

prasterea 


PrjElectio  Tertia.  57 

pra^terea  nervorum  alii  motui,  alii 
ta&ui  infervire  videantur:  et  quia 
motuum  alii  funt  voluntarii,  alii,  con- 
tra,  voluntatis  imperio  minime  fubji- 
ciantur :  hifque  ita  aliquando  contin- 
gat,  ut  voluntarii  omnino  pereant, 
ill^iis  aliis:  De  ufu  quidem  Cerebri 
generatim  nullas  moventur  lites,  ii  qui- 
dem  in  Cerebro,  tanquam  in  prx- 
torio  animi  confulis,  nervo  ciiique 
{ux  partes  dividuntur,  ut  res  omnes, 
quacunque  tandem  iint,  re&e  in 
corporis  provincia  adminiftrentur 
Quifquis  autem  oftendere  aggredietur 
quod  cuique  Cerebri  parti  munus  a 
natura  deicriptum  iit  nx  ille  quaeftio- 
nes  obfcuriiTimas,  ne  dicam  inenoda- 
biles,  explicandas  fufcipiet. 

Nec  tamen  ea  qua:  modo  dixi  ita 
intelle&a  velim  quaii  nihil  de  his  re- 
bus  veriiimile  dici  pofle  putem.  Nam, 
ut  omittam  ea  qux  de  Cerebri  Cor- 
tice  fuperiore  diflertatione  ditta  iimt, 
ea,  qux  Willifius  nofter  de  muneribus 
Cerebro  et  Cerebello  propriis  protulit, 

excipio, 


58        PrjELECTIO  TeRTIA. 

excipio,  licet  ita  certa  atque  explo- 
rata  non  fint,  quin  argumenta,  imo 
experimenta  iis  opponi  poilint :  cum 
autcm  in  eo,  quod  imperium  in  fen- 
fus,  motufque  voluntarios,  Cerebro 
demandet,  Facultatibus  autem  Vitali- 
bus  et  non  Voluntariis  Cerebellum 
prasficiat,  et  iimplicior  ct  ad  verita- 
tcm  propeniior  videatur  ejus  fententia, 
quam  in  iis,  quae  de  ufu  fmgularum 
Cerebri  et  Cerebelli  partium  dixit ; 
eam  paucis  expedire  haud  abfurdum 
duco. 

Intus  enim  in  Cerebro  res  prxteritas 
memoria  revocari,  et  rerum,  quaii 
praefentium,  imagines  fingi,  et  ratione 
judicioque  iibi  invicem  componi  et 
comparari,  cuique,  quid  ipfe  cogitat 
paulo  diligentius  contemplanti,  liqui- 
do  patere  dicit  Williiius :  Praterea, 
quicquid  voluntate  fit,  id  nutu  vel 
potius  imperio  animi,  quafi  in  iblio 
Cerebri  collocati,  nobifmet  ipfis  fieri 
videtur.  CerebeDi  autem,  officium 
id   iibi  videri,    ut    motus  Vitales, 

quales 


Pr^lectio  Tertia.  59 

quales  funt  Cordis  contra&io,  et  ar- 
teriarum  pulfus  ordinati,   qui  nobis 
nolentibus,    imo   infciis  peraguntur, 
ejufdem    moderamine  temperentur. 
Nervos  enim  eos  qui  huic  Vitali  ne- 
gotio  inferviunt  a  Cerebello  non  a 
Cerebro  oriri.  Praterea,  plicaturas  Ce- 
rebelli,   quas  ordine   certo  invicem 
compofitas,  et  alias  aliis  certa  ratione 
minores,  fecus  ac  in  Cerebro,  vide- 
mus,  argumento  fatis  firmo  efle,  or- 
dinata  ex  his  fpirituum  emiffione  or- 
dinatis  his  motibus  Vitalibus  proipici. 
Quod  diverfa  fabrica  diveriorum  ani- 
malium    fatis   confirmatum  putat. 
Multum  enim  inter  hominem  ec  bel- 
luas  interefie,  quod   in  his  Cerebri 
plicatura:  et  anfra&us  pauciores  et 
minus  tortuofa?  reperiantur,  cum  con- 
tra,  in  homine  cogitationum  et  af- 
fe&uum  numerus  et  varietas  fpatium 
amplius  et  gyros  plures  atque  majores 
(O  hominis  miram  quidlibet  fingendi 
licentiam!)  requirant.     In  omnibus 
autem  animalibus  Cerebellum  eadem 

profus 


6o     Pr^lectio  Tertia. 


prorfus  ratione  configurari,  utpote 
quod  iifdem  Vitalibus  negotiis  praefi- 
citur,  haee  enim  in  omnibus  eadem 
prorfus  ratione  et  ritu  peraguntur. 

Harc  fere  Williiius;  quas,  il  nulla 
affirmatione  adhibita,  vel  quia  origines 
Ocfravi  Paris  nervorum,  certe  Quinti 
Paris,  et  Sexti,  non  acieo  exploratas 
eiTe  putem,  ut  quis  certo  confirmare 
pofiit  eas  continuato  filorum  du£tu  a 
Cerebello  poffe  deduci ;  vel  quia  in 
provincice  Vitalis  adminiftratione,  certe 
Animalis,  Sexti  Paris  nervi  cum  Pari 
Vago  confocientur ;  vel  quia  in  mon- 
itruoiis  quibufdam  motus  voluntarios 
abfente  Cerebro  fatis  integros  extitiiTe 
compertum  iit:  vel  quia  Cerebello 
deilrudto  et  Cordis  et  Inteftinorum 
motus  peragantur;  vel  denique,  quod 
ea  qux  ex  anfradlibus  Cerebri  flexuo- 
iis  et  incertis,  cum  Cerebelli  plicaturis 
ordinatis,  comparatis  et  invicem  com- 
pofitis  probari  et  confici  putat,  mi- 
nus  intelligam ;  etiam  atque  etiam 
perpendenda  relinquo,  ut  futuris  ex- 

perimentis 


Pr^lectio  Tertia.  6i 


perimentis  vel  prorfus  confirmentur, 
vel  e  Phyiiologia  Medica  exulent,  non 
ideo  relinquo,  quod  fcriptoris  Do&if- 
iimi  auctoritatem  non  maximi  facio, 
ied  ut  ingenii  mei  tenuis  excufatione 
apud  vos  utar,  ίΐ  earum  rerum  expli- 
cationem  qua?  Willifio  ipii  forta fle 
minus  feliciter  ceflit,  a  me  minume 
fufcipiendam  putem. 

Ad  naturam  nervorum  exponen- 
dam  venio,  quorum  primo  fabricam, 
deinde  vires  fpe&emus ;  nam  de  eo- 
rum  originibus  iatis  diflertatione  fupe- 
riore  di&um  eft. 

Duplex  eft  nervorum  materia,  alia 
Medullofa  a  filis  albis  Medulta  Oblon- 
gatae  velSpinalis  tradta  ;alia  membrana- 
cea  a  membranisCerebri,  Craffa  nempe 
et  Tenui,  produ&a. 

Nervorum  pars  Medullofa  in  fila 
tenuiilima  diviia  fecundum  nervi  lon- 
gitudinem  porrigitur,  fila  vero  iingula 
tunica  tenui  membranacea  veftiuntur  ; 
horum  vero  filorum  plura  cum  tunicis 
fuis,  alia  tunica  membranacea  circum- 

jeda, 


62     Prjelectio  Tertia. 


je&a,  fafciculos  conftituunt,  ex  his 
fafciculis  fafciculi  majores,  et  ex  his 
majoribus  alii  porro  majores  fiunt,  et 
fic  deinceps,  donec  tandem  omnes 
communi  membrana  inveftiti  nervo 
fum  truncum  conftituunt. 

Nervis  autem  tunicam  interiorem 
Meninx  Tenuis,  Exteriorem  vero  Craf- 
fa  Meninx  impertit;  quibus  omnes 
nervorum  ramos,  etiam  minutiiTimos, 
veftitos  dcfcribunt  Medici,  conje&ura 
potius  quam  oculis  rationem  capien- 
tes,  pra?ter  nervi  Septimi  portionem 
mollem,  cui  tunica  exterior  CraiTa 
deeft. 

In  iis  autem  locis  quibus  nervi  vel 
in  plures  ramos  difpertiuntur,  vel 
cum  aliis  nervis,  quod  faepe  fit,  com- 
mittuntur,  eofdem  Nodis  quibufdam 
diftmdtos  quos  alii  Ganglia,  Fallopius 
vero,  qui  primus  defcripfit,  corpora 
Olitfaria  vocavit.  In  his,  quantumvis 
ar&e  Nervi  diverii  fecum  invicem 
conjungi  videantur,  nulla  vel  Ner- 
woix  materis  unitas,  vel  liquoris  ner- 


PrjElectio  Τ  ε  r  τ  ι  α.  63 

νοίι  confufio,  vel  canaliculorum  con- 
jun&io  aut  anaftomofis  efle  potefl: ; 
poftulat  enim  et  fenfuum  et  faculta- 
tum  diftin&io,  ut  nervorum  quseque 
fila  a  communi  animi  officina  protenia 
iingula  et  a  cseteris  omnibus  fejun&a 
locis  fuis  impertiantur.  Quod  cum  ab 
ipfo  Williiio  concedatur,  non  poflum 
non  mirari,  quod  in  partium  quarun- 
dam  Sympathia  exponenda,  a  nervo- 
rum  complexibus  ejufdem  caufam  pe- 
tat:  praefertim  cum  hac  ratione  id 
quod  velit  aut  non  conficitur,  aut 
conficitur  quod  nolit:  quod  ne  te- 
mere  di6lum  putetis  exemplo  rem 
cognofcite. 

Irritentur  nares  pulvere  quovis  pau- 
lo  acriore.  Sternutamentnm  fequitur, 
propter  Quinti  Paris  nervorum  cum 
nervolntercoftali  conjun&ionem.Quid  ? 
quod  in  multis  nulla  ejufmodi  con- 
jundlio  reperiatur?  Profedlo,  fiqua 
fides  iis  fe&ionibus,  quas  ipfe  in  hunc 
finem  inftitui,  ut  medicorum  Varias 
de  hac  conjundtione  fententias  cum 

rebus 


64.     Pr/electio  Tertu. 

rebus  componerem,  adhibenda  iit,  ean- 
dem  minime  perpetuam  efle  conce- 
dendum  eft. 

Sin  autem  Williiio  demus  Sympa- 
thias  iJIas  nervorum  mutuo  commer- 
cio  effici,  quas  tandem  caufa  aut  qua- 
lis  ratio  afferri  poiHt  quamobrem  fti- 
mulus  naribus  admotus  non  tuiTim 
non  fingultum  non  vomitum  cieat, 
propter  mutuam  conjundionem  ner- 
vorum  Qiiinti,  Sexti,  et  O&avi  Paris, 
filis  ultro  citroque3  Secundum  Willi- 
ilum,  datis  et  acceptis.  Alia  profedo 
hujus  rei  caufa  fubiit  necefle  eft,  qux 
Principii  Vitalis  ivtpyeiot  re&ius  for- 
tafle  quam  cuivis  nervorum  συμπαύποί 
referatur. 

At  in  nervorum  divifione  contem- 
planda  non  poiiumus  non  mirari  ra- 
morum  diftribudonem  pene  iniinitam, 
fummamque  eorundem  fubtilitatem. 
Nam  ii  nervorum  omnium,  tum  eo- 
rum,  qui  a  Medulla  Cerebri  Oblon- 
gata,  tum  eorum,  qui  a  Medulla  Spi- 
nali  exoriuntur,   pars  Medullofa  in 

unum 


PrjELectio  Tertia.  65 

unum  fafciculum  cogeretur,  vix  digi- 
,  tum  crailitudine  asquipararet :  eadem 
tamen  incredibili  ramorum  numero 
diftributa,  a  communi  Senfum  Offi- 
cina  in  omnes  partes  corporis  externas 
et  internas  du&u  continuato  ita  ex- 
porrigitur,  ut  nullus  in  cute  iocus  in- 
veniatur  qui  aculeo  minimo  vel  etiara 
veneni  fpiculis  Jonge  minoribus  com- 
pundus,  non  dolcat,  nullum  filum 
mufculofum  quod  ftimuli  irritamento 
non  contrahatur,  nullum  vas,  iive  ar- 
teria  iive  vena,  quod  fanguinis  con- 
ta&u  acrioris  vel  lenioris,  non  perinde 
tendatur. 

Ex  nervorum  fubtilitate  expoiita 
vel  vanitatis  vel  erroris  eos  arguamus 
licet,  qui  fines  nervorum  feniilium 
five  in  cute,  five  in  lingua,  iive  ia 
naribus  defcriptos  nobis  tradiderunt ; 
eorumque,  contra,  patet  temeritas, 
qui  nervos  illis  partibus  datos  efle 
negant  quibus  eofdem  intextos  videre 
nunquam  potuerunt,  nam  ut  nervo- 
rum  fines  extremi  ita  etiam  eorun- 

F  dem 


66 


PrjElectio  Tertia. 


dem  complures  ramufculi  longe  mi- 
nores  funt  quam  ut  fub  cernendi  fen- 
fum  cadere  poiTint. 

In  nervorum  extremis  poiita  vide- 
tur  illa  conditio  iive  fabricae  iive  ma- 
terix  qua  res  oblatas  feniibus  percipi- 
mus.  Argumentis  enim  et  experi- 
mentis  conftat  nervorum  lateribus  per- 
cuiTis  rerum  cbje&arum  fpecies  ad 
animum  minime  deferri  pofle,  aut  ii 
poilmt,  confufas  neceiTario  deferendas. 
Nam  fi  nervi  impreiTas  refum  ima- 
gines  lateribus  fuis  fentiant,  qui  fit, 
ut  luminis  perceptio  impulfu  folum  in 
Retinam  fa&o,  non  autem  i&ibus  ab 
arteria  nervo  Optico  vicina  impreiTis 
excitetur?  Qui  fit,  ut  arteria?  in  Au- 
ris  Labyrintho  repentes  fonorum  per- 
ceptionem  nullam  nervis  audientibus 
cxcitent  ?  Brachiorum  nerfi,  ad  di- 
gttos  extremos  ramos  miiluri,  truncis 
fuis  Arteriam  Axillarem  ar&e  com- 
ple&untur,  nullus  tamen  ab  ejufdem 
arterias  pulfu  in  digitis  extremis  fenius 
concitatur.     Auferatur   autem  Bra- 

chium 


PrjElectio  Tertia.  67 

chium  arte  Chirurgica,  in  extremis 
nervis  truncatis,  quafi  in  digitis,  per- 
fentitur  dolor.  Sed  ex  his  redle  atque 
ordine  ad  nervorum  vires  exponendas 
deducimur. 

Duplex  eft  Nervorum  vis.  Siqui- 
dem  a  Nervis  notitia  earum  rerum  c±ux 
animantis  confervationem  et  falutem 
contingunt  ad  animum  deferuntur; 
hinc  fenfus  rebus  percipiendis  apti: 
quin  et  ab  iifdem,  Nervos  dico,  omnis 
movendi  facultas,  five  in  muiculis  con- 
contrahendis,  iive  in  vafis  tendendis  et 
remittendis,  derivari  videtur. 

De  Senfu  primum  agamus,  de  cu- 
jus  ratione  Mechanica  tam  varia:  tam- 
que  difcrepantes  iententias  proferuntur 
paribus  fere  rationum  momentis  in- 
nixae,  ut  id  ipfum  magno  argumento 
cuivis  prudenti  fuerit  dodHfiimos  juxta 
cum  is;naniiimis  eam  nefcire.  His 
igitur  fentcntiis  recenfendis,  nedutn 
nova  aliqua  ratione  condenda,  ope- 
ram  perdere  non  eft  animns  ;  prcefer- 
tim  cum  ex  re  noftra  magis  fuerit 
F  2  con- 


68     Pr^electio  Tertia. 


conditiones  quafdam  proferre,  fecun- 
dum  quas  noftra  percipiendi  facultas 
exercetur. 

Et  primo,  fere  omnes,  uno  ore 
confentientes,  dicunt  in  rebus  perci- 
piendis,  res  ipfas  quidem  agere,  ani- 
mal  autem  pati;  quandoquidem  nec 
lucem  fole  fplendente  apertis  oculis 
percipere  non  poffit  quis,  nec  calo- 
rem  ii  igni  manus  admoveatur,  nec 
dolorem  ii  torqueatur.  Quas  omnia, 
licet  vera  efle  concedantur,  cum  ad 
opinionem  et  vitam  communem  no- 
ftra  accommodatur  oratio,  veritati  ta- 
men  fubtilitate  philofophica  limatse 
minus  conveniunt.  Saspe  enim  aut 
cogitatione  aut  aliqua  vi  morbi  impe- 
diti,  apertis  atque  integris  oculis  et 
auribus  nec  videmus  nec  audimus,  ut 
facile  intelligi  poflit  animum  ipfum 
et  videre  et  audire,  non  eas  partes 
quae  quaii  feneftras  funt  animi ;  qui- 
bus  tamen  nihil  fentire  queat  animus 
niil  id  agat  et  adiit.  Nonne  in 
theatro  nobis  fedentibus,  mille  rebus 

et 


Pr^ele  ctio  Tertia.  09 

et  oculos  et  aures  ferientibus  A&ores 
ibli  videntur  et  audiuntur  ?  Nonne  in 
concentu  muiico,  fonis  et  acutioribus, 
et  mediis,  et  gravioribus  iimul  aures 
noftas  pulfantibus,  vel  imis,  vel  mediis 
vel  concentui  integro  aufcultandi  nobis 
facultas  data  eil  ?  Ut  enim  cogitandi 
iic  percipiendi  facultas  fefe  habere  vi- 
detur :  vigilantes  quidem  ut  cogite- 
mus  necefle  eft,  ex  rebus  autem  ob- 
latis  hanc  vel  illam  eligere  animifque 
noftris  verfare  faepifiime  nobis  conce- 
ditur. 

Aliud  eft  in  omni  perceptione  ex- 
ternarum  rerum  notandum.  lmpref- 
fiones  fcilicet  rerum  ieniibus  obje&a- 
ram  non  ftatim  evanefcere  ;  fed  tcm- 
pus  aliquod  longius  vel  brevius  pro 
robore  facultatis  percipientis  perma- 
nere.  Siquidem  in  rotis  curruum  fum- 
ma  celeritate  circumatfris,  nulla  ra- 
diorum  afpicientibus  pcrcipitur  di- 
ftin&io :  nam,  in  motu  illo  celeri, 
radii    cujufque    fubfequentis  ima- 

F  3  g° 


70     PrjElectio  Tertia. 

go  fenfui  prius  imprimitur,  quam 
ejus,  qui  ante  cefferat,  imago  eva- 
nefcit. 

Efl:  et  aliud  in  fenfuum  externo- 
rum  negotio  animadvertendum,  Spe- 
cies  nimirum  rerum  fenfibus  oblata- 
rum  non  eodem  tempore  menti  ob- 
verfari,  quo  impreiTiones  fiunt  in 
fenfus,  fed  aliquo  tcmporis  fpatio  in- 
terpofito.  Membra  enim  i&u  jaculi, 
tormento  emiiii,  vel  fecuris  acutiili- 
ΐΓ;Χ,  abrepta  abfque  doloris  fenfu  ab 
ripiuntur :  difcinduntur  enim  nervi 
citius  quam  teniionis  fenfus,  in  quo 
dolor  coniiilere  videtur,  ad  ani- 
mum,  Cerebrum  habitantem,  defer- 
ri  poteft:  cura,  e  contrario,  mem- 
brorum  lenta  diftentio  fidiculis  vel 
equuleo  fa&a  iummum  dolorem  infe- 
rat,  teniis  vel  contortis,  non  difruptis 
nervis. 

Ha<5lenus  de  eo  perceptionis  genere 
quod  fenfus  Animalis  appelletur.  De 
ienfu  autem  eo  quo  natura  admonita 

motus 


Pr^electio  Tertia.  71 

motus  vitales  vario  a  rnoderamine  mi- 
niftrat  (quem  ideo  haud  inepte  Vita- 
lem  quis  vocet,)  nunc  quaedam  d 

Nemini  certe  ea  qux  in  Animalium 
corporibus  geri  iblent  paulodiligendus 
contemplanti  vitx  et  fanitatis  coniervan- 
daenegotium  in  alimentisconcoquendis, 
et  in  loca  fua  digerendis,  in  fanguinis 
motu  nunc  incitando,  nunc  cohiben- 
do,  in  humorum  Secretione  et  Excre- 
tione  varia,  ratione  copia^j  temporis, 
qualitatis,  moderandis,  ftabili  quadam 
lege  mechanica,  non  ienfu  quodam 
natura?  adminiftrari  veriiimile  videbi- 
tur.  Praefertim  cum  hxc  ipfa  admi- 
niftratio  non  certa  quadam  ratione 
geratur,  fed  contra,  pro  rebus  fortuito 
contingentibus  varietur.  Quid  ?  in 
febrium  acceillonibus,  pulfus  varius, 
fanguinis  diftributio  inajqualis,  varium 
tenfionis  moderamen,    in  principio 


a  Legantur  ea  qux  dc  hoc  moderaminc  do£te  pari- 
ter  atque  elegantcr  difputat  Francus  Nicholls  MeJicus 
Regius  in  Pra;ledtione  iua  de  Anima  Medica. 


F  4  ftatu, 


η 2     PrjElectio  Tertia. 

ftatu,  dcclinatione  morbi,  in  quibus 
rebus  rede  gerendis  confervatio  ani- 
malis  omnino  vertitur,  fine  fenfu  ut 
geri  poffint  veriiimile  eft  ?  Quid  ?  in 
alimentis  digerendis,  Nonne  in  prima 
animantium  astate  fucci  alibilis  major 
pars  in  caput  impenditur,  in  Cere- 
brum,  in  Nervos,  in  Aures,  in  Ocu- 
los?  Deinde,  puerili  a^tate,  in  Peo 
tus,  Cor,  Pulmonem  praxipue  Corri- 
vatur?  Abfoluto  dcinde  annorum 
numero  feptenario  fecimdo,  in  abdo- 
nien  et  locos  genitales  rivo  copioiiore 
divertitur?  donec  tandem  virili  a?tate 
adepta,  diftributione  magis  aequali  per 
totum  corpus  diffunditur  ?  Quid  ? 
in  humoribus  a  fanguine  fecernendis, 
nonne  temporibus  iis  feparantur  hu- 
mores,  quibus  eos  feparari  ufus  ani- 
malis  poftulat  ?  Nonne  efurienti  ci- 
bum  in  os  ingefturo  faliva  fponte  ef- 
fluit  ?  Nonne  opus  venereum  aggref- 
furo  copioilore  fanguinis  affluxu  Teftes 
indurefcunt  ?  Nonne  foeminis  in  ute- 
ro  gefcantibus  abundantiore  humorum 

rivo 


Pr^electio  Tertia.  73 

rivo  diftenduntur  Mammae  proli  mox 
in  lucem  edenda?  lac  fuppeditatura?  ? 
Nonne  foetu  in  utero  moriente  laxa- 
tx  Mammae  ab  opore  inutili  feriantur, 
la£te  aquofo  partim  effluentc,  partim 
m  communem  fanguinis  iinum  re- 
deunte  ? 

Quid  de  medicamentis  dicam  ?  Qua: 
alias  alia  faciunt  pro  feniii  vitali  nunc 
acriore  nunc  hebetiore,  nulla  ratione 
mechanica  explicanda.  Nonne  a  gu- 
ftu,  vifu,  fepe  etiam  memoria  medi- 
camentorum  purgantium  vel  vomitum 
cientium  aegritudines  et  vomitus  et  alvi 
deje&iones,  obortas  videmus,  perin- 
de  quaii  ex  rerum  imaginibus  male 
confociatis,  naturaeque  faluti  noftrx 
pra?poiita?  impreiTis,  haud  fecus  ac  ii  ex 
rebus  ipiis  concitarentur  motus.  Hifce 
quidem  omnibus,  quas  rebus,  non  ritu 
quodam  prarftituto  eventuris,  fed  for- 
tuitis,  et  quibus  lege  nulla  ftabili  fatis 
provideri  potuit,  accommodantur,  fa- 
bricam  ullam  Mechanicam  prasfici 
haud  verifimile  videtur:  at  contra, 

natura 


74     Pr^lectio  Tertia. 

natura  quaxlam  prudens  prxiit  necefie 
eft,  cujus  imperio  et  inftrumenta  cor- 
poris  mechanica  rebus  cafu  natis  ap- 
tentur,  et  cujus  mpyeia  et  rnodera- 
mine  motus  omnis  inftituatur  inten- 
datur,  cohibeatur. 

De  altero  Nervorum  munere,  eo 
fcilicet  quo  motibus  animalium  prx- 
iunt,  reliqimm  eft  ut  dicam. 

Horum  motuum  duo  iiint  genera, 
quorum  alterum  mufculorum  con- 
tradione  efficitur,  alterum  tonum  cor- 
poris  varium  refpicit,  motufque  Τοπί- 
α^ dicatur. 

De  ratione  mechanica  motus  muf- 
culorum,  ut  potui,  alio  tempore  difle- 
rui;  de  hoc  autem,  nempe  quod  mufcu- 
lorum  alii  volimtatis  imperio  fubjician- 
tur,  alii  autem  nobis  nolentibus  imo 
infciis  moveantur,  pauca  hic  etiam 
dicenda  funt. 

Primum,  motus  illos  non  volunta- 
rios  quibus  peragendis  lege  quadam 
mechanica  naturam  profpexifle  vulgo 
credimus,  rebus  cafu  contingentibus 

(in 


PRiELECTlO  TERTIA.  75 

(in  quibus  tamen  re&e  gerendis  fani- 
tas  et  faspe  vita  animantis  vertitur)  ita 
aptatos  expeiirnur,  ut  fummo  coniilio 
nihil  melius  vel  geri  vel  excogitari 
poiTit:  quod  ex  puliiis  vario  modera- 
mine  in  principio,  ftatu,  declinatione 
febrium  fatis  patet.  Animadverten- 
dum  eil  prseterea  mufculos  illos,  qui 
voluntatis  imperio  moveri  folent,  re- 
bus  animalis  id  poftulantibus,  etiam 
motibus  invitis,  ad  fanitatem  vero  re- 
ftituendam  confpirantibus,  contrah', 
quod  in  ΤυΓΓι,  Vomitu,  Partu  fieri 
confpicimus.  Quid  igitur?  Nonne 
magis  probabiliter  hoc  varium  mo- 
tuum  moderamen,  hanc  incredibilem 
partium,  a  fede  morbi  fa?pe  diit.ai- 
tium,  ad  ialutem  animaiis  conipiru- 
tionem,  natura:  fentieiui  et  prudenti 
tribuamus  ;  quam  caxae  neicio  cui 
caufe  mechanicae,  qux  quia  necciiario 
agit,  eodem  femper  modo  agat  ae- 
cefle  eft. 


Sequitur 


76     Pr^lectio  Tertia. 

Sequitur  ut  de  eo  motuum  genere, 
quo  Tonus  corporis  Vitalis  intenditur 
vel  remittitur,  dicam. 

.  Principio  igitur  notandum  eft,  To- 
num  Vitalcm  a  vi  illa  naturali  (qua 
particulas  corporis  minimse  iive  ele- 
menta  fibi  invicem  adhaerefcunt)  ut 
etiam  ab  elaflicitate^  multum  differre. 
Quandoquidem  vis  illse  cohasrentia? 
naturalis,  (ex  qua  etiam  Elafiicitas 
pendere  videtur,)  cum  particularum 
naturam,  earumque  cornpofitionem 
confequatur,  et  in  vivo  et  in  mortuo 
neceiTe  eft  ut  eadem  ίΐϋ  eademque 
rmaneat ;  donec  putrore  naturali  com- 
pages  folvatur.  Contra,  Tonum  Vi- 
talem  horae  momento  vel  intendi  vel 
remitti  pofle,  animi  perturbationes 
varise  evincunt,  maxime  vero  lipo- 
thymia.  Quo  clarius  autem  fiat  quid 
Vitalis  Tonus  in  animante  poflit,  im- 
primis  animadvertendum  eft,  Tribus 
omnino  cauiis  fanguinem  per  corporis 
vafa  promoveri :  quarum  duae,  Con- 
tra&io  nempe  Cordis  et  vis  arteriarum 

Elaflica 


PrjElectioTertia.  77 

Elafiica^  a?quabili  diftributione  hu- 
mores  fuos  cuique  corporis  parti  fup- 
peditant.  Tertia  autem,  Tonus  ni- 
mirum  vaforum  teniior  vel  remiilior, 
humorum  curfum  quaii  habenis  laxa- 
tis  vel  addu&is  ita  fk&it,  cohibtt, 
moderatur,  ut  rerum  natarum  dili— 
gentifiime  ratio  habeatur. 

Exemplo  rem  illuftremus.  Lacry- 
moii  humoris  fecretione  tantum  lacry- 
marum  in  oculos  iblet  infundi,  quan- 
tum  ad  eos  lubricos  et  molles  confer- 
vandos  fatis  eft,  ut  declinent  ii  quid 
noceat,  et  afpe&um  quo  velint,  facile 
convertant.  Pulvifculus  acrior  in 
oculum  cadat.  Statim,  in  Glandula 
Lacrymali  toni  moderamine  mutato, 
lacrymae  effuiiilimas  oboriuntur,  ut 
abluatur  pulvis  irritans.  In  liac  au- 
tem  re  id  maxime  notandum  puto, 
nimirum,  licet  ha?c  lacrymarum  effu- 
iio  fenfui  partis,  cui  pulveris  ilirnu- 
lus  admoveiur,  tribuatur,  fecus  om- 
nino  fefe  rcm  habere;  iiquidem,  in 
exemplo  propoiito,  tunica  oculi  Ad- 

nata, 


yS      Prvelectio  Tertia. 

nata,  vel  Cornea  irritatur;  e  Glandula 
vero  Lacrymali  fatis  ab  his  diftante 
humor  effunditur.  Quod  latius  pa- 
tet ;  utcunque  enim  in  partium  a  fe 
invicem  diftantium  Sympathia  expli- 
canda  viri  do&iilimi  ingenia  fua  tor* 
ferunt,  nefcio  cui  nervorum  commer- 
cio  tribuentes  quicquid  hujufmodi  in 
animantibus  confpicitur,  ut,  cum  fter- 
nutamentum,  ab  acri  quolibet  in  na- 
res  indito,  ad  conjun&ionem  Quinti 
et  Sexti  Paris  Nervorum  referunt,  cum 
vomitum  in  morbis  capitis  quibufdam 
obortum  flmili  eorundem  Nervorum 
confociationi  attribuunt,  alia  prorfus 
ratione  rem  fefe  habere  verifimiJe  pu- 
to.  Siquidem  natura  hic,  ut  alias, 
inftrumentis  ad  finem  fuum  conie- 
quendum  aptiiBmis  utitur,  non  qni- 
dem  ratione  commercii  alicujus  Ner- 
vorum  inter  partes  fimul  patientes^ 
ut  dicitur,  fed  ea  poteftate,  qua  in 
omnes  corporis  partes  imperium  fuum 
exercet;  quas  (naturam  dico)  cum 
manuum  mufcuJis  in  rebus  accipien- 

dis, 


Pr^electio  Tertia.  79 

dis,  et  lingua?  muiculis  in  loquendo 
utitur,  eadem  prorfus  ratione,  ut  e  na- 
ribus  irritamentum  fternuendo  expel- 
lat,  mufculos  pe&oris ;  in  morbis  au- 
tem  capitis,  ut  inter  vomendum  com- 
preffis  vafis  inferioribus,  in  caput  fan- 
guinem  et  copia  et  impetu  folito  nia- 
joce  impellat,  caufam  qualemcunque 
morbi,  iive  obftruendo  five  opprimen- 
do  noceat,  amoturum,  abdomins  muf- 
culos  adhibet. 

Sed  illuc  redeamus  unde  eft  di- 
greiTa  oratio.  In  vario  deftillatio- 
num  genere  quid  aliud  confpicimus 
niii  materiam  morbidam  vel  in  nares, 
vel  in  fauces,  vel  in  pe&us  apto  Toni 
moderamine  impulfam :  in  quibus, 
deftillationes  dico,  humorem  non  χ- 
ι quabili  et  continuo  rivo  ferri  videmus, 
ied  intervallis,  atque  impetu  vicibus 
quibufdam  intermiiib  et  repetito,  pro 
vaforum  Tono  remiiHore  vel  inten- 
iiore. 

In  eo  autem  inflammationum  ge- 
nere,  quod  κζ/,ηκον  vocant  medici, 

nihil 


So    Pr^lectio  Secunda. 

nihil  plus  vel  ad  falutem  confequen- 
dam,  vel  ad  mortem  inferendam  va~ 
let,  quam  in  partibus  inflammatis  va- 
rium  Toni  moderamen.  Si  ardius 
enim  jufto  conftringantur  vafa,  con- 
clufo  penitus  fanguine,  putror  et 
fphacelus  continuo  confequuntur,  niii 
fanguinis  miflione  et  medicamentis 
demulcentibus,  curfus  liberior  fangui- 
ni  reftituatur.  Sin  autem,  e  contrario, 
in  tenilone  proroganda  natura  vel  remif- 
fior  asquo  fuerit,  vel  in  opere  inchoato 
deficiat ;  aut  crudior  fequitur  fuppu- 
ratio,  et  Criiis  imperfeda ;  aut  morbi 
veneno  iterum  fanguini  redito,  quod 
in  Pefte  et  Variolis  fa?pe  fit,  mors 
ipfa  ut  brevi  adveniat  expe&andum. 

Toni  autem  Vitalis  vis  atque  pote- 
ftas  in  fluxu  fanguinis  Critico  maxime 
confpiciuntur.  Cujus  generis  funt 
Kamiorrhoidum  fluxus,  et  fceminarum 
menftrua  purgatio. 

De  Ha^morrhoidum  iluxus  ratione 
nihil  veriiimile  ab  iis  dicitur  qui  vel 
fanguinis  copia?,  vel  corporis  ftatui 

ere&o, 


Pr^electio  Tertia.  8i 


ere&o,  vel  fecibus  alvinis  in  refto  in- 
teftino  retentis  et  mora  indurefcenti- 
bus  adfcribunt.  Nihil  emm  .Medico 
proclivius  eiTet,  quam  vel  vcnx  iec- 
tione,  vel  fchema  corporis  mutata,  ve! 
immiflb  in  aivum  clyftere  hifce  caufis, 
atque,  adeo  ipii  morbo,  occurrere. 
Quod  tamen  contra  fit,  nihil  enim 
optanti  prudens  medicus  minus  pro- 
miferit  quam  pra?fens  remedium  do- 
lori  vel  fluxui  hsemorrhoidiim.  Si- 
quidem  hoc  omne  malum,  utcunque 
a  fanguine  abundante  tanquam  a 
caufa  remotiore  pendeat  utcunqii£  a 
venis  fxcum  indurefcentium  mole 
compreiTis,  utcunque  a  corporis  ilatu 
efferatius  evadat,  a  teniione  .  tamen 
venarum,  ab  inteitino  ad  Hepatis  Por- 
tas  fanguinem  deferentium,  ut  prove- 
niat  veriiimile  videtur.  Venas  enim 
conftri&as  et  (qui  confequitur)  fangui- 
nis.  reditum  impeditum,  vaforum  di- 
ftentio  et  dolor,  et  ruptio  redle  atque 
ordine  excipiimt.  Hifce  confirmandis 
addatur ,  Hasmorrhoidum  dolorem 
fI{  G  momento 


82 


PRiELECTIO  TERTIA. 


momento  temporis  nunc  acerbiilimum 
ingravefcere,  nunc  evanefcere,  quod  a 
venis  fubito  ftriilis  et  laxatis  fieri 
prorfus  veriiimile  eft. 

Menftruum  vero  fluxum  a  venis 
tenfione  conftridtis  fieri,  haud  impro- 
babile  cuiquam  videbitur,  ii  modo 
animum  ad  ea  quas  meniibus  inftan- 
tibus  et  fluentibus  fiunt  adverterit. 
His  fiquidem  inftantibus,  aftus,  ec 
dolor,  et  gravitas  partium  Utero  vici- 
narum  urget,  maxime  vero  lumborum 
et  coxarum:  a  fanguine  nimirum  in 
haec  loca  folito  copiofius  compulfo. 
Deinde  erumpit  fanguis,  primum  fluxu 
plerumque  fatis  modico,  in  horas  au- 
tem  rncrefcente,  ηση  quidem  sequis 
temporibus  persqua  proportione,  at, 
vicibus  quibufdam  incertis,  nunc  par- 
cior  nunc  copiofior  pro  vario  toni 
rnoderamine,  donet  ad  Acmen  fuam 
pervenit:  exinde  fenfim,  eadem  ve- 
ro  ratione,  parcior  fa&us  tandem 
cefTat. 


In 


Pr^lectio  Tert-ia.  83- 

In  hoc  auterri  Hsemorrhagis  genere 
ct  repetito  et  naturali,  vafa,  a  vi  fan- 
guinis  difmmpi  minime  vei-iiimile  vi- 
detur  :  at  contra,  per  ofcula  vafoFurri 
extrema,  fenfim  aperta,  \it  fanguini 
appulfo  exitum  eoncedant,  feFri,  et 
ratione  et  obfervatione  probatur.  Quae 
res  in  mentem  revocat  firnul  et  con- 
firmat  Veterum  de  Hasmorrhagiis  doo 
trinam,  noftris  temperibus  fere  obfo- 
letam.  Omnetn  fcilicet  fanguinis  flux- 
um  a  vaiis  vel  diiruptis,  vel  diftentis,  vtl 
eroils,  vel  apertis  fieri.  Primum  genus 
PffJJff  Seeunduro  Atoinri^n<rih  Tertium 
Αια,ζξ  0erw,Quartum  AvctfQft&xrii/  Graxi 
dieunt.  Ex  quibus  Κν&ςίμωνις  et  Δί<χ.~ 
tfhJWj?  tutiores,  ψ$^ς  et  Αιοίζρακτις  pe- 
riculofiores  funt.  Quam  quidem  fer> 
tentiam,  cum  ea,  fpe&atis  rerura 
cauiis,  fatis  pateat,  judicio  Beneti  no- 
ftri  hujufmodi  verbis  confirmatam 
video.  Sanguis  per  vices  in  pe<5lus 
confertim  rluens  minus  periculofus, 
quam  qui  fenfim  et  jugiter  manaverit, 
G  2  hcc 


84     Pr^ele  ctio  Tertia. 

hoc  enim  Αιαζρω<Γίως  Symptoma,  il- 
lud  Αναςομωσίως. 

Expofui  vobis,  Socii  do&iiiimi,  ea 
quae  de  Cerebro  et  Nervis  verifimilia 
novi ;  in  quibus  trattandis  ίΐ  fidi  po 
tius  Hiftorici,  quam  Phyfici  acuti 
partes  fuilinuifle  vifus  fum,  quod,  in 
Nervorum  adlionibus  enarrandis  00 
cupatus,  caufas  earundem  Mechani- 
cas  praetermiii,  id  vel  judicii  vcl  infci- 
entiae  mcx  crimen  habetote.  Intelli- 
gebam  enim  quam  difficili  et  fcopulo- 
fo  loco  verfarer,  et  cum  natura  fum- 
ma  obfcuritate  involutas  veras,  quas 
neiciebam,  caufas  me  fcire  haud  arbi- 
tratus  fum,  nequid  vani  aut  fi&i, 
Vobis,  harum  rerum  icientiilimis, 
offerrem,  profedo  prohibebat  verecun- 
dia. 


PRiE- 


[  «5  ] 


PR^ELECTIO  IV. 

ΤΛ  rjElectionibus  fuperioribus  de 
fabrica  et  a&ione  partium  ienlui 
et  motui  animalium  praepoiita- 
rum  ea  quae  mihi  vel  fe&ione  et  expe- 
rimentis  certa,  vel  ratione  ec  conjec- 
tura  veriiimilia  vifa  funt,  vobis  expo- 
iui,  iis  maxime  immoratus  quas  Phy- 
iiologiam  fpe&anc;  quanquam  his 
etiam  permulta  ex  intima  Pathologia 
duila  immiicere  haud  dubitavi.  Cor- 
poris  enim  animalis  naturam,  partium- 
que  ejufdem  ufum  eum  optimc  expo- 
fiturum  puto,  qui  adtiones  harum  tam 
impeditas  quam  liberas  animo  con- 
templatus  eft ;  naturasque  contia  mor- 
bos  infurgentis  motus  vehementiores  et 
infolitos,  rariffime  tamen  temere  infti- 
tutos,  cum  iis,  qui  in  fanitate  placide 
et  quafi.  ex  more  peraguntur,  confe- 
G  3  ret; 


/ 


86      Pr^LECTIO  QjJARTA. 

ret ;  virefque  exhauftas,  oppreiTas,  lan- 
guidasj  ab  inertia  naturs  vel  torpentis, 
vel  de  falute  fua  defpemntis  re&e  dig- 
noverit;  ratkmem  denique  moiborum 
cum  Phyiiologia  conjunxent. 

Cum  igitur  ea,  quae  in  morbis  fiunt, 
fti  difciplina  mcdica  tanti  momenti 
efle  videantur,  ut  eorum  natura  ig- 
nota,  etiam  fanitatis  ratio  haud  fatis 
explicari  poiTit ;  et  cum  ipfa  Phyiiolo- 
gia  Μ  fibi,  tanqunm  finem  et  extre- 
lBffl,  proponat,  ut,  perfpec  ι  anima- 
l's  nafura,  morborum  curationem  pru- 
den tior  atque  inftrticiior  rr.edlcus  ag- 
grediatur,  nihil  prster  officium  meum 
fadhirus  mihi  videor,  ίΐ,  Prsele&ioni- 
bus  infequentibus  morbos  nonnullos 
qnibus  Cerebrum  et  Ncrvi  fubjiciun- 
tur,  tractare,  eorum  Pathologiam  ^x- 
ponere  ratk)neique  medendi  tradere 
conatus  fuero.  Qua-m  quidem  rem 
eo  libentius  iufcipio,  tum  quod  de 
hifce  morbis  medici  paulo  confufius 
loqm  ibleant,  tiim  quod  cum  !iis  quae 

ante 


PrvE  L  Ε  CTIO  QU  Α  RT  Α.  8j 

ante  di&a  funt  naturali  quodani  nexu 
conjungantur. 

Α  morbo  igitur  Attonito  incipiam, 
quem  Graxi,  nomine  apud  medicos 
magis  trito,  ApopJexiam  appellant. 
Hoc  malo  correptus  homp  deiepente 
profternitur,  fenfu  omni  amiilb,  et 
plerumque  motu,  niii  quod  pulfus  et 
ipiratio  fuperfint. 

Cum  autem  Apoplexia  morbus  iem- 
per  acutus,  fepe  etiam  acutiiFimus, 
iit,  nec  unquam  non  graviffimum  pe- 
riculum  homini  inferat,  operas  pretium 
erk  diipicere  num  hujufce  mali  inva- 
furi  iigna  quasdam  notari  poflint,  qui- 
bus  quis  prasmonitus  omni  diligentia 
morbum.  evitare  ftudeat  cui  praefenti 
fruftra  plerumque  adhibt  |  r  medic-na. 
Licet  enim  aliquando  hat,  ut  Apo- 
plexia  hominem  dercpente  invadat, 
nec  feie  imminentem  ullo  iigno  indi- 
cet,  niii  tamen  eam  mduxerit  caufa 
aliqua  violentior  et  repentina,  quaiis 
eft  cafus  ab  alto,  idhis,  ebrietas,  motus 
corporis  vehemeDdor,  refhis  ianguinis 
G  4  fummus 


88     Pr^lectio  Quarta. 

fummus  a  fole  fervidiore,  vafa  corpo- 
ris  exteriora  fubito  conftriita  a  frigore 
vehementiore  corpori  aeftuanti  admiiTo, 
pracedunt  eam  plerumque  varias  in 
negotio  vitali  adminiftrando  perturba- 
tiones,  quibus  malum  hoc  futurum 
pradi&um  intelligaimis. 

Apoplexia  enim  imminente  faspe 
caput  grave  fit,  atque  rcs  externas 
moveri  et  in  gyrum  flecli,  etiam  in 
tenebris,  quaii  ientit  a?grotus:  huic 
etiam  movendi  poteftas  diminuitur, 
adeo  ut  in  membris  utendis  tardior 
fit  et  imbecillior :  accedunt  torpcjr  ec 
in  fomnum  proclivitas:  dormientem 
autem  interturbant  atque  territant  in- 
cubus  et  infomnia :  hebcicit  praterea 
mentis  acies :  memoria  minuitur :  den- 
tes  etiam  inter  dormiendum  ftrident  : 
ibmnus  autem  folito  profundior  eft, 
cum  multo  ftertore. 

Morbo  autem  inftante,  a?ger  de  do- 
lore  capitis  aliquando  gravi,  faepius  vero 
de  acuto,  queritur.  Vens,  cum  vaiis  ca> 
teris  quae  collum  atque  caput  perreptant, 

fanguine 


PrjELECTIO  Qjjarta.  89 

fanguine  compulfo  diftenduntur.  Ac- 
cedit  vertigo,  et  fpecies  quafi  mufca- 
rnm  in  aere  volitantium  primum  ocu- 
■  lis  obverfantur ;  mox  ipfas  tenebra?  ίΐι- 
'pervefiiunt.  Adeft  prasterea  furditas, 
et  non  raro  vomitus,  quo,  compreiTis 
vafis  inferioribus  corporis,  humoribu£- 
que  vi  et  copia  majore  in  vafa  iliperi- 
ora  projedis,  fanguinem  in  capite  con- 
clufum  expedire  atque  promovere  na- 
tura  conatur.  In  oculis  vafa  tiinicas 
Choroidis  fanguine  nimis  diftenta  hinc 
inde  tandem  crepant,  unde  oculi 
quaii  fcintillis  corrufcantibus  perilrin- 
guntur.  Facies  autem  nunc  fummo 
rubore  perfunditur,  nimirum  fi  fan- 
guis  folito  copiofior  per  capitis  vafa 
aequaliter  diitribuatur  j  Nunc  auteai 
expallefcit,  fanguine  ab  exterioribus 
ad  capitis  interiora  tenfione  vaforum 
inasquali  pulib.  Quinetiam,  inibnte 
Apoplexia,  '  tinniunt  aures,  motibus 
vibrantibus  atque  palpitantibus  agi- 
tantur  muiculi,  caput  cum  toto  cor- 
pore  contremifcit,  extremaque  corpo 

ris 


90     Prv£lectio  Quarta. 

ris  fine  caufa  manifefta  frigefcunt. 
Hasc  poftrema,  tremor  fcilicet  et  fri- 
gus,  nervorum  tonum  debitum  defi- 
cere,  motumque  hurnorum  langui- 
dum,  qui  defe&um  eundem  neceflario 
confequitur,  apertiiTime  teftantur. 

Ex  concurfu  horum  fymptomatum 
xiiverforum  patet  id  quod  in  ratione 
hujufce  morbi  explicanda  maxlme  fa- 
cit,  nimirum  inosqualis  humorum  per 
corpus  diftributio  ς  unde  caput  ,et  Ce- 
rebrum,  a  fanguine  nimis  abundanter 
in  ea  compulfo,  atque  quafi  conclufo, 
opprimuntur,  dum  reliqus  partes, 
deficiente  humore  debito,  collabef- 
cunt ;  qiiocirca  non  folum  motibus 
confuetis  pcragendis  impares  evadunt, 
verum  etiam  calor  naturalis  admodum 
diminuitur. 

Apoplexia  autem  prsfens  hifce  ilg- 
nis  innotefcit.  Senfus  omnino  aboleri 
videtur,  quin  ec  plerumque  motus, 
praster  pulfum  et  fpirationem.  Mire- 
mini  forfan  me  in  Apoplexia  motum 
non  femper  oboleri  dicere,  fed  ple- 

rumque 


PR^LECTIO  QUARTA.  9T 

rumque  tantum,  cum  in  hujufce  mali 
definitione  ab  omnibus  medicis  tradi- 
tum  habcamus  in  Apoplexia'  omnes 
motus,  preeter  pulfum  et  fpirationem, 
omnino  ceiTare.  Attamen  cum  in 
segrorum  hiftoriis,  de  quibus  morbo- 
rum  defcriptiones,  ii  modo  veras  cas 
efle  volumus,  defumi  debent,  non 
iblum  fpafmos  quofdam  leviores,  et 
palpitationes  mufculorum,  hujus  mor- 
bi  comites  efle  legamus;  verum  etiam 
cum  a  Wepfero  fcriptum  fit  membra 
cujufdam  militis  Apoplexia  tadi  rigi- 
dilTima  extitifle,  ialva  fpiratione ;  qui 
etiam  (Wepferum  dico)  convuliiones 
in  aliis  vehementiiTima  Apoplexia  pro- 
ilratis  fe  obfervafle  memorat,  natura 
nimirum  ad  moleftiam  excutiendam 
infurgente ;  concedendum  eft  pro- 
fe&o  non  folum  motum  in  Apoplexia 
fuperefle  pofie,  verum  etiam  vim 
mufculorum  maximam,  eam  nempe, 
qua  in  Tetano  membra  rigefcunt. 

Spiratio  magna  et  laboriofa  Apo- 
plexiam  fere  comitatur,  ]icet  eandem 

omni 


92     Pr^electio  Quarta. 

omni  modo  insqualem,  iive  fpirandi 
intervalla,  iive  motus  magnitudinem 
refpiciamuSj  aliquando  in  iioc  morbo 
obiervemus.  In  morho  autem  vehe- 
mcnte  adeit  ilertor  et  rhonchus.  Pul- 
fus,  a  principio  fsepe  magnus,  morbo 
invalefcente  plerumque  grandefcit  fen- 
iim  major  fa&us,  donec,  natura  de- 
ficientc,  debilis  et  parvus  evadat.  Fa- 
cies  aliquando  multo  fanguine  fuiFun- 
ditur,  unde  vel  rubet  admodum  vel 
liveicit  ;  cum  autem  ianguis  insquali 
vaforum  tono  ad  capitis  interiora  ma- 
propellitur,  pallet.  '  At  £epe  honiini 
morituro  fpuma  ex  ore  defluit.  Cum 
enim  in  hoc  morbo  vehementiore  pul- 
mo  Paralyii  quaii  refolvatur,  eaque 
de  caufa  humores,  in  Bronchias  laxas 
et  flaccidas,  uberiores  confluant,  motu 
alterno  fpirandi  aer  atque  humor  in 
Bronchiis  iimul  agitantur,  atque  ex- 
inde  fpuma  conficitur,  quae  fenfim  hu- 
morum  jugi  proventu  au&a  et  in  os 
ipiritu  protrufa  exinde  tandem  fertur. 


Symptomata 


PrjEle  ctio  Quarta.  93 

Symptomata  iniigniora  quibus  Apo- 
lexia  ftipari  lolet  expcfui.  Cum  au- 
tem  eorum  quaedam  aliis  morbis,  di- 
verii  admodum  generis,  fint  communia, 
res  poftulare  videtur,  ut  propria  pri- 
mum  a  communibus  fecernamus  ; 
deinde,  ut  notas  certas  proferamus 
quibus  Apoplexia  a  morbis  ipecie  con- 
fimilibus  internofci  poillr. 

Signum  Apoplexia?  proprium,  et 
quod  medici  Pathognomonicum  vo- 
cant,  quia  ex  eo  morbus  dignofcitur, 
eft  fenfuura  omnium  abolitio  cnm 
ftertore. 

Α  .  Syncope  autem  Apoplexia  dig- 
nofcitur,  quod  in  ilJa  non  modo  fen- 
fus  et  motus  voluntarius  omnino  abo- 
lentur,  fed  etiam  motus  Vitales  cef- 
fant :  in  Syncope  enim  deficiunt  pul- 
ius  et  fpiratio,  quae  in  Apoplexia,  niii 
homine  ftatim  morituro,  fuperfunt, 
atque  adeo  in  Syncope  nullus  eft  fter- 
tor,  qui  tamen  in  Apoplexia  vehemen- 
tiore  fere  femper  adeft. 

Porro 


94       Pr^LECTIO  QjJARTA. 

Porro,  intcr  Apoplexiam  atque  Ca- 
ron  et  Lethargum  hoc  intercedit;  in 
Caro  et  Lethargo  aliquis  quidem  fen- 
fus,  utcunque  exiguus  iuperefl:,  in 
Apoplexia  autem  nullus. 

Α  Catalepii  autem  Apoplexiam  in- 
ternofcamus,  quod  in  illa,  lieet  omnes 
fenfus  externi  ceflare  videantur,  Ca- 
taleptico  tamen  vis  mufculofa  integra 
fuperefle  videtur,  non  enim  hoc  malo 
correptus  humi  profternitur,  fed  iche- 
mam  corporis  eandem  retinet  quam 
primum  correptus  habuit :  quinetiam 
ii  ftantem  Catalepticum  de  loco  in 
locum  protruieris,  ipfe  tamen  fefe 
ere&um  tenet,  nec  ftatum  corporis 
denuo  fponte  mutat.  Ex  quibus  per- 
fpe&is  Catalepiios  vera  ratio  patet: 
quae  in  hoc  coniiftere  videtur,  ut  ani- 
mal  graviore  aliquo  malo  vel  cura 
perculfum  et  quaii  raptum,  illis  quae 
feniibus  objiciuntur  parum  commo 
veatur.  Quam  quidem  lententiam 
meam  confirmare  videntur  Catalepti- 
corum  hiftoria?.   Plerique  enim  eorum 

qui 


PrjELEcti  ο  Qu  α  r  τ  α.  95 

qui  mirabili  fooc  morbo  detinentur,  ve! 
perturbatione  mentis  gravi  aliqua,  a- 
more  nimirum  vel  terrore,  perculfi,  mo- 
tu  omni  corporis  inhibito  quafi  conge- 
lati  confiftunt:  vel  ftudiis  indefcilis 
rerum  recondiciorum  occupati,  ita  toti 
hifce  cpntemplandis  infunt,  ut  res 
fenfibus  objedtas  vel  minime  percipi- 
ant  vel  perceptas  negligant:  Vel  de- 
nique  morbo  aliquo,  fcabie  nimirum 
vel  podagra>  repulfo,  et  a  corporis  ie- 
dibus  exterioribus  in  Cerebrum  conver- 
fo,  obflupefcunt. 

In  natura  autem  hujufce  mali  ex- 
quirenda  minime  prstereundum  eft 
quod  in  obfervationibus  medicis  duas 
cjufdem  fpecies  memoratas  legimus: 
primam  habetis  defcriptam ;  in  altera 
autem,  homo  non  folum  quietus  cor- 
poris  ftatum  eundem  retinet  qui  cor- 
rcpto  affuit,  nec  vocatus  audit;  verum 
etiam  ita  plane  rigeicit,  ut  ricc  moveri 
nec  fle&i  ejufdem  membra  ulla  ratione 
poflint.  Hujufmodi  igitur  morbo 
affe&i  iis   qui  Tetano  conipiuntur 

omnino 


96     PrvElectio  Quarta. 

<5mnino  iimiles  funt,  niii  quod  his 
fenfus  integri  fuperimt,  quippe  vident, 
audiunt,  animadvertunt,  intelligunt, 
et,  diflentis  mufculis,  fummo  dolore 
fe  torqueri  fentiunt;  illis  autem  nec 
rei  ullius  ieniibus  obje&a?,  nec  doloris, 
ulla  perceptio  adeiTe  videtur. 

Difiert  Apoplexia  ab  Epilepfia,  quia 
licet  in  hac  omnis  fenfus  aboleatur, 
membra  tamen,  atque  fa?piiTimc  totum 
corpus  motibus  variis  exagitantur,  et 
tametil  in  Apoplexia  aliquando  poffit 
accidere,  ut  fortiore  quodam  conatu 
natura?  contra  hoftem  infurgentis,  ar- 
tuum  aliquis  nonnunquam  fpafmis 
contrahatur,  vel  Tetanus  etiam  obo- 
riatur,  haud  tamen  idcirco  Apoplexia 
et  Epilepiia  a  fe  invicem  difficiliter 
internofcantur :  licet  enim  nonnun- 
quam  Apoplexias  convuliionem  iuper- 
veniffe  compertum  iit,  raro  certe  aut 
nunquam  totum  corpus  variis  motibus 
hinc  inde  agieatur :  fed  frequentius 
partem  aliquam  fingularem  veluti  pe- 
dem  vel  brachium,  nec  longo  tem- 

pore 


PrjEle  ctio  Quarta.  97 

pore  fpafmus  exercet :  nec  in  Epi- 
lepfia  dormientis  fpeciem  videmus, 
nec  ilertor,  qualis  in  fopore  auditur, 
adefi: :  praterea,  Epileptici  vultus  at- 
que  color  varie  atque  fubito  mutan- 
tur,  quod  in  Apoplexia  fecus  efl. 

Apoplexia  denique  a  morbo,  illo 
quem  Strangulatum  ab  utero  dixere 
veteres,  facile  dignofcitur,  quod  nec 
caufas  eafdem  manifeftas  confequatur, 
nec  figna  eadem  prcecedentia  habeat: 
praeterea,  in  uteri  Strangulatu  fenfus 
aliquis  femper  adeft,  quod  contra  iit 
in  Apoplexia:  Nec  in  illo  ftrangulatu 
ftertor,  niii  cafu,  adeft:  poftremo  in  hoc 
urina  multa  atque  aquofa  fertur,  in 
Apoplexia,  contra,  craiTa  et  turbida, 
au&ore  Forefto. 

De  Apopkxia  porro  notandum  eft, 
non  omnem  setatem,  nec  quamvis 
corporis  conftitutionem  huic  morbo  ex 
zequo  fubjicij  illisenim  familiarior  eil, 
qui  annum  quadragefimum  astatis  fuse 
exceiTerunt.  Viris  praeterea  magis  quam 
fceminis  accidere  dicitur,  illis  prrefer- 

Η  tira 


98    PrjElectio  Qu α rt a< 

tim  quorum  vafa  humore  nimis  abun- 
dante  diilenduntur,  five  fanguineo 
iive  pituitofo  asgri  temperamento  iint. 
Si  medicos  quidem  antiquos  audia- 
mus  (quanquam  a  fanguine  nimis  a- 
bundante  Apolexiam  allquando  pro- 
venire  concedant,)  fepius  tamen  eam  ab 
humoribus  lentis  atque  pituitoiis  con- 
citari  exiftimandum  eft.  Senes  enim 
quibus  corpus  craflum  atque  pituito- 
fum  eft,  et  eos  qui  deftillationibus  et 
anhelatione  (quam  Gtxci  ~Α&μα  ap- 
pellant)  affici  Iblent,  maxime  Morbo 
Attonito  rapi  fcribunt. 

Ad  caufas  Apoplexiae  exponendas 
venio,  funt  autem  vel  propiores  vel 
remotiores. 

Inter  caufas  hujuice  morbi  remoti- 
ores  primum  numeratur  fanguinis  a- 
bundantia,  iive  a  dia^ta  plena,  atque 
facile  in  ianguinem  mutabili  prove- 
niat,  five  a  labore  confueto  intermiflb 
foveatur,  vel  ab  iis  quae  excerni  fo- 
lent  retentis  vel  fupprefiis.  Huc  fpeo 
tant  Meniium  atque  Haemorrhoidum 

fluxus 


PrjElectio  Quarta.  99 

fluxus  intermiiTus,  excretio  cuticularis 
impedita,  coniuetaque  per  alvum  ex- 
purgatio  omiiTa. 

Alia  ex  cauiis  remotioribus  eft  ma- 
teria?  cujufdam  morbidse  expuliio  vel 
fuppreila  vel  omifla.  Teilantur  po- 
dagrici,  qui,  poftquam  vis  morbi  in 
corporis  extrema  impetum  fadiura  re- 
tro  agitur,  vel  cum,  ob  vires  venas 
fedione,  vel  alvi  purgatione  improvide 
diminutas,  natura  fponte  et  quaii  con- 
filio  morbum  per  confueta  corporis 
loca  expellere  omittit,  non  raro  in 
Apoplexiam  incidunt,  morbi  onere, 
perverfo  et  temerario  naturas  coeptu, 
in  Cerebrum  depofito.  Eadem  ratione 
alios,  fanatis  ulceribus  a  quibus  ferum 
acre  longo  tempore  manaverat,  Atto- 
nitos  periifle  paifim  apud  fcriptores 
medicos  mcmoratum  legimus.  Exitu 
enim  per  loca  confueta  denegato,  in 
Cerebrum  tranilatione  perniciofa  con- 
vertitur  virus. 

Vereor  autem  ne  in  iis,  quae  modo 
de  excretione  fupprefla  et  omifla  dixi, 
Η  2  paulo 


i-o    Pr^lectio  Quarta. 

Fot|$8i!fl0  obfcu^or  fuerim,  atque  adeo  ne, 
oijquid  i*0ar  excretionem  fuppreiTam  et 
omiilam  interciTe  velim  fatis  aflecuti 
iitis:  cxplicatius  igitur  dicam.  In  omni 
motu,  quem  medici  Criticum  vocant, 
tam  inftituendo,  quam  prorogando, 
nulla  vi  aut  neceflltate  mechanica  na- 
tura  impelli  videtur;  fed  ipfa,  quaii 
futuri  praefcia,  viribus  fuis  ad  finem 
confequendum  aptis  utitur,  ίΐ  modo 
eum  fe  confequi  poiTe  veriilmile  arbi- 
tratur:  ίΐη  id  fecus  eventurum  vide- 
tur,  conatum  omnem,  ne  quid  fru- 
ilra  moliatur,  omittit.  At  in  motus 
critici  fuppreffione  alia  eft  omnino 
rerum  ratio :  naturce  enim  omnia  re£te 
molienti  vis  externa  infertur.  Ut  cum 
ierum  acre  ab  ulcere  deilillaturum 
ope  Chirurgica  cohibetur,  vel  cum, 
praefente  podagra,  Cataplafmate  aftrin- 
gente  morbus  a  pede  depellitur. 

Non  vereor  autem,  dum  huic  di- 
ftin&ioni  illuftrandae  paulo  longius 
immoratus  fum,  ne  vobis,  medicis  pe- 
ritiifimis,  rem  inaaeni  pcriecutus  fuiiTe, 

et 


PRjELECTIO  Quarta,  ΙΟΙ 

et  leves  verborum  definitiones  protuliiTe 
videar;  cum  in  pra?fagio  medico  nihil 
illa  diftinctione  adhuc  habeamus  vel 
gravius  vel  verius.  Nam  profedlo 
compertum  habetis,  naturam  ieroci- 
entem  faepe  comprimi,  languentem. 
nonnunquam  excitari,  atque  erigi, 
ceflantera  autem  plane,  et  oincium. 
fuum  recufantem,  vix  unquam  ut  id 
quod  fa&u  opus  eft  exequatur,  ullo 
modo  impelli  pofie. 

Sed  ad  caufas  Apoplexiae  remotiores 
redeamus,  inter  quas  fanguinem  jufto 
fpiiTiorem  uno  quaii  ore  agnofcunt 
medici.  Hanc  autem  fpiiiitudinem 
dividunt  in  eam  qux  a  motu  atque 
calore  nimio  oritur  ( unde  fsepiiii- 
me  fieri  dicunt,  ut  fanguinei,  ple- 
ni,  atque  ii  quorum  vafa  funt  con- 
tentiora  Morbo  Attonito  corripi- 
antur)  et  in  eam  qux  a  fanguine 
inerti  et  vifcofo,  qualis  in  fenibus 
craflis  atque  pituitoiis  reperitur.  Si 
de  hiice  cauiis  fententiam  meam  pro- 
ferre  liceat,  multi  quidem  faciunt  ut 
Η  3  fub- 


102    Pravlectio  Quarta, 

fubdubitem  an  unquam  ab  humorum 
illa  fpiilitudine,  quse  in  fanguine  in- 
flammato  adeiTe  creditur,  exorta  iit 
Apoplcxia.  Quandoquidem  in  mor- 
borum  hiiloria  inauditum  eiTe  puto 
quemquam  vel  ia  Cauib  vel  in  aliis 
febribus  vere  Apople&icum  e  vita  ex- 
cefliiTe  ;  quod  contra  fieri  debuit,  ii 
fanguis,  ideo  quia  a  calore  concretus 
efiet,  in  Cerebri  vafculis  unquam  con- 
flitiflet.  Nec  me  de  fententia  dimo- 
vcnt  comata,  fopor,  atque  alia  id  gc- 
nus  fymptomata  qux  Phrenitidi  atque 
aliis  febribus  fuperveniunt :  longe  enim 
plerumque  a  vera  Apoplexia  et  fpecie 
et  caufis.  diftant ;  eorumque  ratio  veri- 
iimilior  reddi  poteft  quam  illa,  quae 
a  fanguine  inflammato  atque  fpiflo 
in  vaiculis  Cerebri  confiftente  dedu- 
citur. 

Quod  autem  a  fpiiikudine  fangui- 
nis  pituitofa  exoriri  poilit  Apoplexia 
comprobare  fortaffe  videantur  obfer- 
vationcs  veterum,  qui  fenibus  frigidis, 
fegnibus,  et  iis  qui  deftillationc,  viico- 

fa 


PRiELECTIO   QjJARTA.  IO3 
ν 

fa  potius  quam  acri,  faepe  tentantur, 
hunc  morbum  maxime  familiarem 
eiTe  fcribunt.  Cum  autem  hanc  cau- 
iam  diligentius  veribr  atque  contem- 
plor,  et  cum  iis,  quae  in  Leucophleg- 
matia  atque  Chlorofi  junioribus  acci- 
dunt,  confero,  parum  abeft  quin  eam 
etiam  rejiciam ;  motumque  vaibrum 
deficientem,  in  apopledicis  pituitcfis, 
potius  arguam,  quam  humores  fua 
fpiflitudine  vias  fibi  ipiis  interclu- 
dentes. 

Melior  efl  caufa  eorum  qui  fan- 
guinis  partem  craiTiorem  in  carpora 
Polypos  referentia  nonnunquam  cogi, 
atque  ha:c  vpl  fenfim  auda,  vel  aeftu 
fanguinis  a  corde  projecH  abrepta,  et 
in  ramos  arteriarum  Caroticarum  im- 
petu  ada&a,  tranfitum  fanguinis  ad 
Cerebrum  intercipere  dicunt.  In  hag 
re  difcutienda  multus  eft  Wepferus, 
qui  Tulpium,  ut  videtur,  fecutus,  Po- 
lypos  ipfos  corpora  pituitoia  nomine 
quidem  maxime  alicno  appellat:  nam 
res  contra  fe.habet;  e  fanguine  enim 
Η  4  optime 


104-    Pr^lectio  Qjjarta. 

optime  conflituto,  ii  ipfum  e  tunfa 
vena  in  vas  idoneum  profilientem  bac- 
culo  quis  circumagitaverit,  maxima 
copia  concretum  illud  efiicitur:  quod 
Ruyfchius  jampridem  docuit.  Scd  de 
ortu  et  natura  hujufce  materia?  hic 
non  cfc  diiTerendi  locus :  Videant  po- 
tius  illi  qui  ipfam  inter  caufas  Apo- 
plexise  reierunt,  quia  iacile  fieri  poiTe; 
autumant  ut  ea  arterise  Carotides  et 
Vertebrales  obftruantur,  atque  adeo, 
dcnegato  ianguinis  aditu  ad  Cere- 
bruni,  ifeger  Apoplexia  concidat,  Vi- 
deant  inquam,  annon  illi,  quibus  ab 
hac  caiifa  fanguinis  curfus  fiftitur, 
Syncope  vel  Lipothymia  potius  qnam 
Apoplexia  moriantur:  attamen,  re  fa- 
tis  intellecla,  ia  verbis  fimus  faciles. 

Caufas  Apoplexiae  propiores,  eas  ni- 
mirum  qua^  Cerebrum  ipiiun  contin- 
gunt,  ad  quatuor  commode  referri 
poife  puto.  Nempe  ad  humorem  ali- 
quem  copia  majore  jufto  in  vafa  Ce- 
rebri  compulfum  atque  congeilum ; 
vel  ad  eundem  e  vaiis  iuis  intra  Cal- 

variae 


PrjELRCTI  ο  Qu  ART  Α.  103 

fa  potius  quam  acri,  fepe  tentantur, 
hunc  morbum  maxime  familiarem 
efle  fcribunt.  Cum  autem  hanc  cau- 
fam  diligentius  verior  atque  contem- 
plor,  et  cum  iis,  quae  in  LeucophJeg- 
matia  atque  Chloroii  junioribus  acci- 
dunt,  confero,  parum  abefl:  quin  eam 
etiam  rejiciam  ;  motumque  vaforum 
deficientem,  in  apopledicis  pituitoiis, 
potius  arguam,  quam  fcumores  fua 
ipiiTitudine  vias  iibi  ipiis  interclu- 
dentes. 

Melior  eil  caufa  eorum  qui  lan- 
guinis  partem  crailiorem  in  corpora 
Polypos  refcrentia  nonnunquam  cogi, 
atque  hxc  vel  ienfim  audla,  vel  aeftu 
fanguinis  a  corde  proje&i  abrepta,  et 
in  ramos  arteriarum  'Caroticarurn  im- 
petu  adadta,  tranfitum  fanguinis  ad 
Cerebrum  intercipere  dicimt.  In  hac 
rc  diicutienda  multus  eft  Wepierus, 
qui  Tulpium,  ut  videtur,  iecutus,  Po- 
lypos  ipibs  corpora  pituitoia  nomine 
quidem  maxime  alieno  appellat :  nam 
res  contra  fe  habet ;  e  fangume  enim 
Η  4  optime 


Ϊ04    Pr^electio  Qjjarta, 

optime  conftituto,  fi  ipfum  e  tunfa 
vena  in  vas  idoneum  proiilientem  bao 
culo  quis  <:ircumagitaverit  maxima 
copia  concretum  illud  efiicitur :  quod 
Ruyfchius  jampridem  docuit.  Sed  de 
ortu  et  natura  hujufcc  materiae  hic 
non  eft  diflerendi  locus :  Videant  po- 
tius  illi  qui  ipfam  inter  caulas  Apo- 
plexias  referunt,  quia  iacile  fieri  pofle 
autumant  ut  ea  arteria^  Carotides  et 
Vertebrales  obftruantur,  atque  adeo, 
denegato  fanguinis  aditu  ad  Cere- 
brum,  aeger  Apoplexia  concidat,  Vi- 
dcant  inquam,  annon  illi,  quibus  ab 
hac  cauia  fanguinis  curfus  iiftitur, 
Sy ncope  vel  Lipothymia  potius  quam 
Apoplexia  moriantur:  attamen,  re  fa- 
tis  intelle&a,  in  verbis  iimus  iacilcs. 

Cauiae  Apoplexias  propiores,  ea?  ni- 
mirum  qux  Cerebrum  ipfum  contin- 
gunt,  ad  quatuor  commode  referri 
poiTe  puto.  Nempe  ad  humorem  ali- 
quem  copia  majore  jufto  in  vafa  Ce- 
rebri  compulfum  atque  congeftum : 
ve]  ad  eundem.  c  Vafis  fuis  intra  Cal- 

varise 


pRiELECTlO  Qu  Α  R  Τ  Α.  ΐΟζ 

variae  cavum  effufum:  vel  ad  mate- 
riem  morbidam  Criii  mala  in  Cere- 
brum  depofitam:  vel  denique  ad  ve- 
nena  quaedam  ibporem  inferentia.  Sin- 
gularum  harum  caufarum  quas  iit  vis 
atque  ratio  videamus. 

In  plurimis  eorum,  quibus  imminet 
Apoplexia,  adeft  (quod  jam  in  Symp- 
tomatis  enumerandis  indicavimus)  ca- 
pitis  gravitas,  et  pulfatio,  et  torpor, 
eC  fcintilke  oculis  obverfantes,  et  au- 
rium  tinnitus,  totiufque  faciei  faspe  ru- 
bor,  aliquando  autem  pallor:  e  qui- 
bus  folis  conje&ura  fatis  probabili  col- 
Kgimus  fanguinem  jufto  copioiiorem 
in  caput  compulfum :  quam  porro 
conje&uram  cadavera  hoc  morbo  pe- 
remptorum  feda  comprobant.  Ra- 
mos  enim  vaforum  Tenuem  Menin- 
gem  perreptantium  et  in  ipfum  Cere- 
bri  Corticem  defcendentium  miris  mo- 
dis  fanguine  diftentos,  quinetiam  ip- 
fam  Meningem  Tenuem,  a  vafis  ejuf- 
dem  minimis  cruore  coniiftente  fardis, 
rubedine   perfufam   fepe  docuerunt 

Apo- 


io6    Pr^lectio  Quarta. 

Apople&icorum  capita  fe&ione  reclu- 
fa.  Qiiae  quidem  res  Hippocratem 
au&orem  vetuftiiiimum  haud  eifugiiTe 
videtur,  qui  caufas  Apoplexias  tradens 
jde  venis  in  capite  calefaclis  et  plenis 
loquitur,  et  oculorum,  caliginem  hunc 
morbum  prascedentein  τω  ίίκίφαΚω 
Kgymifyjcd  kou  φλζγμοίινονίι  adiciibit ! 
Quod  etiam  Galenum,  cictera  omnia 
de  hujufce  morbi  caufa,  aliena  profe- 
rentem,  vidiiTe  conftat.  ln  eo  enim 
libro  quem  de  curatione  per  venas  '[  , 
iectionem.  icripiit  Apoplexiam  fuper- 
venire  dicit  \τς\  την  άρχΰα)  τα  ζάν 
ρνίν1<&  οίΰρωως  όίιματ^  πολλά- 

Attamen  fanguinem  confertim  in 
Cerebrum  ruentem  et  in  vafis  admo- 
dum  diftentis  coniiftentem,  leviorem    '  B 
tantum  Apoplexiam,  qualem  Hippo- 
crates  folvi  quidem  poiTe,  difficiliter  ( 
tamen,  fcribit,  efficere  veriiimile  vi- 
detur.    At  cum  diu  perftiterit  ea  va-  \ 
ibrum  contentio  qua  fanguinem   in  D 
caput  propelli  diximus,  nec  tamen  eo 
impetu  fanguis  compulfus  iit  ut  vafa 

diftenta 


Pr^legtio  Qjuarta.  107 

diitenta  difrumpantur ;  fecedit  feniim 
a  fanguine  pars  ejus  aq-ioia  tenuior 
per  vaforum  tunicas  quaii  percolata, 
quae  inter  fila  reticdlatae  tela?  Tuni- 
cam  Araneam  Tenui  Meningi  ne&en- 
tis  diffufa,  Hydropem  earum  membra- 
narum  quafi.  Anafarcam  efficit.  At 
idem  ille  humor  feniim  abundantior 
totum  Cerebrurr*  inundat  macerat, 
comprimit,  et  Apoplexiae  vehementio- 
ris  fymptomata  infert.  Confirmat  haec 
omnia  hominum  Apoplexia  perempto 
rum  fe&io,  fiquidem  in  his  Jaticem 
aquofum  in  omnem  Cerebri  partem 
faspe  difFuium  fcriptores  memorant, 
inter  Craflam  Meningem  nimirum  et 
tunicam  Araneam,  inter  hanc  et  Te- 
nuem  Meningem,  quinetiam  hanc 
fubiiiTcj  et  Ventriculos  Cerebri  imple- 
vifle  paiTim  apud'  authores  traditur. 

Et  hoc  quidem  in  ioco  notavifle 
haud  alienum  ent,  verifimile  efie  te- 
nuiorem  folum  ianguinis  partern,  non 
hmrq  fpiflius,  nedum  pitwkam,  in 
morbi  conftitutione  modo  deicripta, 

ex 


Ιθ8      Pr^LECTIO  QjJ  Α  R  Τ  Α, 

ex  vafis  effufam,  aut  aliunde  natam, 
unquam  repertam  fuifle;  licet  apud 
authores  minime  leves,  quinetiam  apud 
ipfum  Wepferum,  fi  recte  memini, 
fcriptum  legatur  ferum  quoddam  te- 
nax  et  lentum'  jufculo  cornu  cervi  fri- 
gido  et  concreto  iimile,  et  irr  hoc 
morbo,  et  in  infantum  Hydrocephalo, 
circa  truncos  vaforum  et  ad  totam 
Cerebri  baiin  faepiilime  adhaercre. 
Qiiod  tamen  mihi,  rem  animo  con- 
templanti,  fecus  eife  videtur :  fiqui- 
dem  lympha,  inter  fila  tenuiflima  tu- 
nicae  araneas  reticulata,  atque  laminas 
pellucidas  ejufdem  membranae  effufa, 
haud  inepte  fpeciem  humoris  alicujus 
congelafcentis  referat.  Cujus  fimile 
quid  in  oculi  Humore,  Vitreo  di&o, 
confpicimus ;  qui  cum  ex  vafis  tenu- 
iiTimis  lympham  pellucentem  vehenti- 
bus  totus  conftet,  vitrum  quaii  lique- 
icens  refert,  nomenque  fuum  apud 
veteres  a  fimilitudine  fortitus  efL 

Haec  autem  Apoplexias  fpecies,  qua? 
humore  Aquofo  in  Calvariae  cavum 

effuib 


Pr^ele  CT  ι  ο  Qu  ART  α.  iog 

effufo  exoritur,  eo  nomine  maxime 
cft  animadvertenda  quod  a  caufa  fen- 
iim  invalefcente.  produ&a  non  dere- 
pente  homincm  aggrediatur,  fed  fymp- 
tomatis  in  dies  gravioribus  tarde  atque 
pedetentim  obrepens,  advent;us  fui 
Iiaud  obfcura  indiqia  faciat,  quibus 
aeger  praemonitus  glifcenti  caufas  tem- 
peftive  occurrere  poilit.  Siquis  igitur 
intra  fenedtutis  limen  conftitutus  de 
diuturna  capitis  gravitate  indies  inva- 
Jeicente,  atque  vertigine  crebra  con- 
queftus  fuerit,  ii  dolores  capitis  gravi- 
tatem  confecuti  fuerint,  obortaque 
ante  oculos  caligo  frequens  adipeo 
tum  rerum  adempierit,  aut  ipfa  cxci- 
tas  fupervenerit,  ii  his  acceflerk  in- 
gens  fomni  cupiditas,  frequentique  in- 
cubo  atque  gravibus  infomniis  quies 
interturbata  fuerit,  ii  memorias  infu- 
per  lapfus  frequentior,  vel  ejufdem 
magna  diminutio  fuerit,  artuumque, 
maxime  pedum,  topor  et  impotentia 
immobilis,  le&umque  feper  perminx- 
erit  aeger,  huic  Apolexiam  aquofam 

immi- 


110      Pr^ELECTIO  Qu  Α  R  Τ  Α» 

imminere  haud  fallaci  conjectura  pras- 
dixerit  medicus. 

Jure  autem  de  humore  aquofo  quis 
fortaiTe  quaerat  cur  is  in  Calvariae  ca- 
vitatem  fufus  et  coacervatus  inter 
Apoplexiae  caufas  numeretur?  Cum  in 
medicina  plane  inauditum  iit,  niii 
forte  in  acceilione  Epileptica  fanguine 
vehementius  in  caput  compulfo,  pue- 
Tum  Apoplexia  correpturn  de  vita  de- 
cciTifle,  cum  tamen  Hydrocephalus 
internus  huic  aetati  morbus  iit  fatis 
familiaris.  Sed  alia  certe  ratio  eft 
puerorum,  alia  fenum,  Hydrocephalo 
laborantium :  cum  in  illis  eximia  filo 
rum,  e  quibus  membranas  contexuntur, 
laxitas,  oiTiumque  mollities  carnis  x- 
mula,  hujufce  morbi  in  pueris  comes 
individua,  aquas  in  Calvaria  congefta? 
facile  locum  cedant,  nec  patiantur  ut 
Cerebrum  (licet  flaccidum,  imo  diflu- 
ens,  longa  maceratione  in  hifce  poft 
mortem  fedione  fa^pe  repertum  iit) 
comprefTione  lcedatur.  Cum  contra 
in  ienibus  oiTium  robur  et  rigiditas, 

Sutu- 


PrAlectio  Quarta.  III 


Suturarumque  jun&uras  non  ampli- 
us  difibciabiles  quicquid  humoris  in 
Calvaria  conclufum  efl:  in  Cerebrum 
fubje&um  reprimant  necftario. 

At  Apoplexias  capitalior  nulla  eft 
caufa  quam  cum  fanguis  e  vafe  dif- 
rupto,  iive  arteria  iive  vena  ita  con- 
fertim  in  Calvariae  cavum  diffunditur, 
ut,  compreiib  exinde  Cerebro,  fenfus 
atque  motus  ftatim  deficiant.  Hinc 
Apoplexiam  illam  vehementem,  quam 
Hippocrates  infanabilem  habebat,  exo- 
riri  eft  veriiimile.  Ipfa  autem  haec 
fanguinis  effuiio  ex  pluribus  cauiis 
provenire  poteft :  quarum  frequentif- 
iima  eft  tonus  vaibrum  inaequalis, 
maxime  in  iis  quibus  fanguinem  abun- 
dantiorem  motu  perverfo  in  vafa  ca- 
pitis  vehementius  natura  impellit :  cui 
caufe  coniimilis  eft  externaruni  cor- 
poris  partium  frigidiore  coelo  contrac- 
tio.  Non  temere  igitur  hyeme  quam 
caeteris  anni  temporibus  frequentiorem 
effe  Apoplexiam  tradidit  Hippocrates. 
Alia  cauia  eft,  fanguis  in  vaiis  copio- 

iior 


112      pRiELECTI  Ο  QuARTA. 

ίΐοΓ  a  re  quacunque  commotus,  iive 
animi  perturbatione  aliqua  graviore, 
five  corporis  exercitatione  infoiita,  five 
cibo  et  potu  acriore,  Cive  medica- 
mento.  Omitto  vehementiores  corpo- 
ris  contentiones  in  tuffi,  vomitu,  pai  tu, 
acceffione  Epileptica,  atque  vim  illa- 
tam  capiti  cafu,  ictu,  vulnerc,  quo- 
rum  omnium  vis  in  Cerebri  compage 
folvenda  fatis  per  le  patet.  Ifi  hoc 
Apoplexia?  genere,  eo  nimirum  quod 
a  vafe  difrupto  oritur,  id  maxime  no- 
tandum  eft,  quod  rariiTime  diu  ante 
acccffionem  praefentitur,  fed  gravitate 
atque  aliis  fignis  diftentionis  in  capite 
aliquantifper  nonnunquam  prajgref- 
fis,  homo  ex  improvifo  plerumque 
corruit. 

Sequitur  tertia  Apoplexias  caufa, 
tranilatio  materiae  cujufdam  morbida? 
ad  fenfus  principium ;  quam  quidem 
caufam  multa  oratione  perfequi  pro- 
hibet  rei  evidentia ;  cum  compertiili- 
mum  iit  fenes  eos  quibus  ex  ulcere  a 
longo  tempore  ferum  acre  diftillans 

repreiTum 


Pr^lectio  Qu  α  r  τ  α.  113 

repreflum  fuerit,  et  quibus  diftillatio- 
nes  in  pulmonem  confuetee  iubito  co- 
hibite  fuerint,  et  quibus  materia  po- 
dagrica,  antiquatis  quaii  folitis  periodis, 
artus  deferuerit,  fenfuum  omnium 
abolitione  repentina  cum.  itertore,  at- 
que  fpiratione  rara  et  profunda,  faspe 
inrerire. 

Quarta  Apoplexrce  caufa  cdmpre- 
hendit  ea  quae  vi  quadam  naicotica 
perceptionem  omnem  vel  opprimimc 
vel  deftruuntj  qualia  funt  Vinum, 
Opium,  etalia  id  genus  torporem  at- 
que  fomnum  lethalem  inferentia.  Ciml 
autem  hsec  cuilibet  'aetati  &ΑΪ  commu- 
nia,  ηεο,  ideo,  Apoplexiam,  Jenilemr 
morbum,  proprie  refpiciant,  honim 
meminiiTe  fatis  iit,  ut  quibus  modis 
Cerebrum  ita  affici  poifit  ut  fenfus 
motufque  pereant,  caufarum  enurfre- 
ratione  pleniore  inftrucliorcs,  infequente' 
prale&ione  exponamus. 


I 


PRiE 


[  "4  ] 


PR^ELECTIO  V. 

OUANDOQjaiDEMa  Cerebro  fen- 
fus  atque  motus  animantis  tan- 
quam  a  primario  animi  inftru- 
mento  pendeant,  in  natura  Apoplexiae 
exquirenda  id  imprimis  ftatuendum 
videtur,  quibus  modis  Cerebrum  ita 
poflit  afHci  ut  fenfus  atque  motus 
pereant,  deinde,  quid  caufa?  propio- 
res  praele&ione  fuperiore  expofitse  fa~ 
ciant. 

Triplex  omnino  eft  ratio  qua  Ce- 
rebri  vis  in  rebus  fentiendis  et  motibus 
gerendis  aboleri  poiTe  videtur.  Prima 
eft,  il  Cerebri  fabrica  deftruatur ;  alte- 
ra,  fi  meatus  vel  vafa  ejufdem  minima 
obftruantur ;  Tertia  ii  Cerebrum  vi 
comprimatur. 

In  hiftoriis  eorum  quos  vis  Apo- 
plexiae  rapuit  (ut  de  Cerebri  fabrica 

deftru&a 


PftiE  LE  CT  I  Ο  QUINTA.  II^ 

deftru&a  primum  dicain)  non  folum 
Cerebri  faciem  fanguine  fepe  ilifiu- 
fam  legimus,  anfra&ufque  ejufdem 
diftentos  et  quodammodo  lblutos,  ve- 
rum  etiam  ejufdem  partem  medullo- 
fam  laceratam  et  fiiTam,  Ventriculis 
Cerebri  fanguinis  effufi  mole  difruptis : 
adeo  ut  iis  quae  in  Calvariis  Apoplexia 
peremptorum  reclufis  oculis  fidelibus 
fuerint  fubje&a,  fatis  comprobatum 
iitj  quod  homo  Attonitus  aliquando 
corruat,  quoniam.  ipfi  Cerebri  fabrica  a 
mole  fanguinis  effuil  iit  deftrudta. 

Α  η  autem  ab  humore  aquofo  Col- 
vatur  unquam  Cerebri  fabrica  (licet 
minime  negarem  id  fieri  pofle  ali- 
quando)  non  tamen  perinde  mihi  con- 
ftat ;  cum  nunquam  me  apud  au- 
thores  legifle  meminerim  manifeftam 
«ontinuitatis  folutionem  (ut  loqui  fo 
lent  medici)  in  Apoplexia  aquofa  con- 
tigiffe.  Nec  tamen  rem  paulo  con- 
fideratius  contemplanti  mirum  vi- 
debitur,  ii  in  Apoplexia  aquofa  Ce- 
rebrum  rarius  difrumpatur;  Alia  ίΐ- 
I  2  quidera 


ιιό    Prxlectio  Qjjinta. 

quidem  eft  ratio  fanguinis  ex  rupto 
vafe  confertim  in  Cerebri  Ventriculos 
irruentis,  alia  aquas  his  in  locis  col- 
ΙεέΙεε;  lente  enim  et  pedetentum  colli- 
gitur,  ejtifdenique  conta&u  jugi  me- 
dulloia  Cerebri  fila  macerata  fenfim 
emolkfcuiit,  atque  adeo  facile  humo- 
ris  copiae  cedentia  producuntur.  Nec 
defunt  obiervationes  quibus  confirma- 
tur  lentoreni,  fi  ita  dicam,  iilorum. 
medulloforum  longa  maceratione  in- 
duci  pofTe.  Nam  apud  Vefalium  le- 
gimus,  ut  alios  omittam,  puella?  Hy- 
drocephalo  interno  laborantis  Cere- 
brum  in  capitis  vertice  aqua  diftentum, 
ventriculis  admodum  adau&is,  ita 
tenue  repertum  fuifle,  ut  membranam 
plane  referret. 

Quod  a  Cerebri  obftru&ione  oriatur 
aliquando  Apoplexia  multi  quidem 
ab  omni  a>vo  medici  affirmant.  Sed, 
ut  omittam  ea  qua&  Hippocrates  de 
Phlegmate  in  venas  calore  attrado,  et 
in  iiidem  motum  fanguinis  congela- 
tione  quadam  cohibente,  ut  etiam  ea 

qua? 


Pr,electio  Quinta.  117 

qus  Galenus,  invitis  obfervationibus 
Anatomicis,  de  Ventriculis  Cerebri 
principibus  hurnore  craflb  et  frigido 
oppktis  protulit ;  ipfe  Wepferus,  qui, 
in  obftructionis  ratione  difcutienda,  et 
casteris  explicatior,  et  ad  veritatem  pro 
peniior  mihi  videtur,  ita  incerta  qua> 
dam,  fta  ipii  experientia?  contraria 
proponit,  ut  in  hac  re  obfcuriiTima 
adfenfionem  noftram  omnino  retinen- 
dam  cenfeam. 

Quod  autem  ab  humore  copiofo  in 
Calvaria?  cavitatem  effuib  Cerebrum 
neceflario  eomprimatur,  nemini  qui- 
dem  dubium  efle  potefl:,  qui  vim  hu- 
moiis  concluii  et  quaquaverfum  pre- 
mentis,  Cerebrique  naturam  mollem 
atque  teneram  iimul  animo  contem- 
platus  eft. 

Quocirca  Wepfero  doctiilimo  minime 
affentior,  qui  Apoplexiam,  a  vafc  Ce- 
rebri  diirupto,  propter  rivum  fanguinis 
per  Cerebrum  traniituri  deficientem, 
frequentius  oboriri  putat,-  quam  prop- 
ter  Cerebrum  mole  humoris  effuii 
I  3  com- 


I  I  8      PrjELECTIO  QjJlNTA. 

compreiTum  :  perinde  quaii  per  arte- 
tiam  quamlibet  Tenuis  Meningis  aper- 
tam  tanta  fanguinis  copia  a  Cerebro 
diverti  poiTit,  ut  in  caneris .  ejufdem 
vaiis  id  deficiat  quod  fun&ionibus 
animalibus  pcragendis  aliquo  faltem 
modo  poilit  fufficere.  Aut  quaii  vc- 
rifimile  fit  in  Apoplexia,  a  vafe  intra 
Calvariam  difrupto,  fepe  rem  ita  fefe 
habere,  ut  animi  deliquio  homo  prius 
deilciat  quam  Cercbrum  mole  fangui- 
nis  effufi  comprefllim  omni  fundioni 
peragenda?  ineptum  evadat:  Quod  ra- 
riiTime  quidem  fieri  puto,  et  non  niil 
truncis  arteriarum  mox  ab  earum  iu 
Calvariam  ingreffu  difruptis.  Qtiin- 
etiam  id  ipfum  confirmare  Apoplec- 
ticorum  Hiftorias  quas  conicriptas  no- 
bis  dedit  Wepferus,  Ci  quis  recie  cclli- 
gat,  concedendum  eft. 

Ex  Apoplexiae  caufis  reftat  adhuc 
qucedam  occultior,  qua  quis  in  extrema 
fenedtute  conftitutus,  vel  cui  vires  a 
natura  infitas  effrasnis  voluptatibus 
maturius  funt  attritas,   ex  improviib 

deficic ; 


PrjElectio  Quinta.  119 

deficit;  nec  hujufce  cafus  repentini 
ulla  caufa  fatis  idonea,  in  Cerebro, 
fe&ione  invenitur,  ilve  ea  in  vitio 
quodam  fabrica?  reconditiilimas  in 
Medulla  lateat,  five  potius  natura 
neceffitate  vita  feniim  languefcens  diu- 
turnitate  demum  extinguatur. 

Venio  nunc  ad  ea  figna  proponen- 
da,  quibus  in  hoc  moibo  prasientibus, 
vel  falutem  praedicamus,  vel  aliuin 
morbum  expedlemus,  vel  mortem  de- 
nique  extimefcamus. 

Apud  Hippocratem  legimus  vehe- 
mentem  Apoplexiam  folvi  non  pofle, 
leuem  etiam  non  facile :  cujus  rei  ra- 
tio  fatis  patet,  fi  eam  Apoplexiam,  quae 
a  vafe  aliquo  Cerebri  infigniorc  dif- 
rupto  exoritur,  vehementem  appellita- 
vifle  Hippocratem  credamus ;  pra:fer- 
tim  fi  Arteria  ibluta  fuerit :  Cum  ian- 
guinem  hic  loci  magno  impetu  profi- 
Jientem  ncc  cito  fifti  poiTe  fpes  eft, 
nec  verifimile  eft,  ut  qui  iemel  copiofe 
effufus  fit,  is  iterum  in  vafa  prompte 
recipiatur.  Apoplexiam  autem  folu- 
I  4.  tam 


120     Fr^lectio  Qu  I  Ν  Τ  Α. 

tam  fepe  excipk  Paralyfis,  qua?,  ii 
totum  corpus,  exccpto  capite,  refolu- 
tum  uti  Paraplegia  dicmjr,  fm  autem 
latus  akeaitrum,  Herniplegia.  Quibus 
res  niagis  profpere  iliccedit,  iis  meni- 
brum  quoddam,  brachium  nimiiuiii 
vcl  pes  refolvitur.  M;iera  tamen  ple.- 
rumqiic  cd  eorum  fors  quL  Apoplexia 
foluta,  iiiperfunt.  Vivunt  quidem 
quodammodo,  at  rariiiimc  convalci- 
cunt,  alterutro  enim  latere,  qr.in  et 
lingua  plerumque  refolutis,  ingenicqi:e 
ίΐαπιΐ  cum«  memoria  pereuntc,  debiles, 
timidi,  et  caufa  kviilima  in  lacrymas 
'effufi,  prorfus  repuerafcunt. 

Sojvitur  Apoplexia  aliquando  fan- 
guinis  fluxu  a  naribus  coniertim  pro- 
deunte;  quinetiam  morbum  eundeni 
excrerione  muci  plurimi  ab  ore  fana- 
tum  memorat  Sennertus.  Sudor  pncte- 
rea,  il  ubertim  atque  a?qualiter  dc  toto 
corpore  calidus  dimanaverit,  fpem  ia- 
lutis  facit.  Sin  autem  e  contrario  fa- 
dores  frigidi,  vifcidi,  insequales  atque, 
propter  impeditmn  fpiritum  ferantur, 

moftem 


PrjELECTIO  QjJINTA.  121 

mortem  brevi  adfuturam  pramunci- 
ant;  naturam  enim  oppreffam,  ejuf- 
demque  vires  moleftis  difcutienda?  im- 
pares  oftendunt.  At  ii  fanguis  ab 
utero,  praefertim  fi  menftruorum  tem- 
pore  confueto  fiat,  aut  a  venis  Ani 
reclufis,  copiofe  profluxeriti  falutis 
aegro  rediturae  magna  eft  expe&atio. 
Nam  primum,  fanguinis  in  corpore 
abundantis  copia  hujufmodi  excretione 
minuitur;  deinde  fanguinem  ad  cor- 
poris  partes  inferiores  copioiius  propul- 
fum,  et,  quod  confequitur,  vaia.  capi- 
tis  levata,  morbique  iolutionem  incep- 
tam  referata  uteri  atque  re&i  inteftini 
vafa  fatis  aperte  indicant. 

Cum  autem  a  repuliii  materias  cu- 
jufdam  morbida?,  iive  motu  quodam 
naturae  inepto,  iive  aliena  medendi 
methodo  id  fiat,  depofita  in  Cere- 
brum  morbi  cauia,  Apoplexia  exori- 
atur;  fcJiciter  iolvitur  aliquando  priore 
morbo  revocato,  fa&aque  iic  excre- 
tione  falutari :  quod  podagrk'.s  et  an- 
helis  fatis  eil  familiare. 

Jampridem 


I 


122    Pr,electio  Quinta. 

Jampridem  dixi  Apoplexiam  vehe- 
mentiorem  efTe  infanabilem,  levem 
etiam  difficilem  :  attamen  ^grum  con- 
valefcere  poffe  fpes  eft,  ii  fpiritus  liber 
atque  aequalis  maneat;  ii  potum  obla- 
tum  asger  haurire  queat;  Γι  fenfus  ali- 
quis  adhuc  fuperfit;  neque  movendi 
poteftas  omnino  iit  fublata:  at  iis 
quibus  fpiritus  zegre  et  quaii  conftri&o 
peftore  ducitur;  et  quibus  fpirandi 
motus,  et  temporis  et  magnitudinis 
ratione,  ina^qualis  eft ;  et  quibus  fter- 
tor  profundus  et  rhoncus  eft  ;  maxi- 
mam  partem  moriuntur. 

Mortem  etiam  imminentem  cogno- 
fcimus,  ii  humores  in  Bronchiorum 
ramulos  ubertim  coniluentes,  et  fimul 
cum  aere  inter  ipirandum  commixti, 
atque  in  fpumam  agitati  ex  ore  fe- 
rantur.  Refert  tamen,  au&ore  Senner^ 
to,  an  fpuma  in  Attonitis  ab  humore 
pituitofo,  aeris  motu,  inter  fpirandum 
ipumefcente,  a  narium  cavo  derivetur; 
an  revera  ab  ipfo  pulmone  proveniat  : 
cum  j  enim  omnis  excretio  pituitofa 

Apo- 


Prj£LE  CT  10  Qtl  I  MT  A.  12$ 

Apoplefticis  conveniat,  ii  pituita  mul- 
ta  a  capite  defcenderit,  inter  figna  fa- 
lutaria  eft  referenda  utcunque  fpumef- 
cat :  fpuma  autem  illa  quas  a  pulmone 
refoliito  fertur,  lethalis  eft  habenda. 

Porro  in  Apoplexia  obfervant  exer- 
citatiores  medici  pulfum  arteriarum 
morte  appropinquante  faspe  increicere, 
fpiritum  vero  profundiorem  atque  ra- 
riorem  duci.  Sudores  autem  leves, 
quos  ξφι^ρωατας  Galenus  appellat,  fri- 
gidos  etiam,  nec  a  toto  corpore  asqua- 
liter  dimanantes,  quandoquidem  vires 
natura?  exolutas,  tonumque  vitalem 
omnino  remiflum  confequimtur,  jure 
inter  certiilima  exitii  iigna  ab  Hippo 
crate  numerantur. 

Cum  itaque  ex  diilis  pateat  pericu- 
loiiilimo  huic  morbi  generi  exitium 
praceps  plerumque  fupervenire,  aut  in 
iis,  quibus  felicior  res  cedit,  refolutio- 
nem  nervorum  immedicabilem,  rarif- 
lime  enim  Attonitos  integre  convalef- 
cere  compertum  eft,  caufis  ejus  remo- 
tioribus  fumma  ope  obnitendum  eft, 

ut 


124    Pr^lectio  Qu  γ  ν  τ  α. 

ut  malum,  cui  prasfenti  mederi  raro 
poiTumus,  ne  ad!uerit  certe  providea- 
mus.  Qiiociivja,  ut  id  quod  volumus 
confequamur,  imprimis  excretiones  in- 
termiiTce  revocentur.  In  fceminis  ig - 
tur  iis  quibus  confuetus  fanguinis  ab 
utero  fluxus  aut  cafu  aliquo  fuppreflus 
fuerit,  aut,  jufto  maturius,  dcicendere 
defiit,  per  eofdem  locos  denuo  derive- 
tur;  iin  autem  fluxus  Hasmorrhoidum 
fubftiterit,  is  quamprimum  provocetur; 
et  iiquid  periculi  a  fanguine  nimis 
abundante  quaii  prasfcns  inftare  videa- 
tur,  ei  venae  fectione  atquc  alvum 
ducentibus  occurrendum  eft.  Ab  omni 
eo  quo  ianguis  vel  incalefcere  vel  rare- 
fieri  folet,  et  ab  iis  qux  ejus  motum 
concitatiorem  faciunt  aeger  abftineto. 
Cibis  jgitur  aromate  conditis,  potui  mo- 
raciori,  medicamentis  etiam  inter  flux- 
um  provocandum  calidioribus,  motibus 
que  corporis  vehementioribus  omnino 
intercedendum  puto.  Diasta  autem 
refrigerante  atque  aperientc  aeger  utitor. 


At 


Pr  Ά  L  Ε  C  t  Τ  Ο  Qu  Ι  Ν  Τ  Α.       I  2  5 

At  iis  quoruni  vafa  fanguine  pitui- 
tofo  onerantur,  et  qui  deftillationibus 
atque  anhelatione  tentantur,  iis  medi- 
camentis  quibus  humores  craili  per  Os 
atque  nares  expurgari  pofle  creditur, 
qux  errhina  atque  apophlegmatizonta 
appellailt  medici,  pituita  eft  educenda. 
Et  hoc  quidem  loco  notaviffe  haud 
abfurdum  erit,  licet  quis  fortaiTe  rife- 
rit,  Foreftum  medicum,  iiquis  alius, 
exercitatifiimum  memorias  prodidiile 
eos  fepiillme  in  foporem  et  Lethar- 
gum  incidere,  qui  confuetum  herbas 
Nicotiana^  ufum  iive  in  ipfa  rhandu- 
canda,   iive  ejufdem   accenfae  fumo 
hauriendo,   intermiferunt.     Sed  pro- 
fedo  videtis  quantum  veteres,  in  his 
morbis  prxcavendis,  medicamentis  pi- 
tuitam  ducentibus  tribuebant.  P\m 
autem  his  valent,  et  ulcera  locis  com- 
modis  inufta  qux  Fonticulos  vocant 
medici,  et  yeficatoria  cuti  impoiita. 
At  in  Fonticulis  inurendis  cutis  iatis 
lare  exulceretur,  ut  fero  morbido  ex- 
hauriendo  fufficiant.  Praeterea  in  tem- 

peramento 


120    Pr^electio  Quinta. 

peramento  pituitofo  non  erit  inutiJe 
purgantibus,  iis  quae  Phlegmagoga 
dicuntur,  ferum  id,  quod  in  fanguine 
fuperfluum  eft,  educere ;  diaetaque 
paulo  iicciore  atque  calidiore  uti; 
quinetiam,  ex  Riverii  pracepto,  a- 
quam  fontanam  in  qua  lignum  Guai- 
acum,  quod  etiam  fandlum  vocant,  in 
codlum  fuerir,  potui  dare  convenit. 

Interea,  dum  hifce  auxiliis  feri  re- 
dundantis  copiae  diminuendse,  fangui- 
nifque  inertias  corrigenda?  operam  da- 
mus,  motui  languenti,  nervifque  laxis 
eft  profpiciendum,  iis  quas  leni  ftimulo 
tonum  vitalem  intendunt.  Huic  pro- 
pofito  fini  confequendo  inferviunt  im- 
primis,  ratione  vis  fuae  aromaticae,  her- 
barum  nonnullae  quse  nervinae  a  me- 
dicis  nuncupantur.  Et  profedto,  ii 
quis  ea  re&e  perpenderit  quae  setate 
ingravefcente  nefcio  cui  fanguinis  qua- 
litati  lentefcenti,  vaforumque  obftruo 
tioni  vulgo  tribui  folent,  is  eorum 
aptiores  caufas  agnofcet  nervos  infenii- 

les, 


Pr^lectio  Quinta.  127 

les,  vafa  laxa  et  inertia,  motum  de- 
nique  deiicientem. 

At  Apoplexia  prasfente,  iive  ab  a> 
gri  negligentia,  iive  illis,  quas  paulo 
ante  praxepta  funt,  nihil  proficientibus, 
contigerir,  tum  profe&o  ad  auxilia 
pocentiiTima  confugiendum  eft.  Nec 
enim  morbi  periculofiilimi  natura,  nec 
occafio  maxime  praeceps  patitur  ut  re- 
mediis  levibus  utamur.  Extemplo 
igitur  eft  medico  difpiciendum,  et 
quantum  ex  aegri  conftitutione,  praefen- 
teque  vaforum  plenitudine  perpenfis 
conje&ando  valet,  prudenter  itatuen- 
dum  an  fanguinis  copia  iit  minuenda. 
Nam  plurimum  in  Apoplexia  valet 
fanguinis  detra&io,  atque  adeo,  tametfi. 
xger  temperamenti  quodammodo  pi- 
tuitoil  iit,  il  tamen  pulfus  ferat,  vena 
ilatim  eft  fecanda.  Apud  Celfum 
quidem  icriptum  legimus,  eos,  quibus 
membra  omnia  reibluta  funt,  fanguinis 
detra&ionem  vel  occidere  vel  liberare: 
at  ii  vafa  capitis  fanguine  ilnt  diftenta, 
fi  facies  rubore  fit  fuffufa,  fi  in  pulfu 

indicia 


128      PRiELECTIO  QuiNTA. 

indicia  fanguinis  copiofioris  compare- 
ant,  fanguis  utique  confertim  detra- 
hatur,  iive  id  fe&a  vena  fiat,  five 
cutis  crebris  vulnufculis  fcalpello  in- 
cidatur,  admotifque  cueurbitulis  fan- 
guis  proliciatur,  five  hirudines  appli- 
centur,  iive  denique  arteria  diiTecetur. 
At  fanguineiii,  vena  vel  in  brachio  vel 
in  jugulo  fe&a,  detrahere  eft  pervulga- 
tius.  Quod  ii  in  jugulo  incidatur 
vena,  collum  filo  minime  conftringa- 
tur  ne  a  capite  impediatur  fanguinis 
reditus. 

Quandoquidem  autem  ab  Arteria 
fe&a  nihil  prsecipue  falutare  expe&a- 
mus,  eum  fanguinis  mittendi  modum 
in  hoc  morbo  venaife&ioni  vix  ante- 
ponendum  ceniemus,  niii  ii  forte,  vin- 
bus  admodum  languentibus,  a  vena 
incifa  parcior  et  tardiar  fanguis  ef- 
fluat. 

Praxipit  Morgagnius  ut  in  ibpore, 
morbifque  coniimilibus,  admota  prius 
cucurbitula,  Venas  Occipitales  in  Sinus 
Laterales  fanguinem  conve&urae  vul- 

nuiculis 


Pr^LECTIO  QUINTA.  129 

nufculis  profundis  incidantur,  quo  ar- 
tificio  partem  fanguinis  averti,  reli- 
quum  nonnihil  diminui,  motixmque 
per  eofdem  faciliorem  fieri  putat. 
Speciofum  fane  experimenti  genus! 
quod  etiam  in  hoc  morbo  curando 
iibi  profpere  ceifiiTe  teftatur  Pra?cep- 
torum  Medicorum  Au6tor  omni  doo 
trinae  genere  et  Jaude  medica  jure  ce- 
leberrimus. 

Secundum  fanguinis  detradionejn 
maximum  auxilium  eft  ii  alvus  medi- 
camento  idoneo,  Enemate  nimirum 
acri  ex  inferioribus  partibus  infuib,  aut 
Glande  fuppofito,  ducatur.  Exinanitis 
enim  hoc  modo  inteftinis  et,  quod 
confequitur,  compreiTione,  illa  qua 
Aorta  defcendens  coar&abatur,  fublata, 
ad  corporis  inferiora,  vertitur  pars 
fanguinis  caput  petituri,  humorumque 
moles  qua  Cerebrum  gravatur.  Quid  ? 
quod  etiam,  faxibus  putreicentibus  ex 
alvo  excretis,  laxatur  tonus  in  partibus 
inferioribus  jufto  conftri&ior  quo  hu- 
mores  in  caput  a&i  ct  quoddammodo 
Κ  conclufi 


130    PrjEle  ctio  Quinta. 

concluii  caufam  propiorem  rnorbi  iae- 
pifiime  conftituunt. 

Sin  autem  Apoplexla  a  fero  iangui- 
nis  in  CalvariiE  cavitatem  eflufo  ori- 
atur,  ea  qux  alvum  valide  ducunt 
maxime  juvant,  fe<5ta  tamen  prius,  il 
pulfus  ferat,  vena.  Nam  cum  in 
Apoplexia  ferofa  nec  urinam  moventi- 
bus,  nec  Calvariic  Paracenteii  locus  fit ; 
quandoquidem  illis,  quorum  eiTe&us 
tardior  atque  incertior  eft,  prcefentius 
aliquod  remedium  malum  praxeps  po- 
ftulet;  huic  autem  intercedendum  ilt, 
quia  quo  Calvariae  loco  latex  aquofus 
contineatur  nullo  certo  iigno  conje&are 
licet;  folis  purgantibus  aquam  educi 
poffe  tcftatur  omne  aliud  hydropis 
genus.  Refert  autem  quo  medica- 
mento  quis  alvum  in  Apoplexia  dux- 
erit ;  cum  enim  et  vaforum  plenitudo 
in  hoc  morbo  periculoiiilima  lit,  om- 
nifque  humorum  gravis  commotio ; 
iis  iblis  purgantibus  eft  utendum  qui- 
bus  alvus  fatis  iblvi  poifit,  nec  tamen 

fanguis 


Pr^ele  ctio  Quinta.  131 

fanguis  admodum  aut  rarefiat  aut 
incaleicat. 

Alia  videtur  medendi  ratio  111  eo 
Apoplexiae  genere  quod  a  motu  deii- 
ciente,  naturaque  languente  exoriri 
diximus,  in  hujufmodi  enim  morbi 
conilitutione  iis  quas  acriter  ftimulant, 
naturamque  torpidam  excitant  eft  in- 
iiftendum.  Licet  igitur  in  iis  qui 
vel  a  vafe  difrupto,  vel  ab  aqua  effufa 
Attoniti  corruunt,  medicamentum  vo- 
mitum  movens  exhibere  res  iit  aleas 
periculo£c  plena;  his  tamen  quibus 
motus  deficere,  et  natura  languefcerc 
videtur,  fopor  quovis  modo  excutien- 
dus  eft,  vel  vomitu  excitato,  vel  vo- 
latilibus,  ut  dicunt,  acribus  nari- 
bus  admotis,  Veiicatoriis  pnEterea  ca- 
piti,  brachiis,  cruribus  impoiiris  ; 
qux  poftrema,  Veiicatoria  dico,  non 
folum  naturam  ceflantem  inftigant, 
verum  etiam  in  Apoplexia  aquoia 
maxime  profunt,  ferum  inutile  edu^ 
cendo. 

κ  2  $i 


Ϊ32    PRjELECTIO  Quinta. 

Si  hifce  artificiis  bona  avi  inftitutis 
exfufcitetur  aeger,  omni  ope  morbo 
recidivo  occurrendum  eft.  Quod  fan- 
guinis  miiTione  atque  alvi  du&ione 
redte  facimus  in  plenis  atque  crailis. 
Sic  enim  humor  inutilis  e  corpore  ex- 
pellitur.  Conftitutionis  tamen  iive 
Temperamenti  ratio  eft  habenda.  Si- 
quidem  fanguineis  maxime  convenit 
fanguinis  detradlio,  contra,  purgatio 
pituitoiis. 

Quinetiam  iifdem,  pituitofos  intel- 
ligo,  Veiicatoria  magna  applicentur, 
et  locis  commodis  cauftico  medica- 
mento  cutis  inuratur. 

Nervorum  praeterea  tono  confulen- 
dum  eft  iis  remediis  qux  huic  ufui 
experientia  commendata  habet  :  his 
autem  modus  adhibendus  eil :  in  iis 
praefertim  qui  fanguine  abundant.  Li- 
cet  enim  venae  fe&ione  et  alvi  du&ione 
rite  praemiiHs,  iis  aliquando  commode 
adhibeantur  quorum  vafa  funt  laxiora, 
fanguifque  tardior  movetur,  calidi  ta- 

men 


PRiELECTIO  QUINTA.  I33 

men  et  pleni,  aromata  et  falia,  volatilia 
di&a,  qux  fanguinem  multum  com- 
movent  et  calefaciunt,  diligentiilime 
devitent;  in  his  enim,  vaforumexinani- 
tiones  praefcriptae,  diaeta  tenuis  refri- 
gerans,  animique  motus  placidiores 
Apoplexise  recidivas  pracavendae  maxi- 
me  valent.  Atque  hax  de  Apoplexia 
di&a  funto. 

Apoplexise  Caros  eil  affinis,  in  quo 
cum  fopor  abfque  febre  profundus  eft, 
ab  Apoplexia  magnitudine  fola  eum 
differre  icriptores  tradunt.  In  morbo 
Attonito  pereunt  plerumque  fenfus 
atque  motus  praster  pulfum  et  fpira- 
tionem ;  at  in  Caro,  admoto  ftimulo 
acriore,  fentire  videtur  aeger;  nimirum 
ii  vellicetur,  aut  compungatur.  Prae- 
terea  Apoplexia  iis  folum  qui  astatis 
annum  quadragefimum  exceflerunt  eft 
familiaris;  juniores  non  niii  maximis 
de  cauiis  occupat;  quales  funt  cafus 
ab  alto,  i<5tus,  vulnus ;  contra,  Caros 
omnem  aetatem  aggreditur.  Porro,  in 
Κ  3  Apo- 


1^4      PllvELECTIO   Qu  I  Ν  Τ  Α. 

Apoplexia,  humor  aliquis  plerumqtie, 
fanguis  nimirum  vel  aqua  in  Calvarias 
cavum  effunditur;  in  Caro  antem 
nullam  efiuiionem  fieri  eft  verifimile. 
Unde  iit,  ut  Caron  folutum  valetudo 
fecunda  faDpiiTime  confequatur ;  mor- 
bum  autem  Attonitum  plernmque 
nervorum  refolutio.  Differt  etiam 
Caros  a  Lcthargo,  quia  hunc  febris 
nunquam  non  comitatur;  Caro  autem 
detenti  non  febricitant,  nifi  iiquis  eo 
forte  in  febris  acceflione  corripiatur. 
Porro,  in  Lethargo  facilius  sger  exci- 
tari  poteft;  concuflus  enin,  vcl  vo- 
catus  palpebras  attollit,  licet  brevi  irc- 
rum  in  fomnum  delapfus  omnium 
rerum  oblivifcatur.  Α  Catalepii  dig- 
nofcitur  Caros,  quod  in  illa,  corporis 
fchemam  eandem  asger  retinet  quam 
correptus  habuit,  iive  iederit,  five  fte- 
terit ;  in  Caro,  contra,  Ibpore  profundo 
oppreflus  jacet. 

CarOn  autem  inducunt,  ut  ejufdem 
caufas  exponam,    imprimis  violenta 

Cerebri 


Pr^lectio  Quinta.  135 

Cerebri  compreilio.  Cornpreilionis 
autem  illius  caufa  frequentiilima  efi: 
vaforum  Cerebri  plenitudo.  Unde  fit 
ut  in  febrium  intermittentium  accef- 
iionibus  gravi  iopore  homo  faepe  occu- 
petur:  conftri&is  enim  partibus  cor-r 
poris  externis,  quod  in  principio  ac- 
ceiTionum  cuivis  fpe&anti  patet,  fan- 
guu  ad  interiores  corporis  fedes,  nec 
iemper  aequali  compreffione  compelli- 
tur ;  Caros  autem  continuo  accedit  cum 
humorum  pars  jufto  major  in  Cerebri 
vafa  vehmentius  adigitur. 

Eadem  eft  ratio  eorum  quos  in  fe- 
brium  intermittentium  principio  oculis 
captos  fuifle  legimus ;  quibus  tamen  in 
accciBonis  fine,  laxato  inaequali  vafo- 
nim  tono,  vifus  redit.  Accidit  tamen 
aliqnando  ut  hacce  inaequali  ianguinis 
diftributione  vafa  difrumpantur,  et 
Caro  revera  in  -Apoplexiam  mutato  ho- 
jiio  moriatur. 

Quid  autem  Cerebri  compreilio  va- 
lida  in  fopore  arceflendo  valeat,  nulla 

Κ  4.  re 


136    Pr^lectio  Quinta. 

re  melius  commonftratur  quam  ex- 
emplo  cujufdam  pauperculi  Pariiienfis, 
cui,  cum  maxima  pars  Calvariae  cafu 
quodam  ablata  eflet,  a  leviore  Cere- 
bri  compreiHone  vifus  obtuiior  faclus 
eft  ;  a  validiore  autem  aurium  tinnitus 
accedebat ;  et  porro  a  validiore  fopor 
profundus  oboriebatur. 

Poil  deceiTum  acceflionis  Epilepticas 
fit  fere  ut  a?ger  in  Cari  cujufdam 
levioris  fpeciem  quandam  dilabatur. 
Cujus  rei  caufa  non  alia  faspe  adeffe 
videtur,  quam  quod  natura,  gravi 
labore  exantlato,  delaiTata  requiefcat ; 
atque  adeo  eadem  eft  fere  hujufce 
foporis  quas  fomni  naturalis  ratio. 
Subeft  tamen  aliquando  caufa  magis 
fontica ;  nam  a  vi  Cerebro  illata  mor- 
bus  faspiffime  exoritur,  fanguine  a  nixu 
Epileptico  in  caput  vehementius  adac- 
to :  quin  et  a  fanguine  e  vaiis  fuis  ab 
eadem  caufa  effufo  exoriri  poiTe  vide- 
tur :  licet  rebus  ita  conftitutis  re<5tius 
Apoplexia?  nomen  ferat.  Materiam 

porro 


I 


PrjElectio  Q^uinta.  137 

porro  morbidam  motu  naturs  inepto 
in  Cerebrum  depofitam  faspiiHme  Ca- 
ron  confequi  fatis  notum  eft;  ut  in 
Podagra,  aut  Eryfipelate  retropulfis, 
aut  ulceribus  arte  nimis  officiofa  ficca- 
tis.  Omitto  venenorum  vim  narcoti- 
cam,  fumum  carbonis  accenii,  vapo- 
rem  mufti  fermentefcentis,  et  ad 
medendi  rationem  exponendam  pro- 
pero. 

Primum  igitur,  fi  intermittentis 
febris  acceiTioni  conjungatur  Caros,  ab 
omni  magno  remedio  in  praefenti  ab- 
ftinendum  eft ;  at,  decedente  acceifi- 
one,  ne  denuo  redeat  febris  eft  provi- 
dendum.  Attamen,  fopore  profundi- 
ore  urgente,  ii  facies  multo  rubore 
fuffufa  iit,  atque  in  temporibus  vafa 
multo  fanguine  diftendi  videantur,  ne, 
difruptis  vafis,  vera  Apoplexia  fuper- 
veniat,  quod  non  femel  accidiile 
compertum  eft,Enemate  immiiTo  venter 
folvatur-,  ut  putrefcentium  faecum  mole 
fublata,  vafa  inferiora  et  laxentur,  et 

minus 


Ι38      Pr^ELECT  ΙΟ   QjJ  I  Ν  Τ  Α. 

minus  comprimantur,  atque  per  has 
vias,  patentiores  jam  fafras,  pars  fan- 
guinis  a  capite  ad  partes  oppoiitas 
derivetur,  partefque  iuperiores  leventur. 
In  hoc  enim  cardo  curationis  vertitur; 
quandoquidem  morbus  omnino  in 
fanguinis  diftributione  inscquali  con- 
fiftit.  Sin  autem  alvo  jam  laxata  ni- 
hil  profeciiTe  videamur,  at  contra,  et 
fpiratione  incequali,  et  ilertore  magno, 
et  pulfu  in  horas  auclo,  inftantis  Apo- 
plexise  metus  fit;  tum  profe&o  ad 
fanguinis  miilionem  confugiendum 
eft.  De  hoc  autem  remedii  ge- 
nere,  reputet  fecum.  medicus  fangui- 
nis  miilioiiem  in  febribus  intermitten- 
tibus  plemmque  alienam  eiTe;  iiqui- 
dem  detra&o  fanguine  acceiliones  fe- 
bris  futura?  minus  facile  praxaveri  poP 
iint;  accedit  etiam,  cum  fopor  prat- 
fens  non  tam  a  ianguine  nimis  a- 
bimdante  quam  ab  ejufdem  diftributio- 
ne  inasquali  pendeat,  venae  fe&ione  non 
certe  eum  poiTe  levari,  venarum  enim 

exinanitio 


PrjElectio  Qjjinta. 

exinanitio  in  tono  vaforum  exasquando 
non  multum  facere  videtur.  Levi  ita- 
que  de  caufa  fanguis  ne  detrahatur, 
fed  poftulante,  imo  flagitante  morbo. 

Si  Caros  violentia?  euidam  cxterme 
ortum  debeat,  ideo  quia  Calvaria 
fradta  deprefla  iit,  aut  Cerebrum  va- 
lide  concuflum,  aut  vas  fortafle  dii- 
ruptum  ;  tum  multum  fanguinis  venx 
feftione  eft  detrahendum,  atque  Ene- 
mate  acri  immiiTo  alvus  ducenda : 
Calvarias  autem  depreffa?  Chirurgi 
manu  eft  medendum. 

Si  a  veneno  haufto  ibporem  homo 
patiatur,  ipfum  venenum,  ii  modo 
fieri  poiTir,  vomitu  et  alvi  fluxu  ex- 
pellatur ;  atque  asger  omni  ftimulo 
inftigetur;  iiquidem  omni  ratione  con- 
nitendum  eft,  ut  vita  protrahatur,  dum 
vis  toxici  vel  diiTipari  vel  vinci  pof- 
fit. 

Poftremo,  ίΐ  a  podagra  vel  impe- 
tigine  aut  retro  pulfa,  aut  mala 
tranilatione  in  Cerebrum  delatu  Ca- 

ros 


140    Pr^lectio  Quinta. 

ros  oriatur,  vix  aliud  eft  quod  agat 
medicus,  nifi.  ut  vaforum  in  capite 
ruptionem  prsecaveat,  et  morbum  a 
capite  ad  fedem  antiquam  revellat. 
Primum  vaforum  exinanitiones  pru- 
denter  inftitutae  faciunt:  in  altero 
confequendo  Veficatoriorum  maxima 
vis  eft  et  auxilium. 


[  Γ4ΐ  ] 


PR^ELECTIO  VI. 

AD  Lethargum  venio,  in  cujus 
hiftoria  tradenda  maxime  me- 
dicos  diflentientes  video.  Pri- 
mum  enim,  in  morbo  definiendo  adeo 
non  convenit,  ut  eundum  cum  Caro 
confundere  nonnulli  videantur.  De- 
inde,  in  natura  ejus  exponenda,  pa- 
rum  inter  medicos  conftat,  an  morbus 
iit  primarius,  an  inter  Febris  cujufdam. 
fymptomata  re&ius  numeretur.  Sed 
in  his  expediendis  otium  conterere  non 
eft  animus.  Satius  eft  morbi  imagi- 
nem  oculis  veftris  confpiciendam  fub- 
jicere;  deinde  ea,  qux  in  eorum  cada- 
veribus  qui  Lethargo  periere  funt  ob- 
fervata,  tradcre;  ut  his  fimul  compo- 
fitis,  et  morbi  natura  et  medendi  ratio 
patefcat, 

Hifce 


142     Pr^lectio  Sexta. 

Hifce  igitur  fignis  Lethargus  cog- 
-nofcitur.  Incipit  morbus  cum  capitis 
quadam  gravitate,  obfcuroque  dolore, 
quibus  brevi  fiipervenit  oblivio  perpe- 
tua  atque  inexpugnabilis  pene  dormi- 
endi  neceffitas.  iEger  autem,  il  forte 
experredtus  fit,  in  fomnum  ilatim  de- 
labitur.  Siquid  petenti  iegro  oblatum 
fit,  petiiffe  fe  omnino  oblivifcitur,  ut 
poculum  in  manus  datum  haurire,  et 
cibum  oblatum  devorarc  praetermittat. 
Adefl:  pra^terea  febris  lenta,  atque 
mentis  alienatio :  Pulfus  eil  plerum- 
que  mollis  et  undoius  infenfilitatis  et 
remiiTiE  tenfionis  comes :  Spiratio  au- 
tem  rara  atque  debilis  eft;  marcore 
enim  et  ftupore  fepultus  aeger  etiam 
fpirandi  vices  oblivione  negligit,  donec, 
ob  fpiritum  diutius  intermifliim,  ma- 
jore  moleftia  tandem  excitatus,  aerem 
haurire  denuo  cogatur ;  quod  tamen 
imbecilliter  atque  oicitanter  facit. 
Porro  lethargicis  nunc  alvi  fluxus  adeft, 
nunc  alvus  comprimitur;  utrumque,ut 

videatur, 


Pr^lectio  Sexta.  143 

videatur,  a  marcore  et  debilitate ;  cum 
inteilinorum  fila  muiculofa  laxa  et 
inertia  nec  fasces,  fi  duriores  fuerint, 
propellere,  nec  liquidiores  cohibere 
poiiint.  Urina  nonnunquam  feniim 
atque,  xgro  invito  redditur;  laxato 
nimirum  atque  reibluto  mufculo  Ve- 
iicas  eo  quem  Sphin&erem  appellant : 
contra,  nonnunquam  retinetur  lotium; 
vel  qiiia  ftupore  iepultus  aeger  ftimu- 
lum  in  vefica  parum  ientiat;  vel  quia, 
licet  ientiat,  laborem  expellendi  refu- 
giat.  Urina  qualis  jumentorum  red- 
ditur.  His  accedit  tuffis  debilis,  qua 
pituita  pauca  a?gre  extunditur.  Corpus 
multo  fudore  perfunditur;  facies  pal- 
lefcit  atque  intameicit;  manus  contre- 
mifcunt ;  ad  imuaa  le#i  devolvitur 
seger. 

Intereft  inter  Apoplexiam  et  Lethar- 
gum,  quod  in  illa  fenilis  omnis  abole- 
tur;  in  hoc  autem  homo  et  pulfus  fen- 
tit,  et  vocatus  audit,  et  interrogatus 
refpondet. 


Α 


144     PRiELE  ctio  Sexta. 

Α  Caro  facile  Lethargus  dignofci- 
tur ;  ille  enim  levioris  Apoplexias  eft 
fpecies.  Praterea  Lethargus  lentam 
quandam  febrem  iibiadjundam  femper 
habet;  quod  contra  fit  in  Caro. 

Dignofcitur  etiam  Lethargus  a  ib- 
pore  illo,  qui  aliis  febribus  nonnun- 
quam  fupervenire  folet;  et  fignis 
illarum  febrium  propriis,  quae  hoc  loco 
receniere  ab  inftituto  noftro  effet  alie- 
num,  et  quia  in  Lethargo  febris  eft 
levis  et  obfcura. 

Inter  Lethargum  et  Phrenitidem 
multum  intereft ;  cum  in  hac  vigilia? 
aflidua?  mentifque  alienatio  cum  furore 
et  audacia,  nonnunquam  autem  cum 
rifu  et  cantu  adiint;  contra,  in  illo, 
fopor  perpetuus  urgeat.  Praeterea  in 
Phrenitide  febris  fatis  acuta  inftat, 
qua?  in  Lethargo  lenta  et  obfcura  raro 
exardefcit.  Nec  eaedem  partes  corpo- 
ris  in  utroque  morbo  laborare  viden- 
tur;  cum  in  Lethargo  Cerebri  interi- 
ora  potillimum  tentari  veriiimile  iit, 
in  Phrenitide  vero  membranae  et  ex- 

teriora. 


PrJELECTIO   SEXTA.  I45 

teriora.  Quas  tota  ratio  eo,  qnod  ab 
Hippocrate  notatum  video,  confirma- 
tur.  Nempe  Phrenitidem  in  Lethar- 
gum  fiepe  immutari,  atque  ideo  le- 
thalem  evadere ;  quia  nimirum,  in- 
graveicente  moibo,  inflammatio  a 
membranis  et  exteriore  Cerebri  racie 
in  ejufdem  Medullam  intimam  propa- 


gatur. 


Lethargo  demortuorum  capita  fec- 
tione  aperta  Meningis  Tenuis  vafa 
crucre  diftenta,  Cerebrum  ipfum  in- 
flammatum  et  fuppuratum,  ejufdem 
Ventriculos  pure  impletos,  eorumque 
parietes  exulceratos  in  conlpcituni 
protulere :  adco  ut  de  hujufce  morbi 
caufa  proxima,  re  in  fcholis  medicis 
maxime  controverfa,  non  ampllus  du- 
bitare  poilimus,  quin  ea  in  Cerebri 
profunda  inflammatione  coniiftat. 

Ex  propoiita  Lethargi  defcriptione  et 
caufa,  haud  quifquam  a  vero  aberra- 
verit,  qui  eum  morbum  difficilem  et 
periculofum  eiTe  judicaverit.  Pars 
enirn  corporis  primaria  profunda  in- 
L  flammatione 


Ι46      Pr^ELECTIO  SEXTA, 

flammatione  tentatur,  nec  tamen  ple- 
rumque  quid  magnum  natura  audet 
(quod  ex  omnium  motuum  languore 
fatis  patet)  quo  hominem  in  falutem 
poiTe  vindicari  veriimile  videtur.  Ac- 
cidit  tamen  interdum  ut  natura  fortior 
contra  hoflem  infurgat,  Lethargoque 
in  Phrenitidis  fpeciem  quandam  im- 
mutato,  febris  vehementior  exardefcat, 
cum  dolore  capitis  acuto,  vel  certe 
iniigni  aliqua  moleilia,  quam  quidem 
fubeiTe,  admota  manu  parti  affe&ae, 
non  verbis  difertis,  licet  fecum  multa 
muiHtet,  asger  fatis  indicat.  Et  qui- 
dem,  rebus  ita  conftkutis,  fecunda 
valetudo  redire  poteft;  vel  inflamma- 
tione  refoluta,  vel  pure  excreto  per 
meatum  auris  externum,  aut  in  os 
atque  nares  effufo,  per  tubam  Eu- 
ftachianam.  Saspius  tamen,  Cere- 
bri  Medulla  vel  in  pus  converfa, 
vel  fphacelo  corrupta,  Hemiplcgia 
correptus  homo  brevi  moritur.  Qui 
autem  inflammatione  fehciter  refo- 
luta  effugiunt,    de  dolore  caput  et 

colli 


PrJELECTIO  SeXTA.  I47 

colli  Vertcbras  gravante  conquerun- 
tur. 

At  Lethargum  pe&oris  iuppuratione 
aliquando  folvi  multi  fcripfere,  loco 
illo  in  Coacis  Pra?notionibus  freti; 
onotjoi  (τάζονται  Ψ  ληθαργικών  Ιμπυοι 
yiliioncu.  Quod  tamen  alii  de  pure 
ab  auribus  excreto,  aut  certe  de  ab- 
fceiTu  ifto,  quem  Parotidem  medici 
appellant  didtum  volunt;  cum  vox 
ίμπνικοι  omnibus  fuppuratis  ex  xquo 
conveniat:  pulmonem  autem  nimis  a 
Cercbro  diftare  arbitrantur,  quam  ut 
morbus  qui  Cerebro  infederit  in  eum 
deponatur.  Verum  enim  vero,  fatis 
frequens  Cerebro  cum  Pedtore  mor- 
borum  eiic  commercium  multis  locis 
teftatur  Hippocratcs:  quinimo  quod 
ipfe  Lethargus  cum  quadam  Perip- 
neumonias  fpecie  femper  conjungatur 
ex  tuile  pituitofa  comitante  pater. 
Nihil  igitur  obilat,  quin  Lethargus 
oborta  pulmonis  vomica  feliciter  ju~ 
dicetur ;  maxime  Γι  Epidemica  morbi 
conftitutio  hujufmodi  judicationi  fa- 
L  2  veat: 


148     Pr^electio  Sexta. 

veat :  favere  autem  poffe  confirmani: 
Williiii  noftri  obfervationes  de  febre 
quadam  ibmniculoia,  quam  Peripneu- 
monia  cum  fputo  purulento  excepit 
eo  tempore  quo  (ut  Willifius  more 
fuo  metaphorico  loquitur,)  Cerebri 
confinia  ferenum  obtinerent,  nubibus 
illinc  in  Thoracem  demiiiis. 

Atque  haec  de  Letbargi  fignis,  cau- 
fis,  et  eventu:  fupereft  ut  quemad- 
modum  ei  mederi  oporteat  dicam. 
Primum  igitur,  quoniam  in  omni  fere 
Cerebri  qiorbo  fanguis  in  caput  copia 
jufto  majore  impellatur;  idque  fatis 
in  diileclis  Lethargicorum  capitibus 
adpareat,  omni  ope  connitendum  eil, 
ut  fanguis  juilo  abundantior  a  capite 
revellatur,  atque  ut  ex  aequo  per 
omnia  corporis  vafa  deducatur.  Quod 
ut  confequemur,  alvus  extemplo  im- 
miilb  enemate  fatis  acri  fblvatur,  ut 
fecum  craffarum  atque  irritantium 
moles  educatur :  hac  enim  ratione 
comprefllo  iila,  qua  arteri^  per  ab- 
domen  defcendentes  coarctantur,  tol- 

litur; 


Pr^LECTIO   SEXTA,  I49 

Jitur  ;  earundemque  arteriarum  tonus 
conftridior,  amoto  putrefcente  ilimn- 
lo,  Jaxatur.  At  ii  non  iblum  capitis 
vafa  plus  juiio  diftendantur,  verum 
etiam  fanguis  in  omnibus  vaiis  copio- 
fior  iit,  tum  profe&o,  id  quod  ni- 
mium  eft  fe&a  vena  cft  detrahendum; 
maximum  enim  in  omni  inflamma- 
tione  reiolvenda  venx  fedlionis  eft 
auxilium;  fi  modo  in  morbo  nihil 
adfit  praterea  quo  minus  tuto  vena 
fecari  poflit.  At,  nequid  diilimulem, 
raro  admodum  in  Lethargo  eil  venae- 
iedioni  locus;  quippe  cum  res  fuas 
in.  hoc  morbo  timide  gelideque  natura 
miniftret,  excitanda  atque  extimulanda 
videtur  potius  quam  reprimenda  : 
iatius  eft  enim  Phrenitidem  huic  mor- 
bo  fupervenire,  qua  caufa  ejufdem  vel 
diflipari,  vel  concoqui,  atque  abfceiTu 
fa&o  excerni  poilit,  quam,  langue- 
fcente  nlotu  falutari,  hominem  de- 
ficere. 

Alvo  foluta,  atque  etiam  fanguine 
emiflb   (ii  modo  vaiorum  plenitudo 
L  3  poftulet.) 


1  $0       Pr.ELECTIO  SEXT 

poflulet.)  Velicatoria  Cervicibus,  Bra~ 
chiis,  Cruribus,  ordine  funt  admo- 
venda;  ut  hifce  ftimuiis  natura  iolici- 
tata  ad  cutem  morbi  vim  vertere,  at- 
que  cum  iero  exftillante  cauiam 
acrem,  Γι  qua  fubiit,  expellere  prori- 
tetur.  Qiiid  quod  etiam  doloris  atquc 
irritamenti  ratione,  quorum  vires 
longe  lateque  per  totum  animal  ex- 
porriguntur,  naturs,  in  hoc  morbo 
plerumque  languefcentis,  motus,  Criii 
falutari  neceflario  pmexendi,  apte 
intendantur  ?  At  cavendum  eft  ne 
violentius  jufto  extimuletur  seger: 
quandoquidem  Lethargicos  omni  mo- 
do  excitandos  nonnuJIi  praxipiunt, 
admotis  iis  quibus  fenfus  maxime 
commoventur,  clamore,  corporis  con- 
cuiTu,  quiaimo  vellicatione  atque 
pun&ura:  cum  autem  hasc  in  morbi 
canfa  difcutienda  nihil  valeant,  ne 
quidem,  ii  fecundum  veteres,'  a  pituita 
Cerebrum  opprimente  morbum  exoriri 
concedamus ;  quid  ab  his  adhibitis 
confecuturumeiTe  veriiimile  putemus? 

cum 


Pr^lectio  Sexta,  151 

cum  morbus  omnino  Cerebri  inflam- 
mationi  nitatur,  niii,  ut  xgro  fruftra 
difcruciato,  ftri&ura,  ut  cum  Cselio 
Aureliano  loquar,  non  relaxetur,  fed 
intendatur.  Certe  Lethargicis  iis  qui- 
bus  maxime  pituita  abundat,  maxime 
conveniunt  non  illa  quidem  vehemen- 
tiora  irritamenta,  at,  contra,  ea  quai 
fanguinis  diftributionem  asquant,  quae 
humores  craflbs  atque  lentos  fundunt, 
poftremo,  qux  fanguini  iegnefcenti 
motum  modice  concitatum  concilianf. 
Atque  hxc  de  Lethargo  diila  fuffi- 
ciant. 

Sequitur  ut  de  Nervorum  Refolu- 
tione  quam  Graeci  TlaPgihWili  appel- 
lant  dicam :  in  qua  motus  atque  fen- 
fus,  vel  horum  alteruter,  aut  perit 
aut  diminuitur.  Si  omnia  membia 
capiti  fubjedta  refolvantur  Π&^ττλ*}- 
yia.y  vocant  medici ;  quam  licet  nulli 
unquam,  niii  forte  in  ipfa  Apoplexia, 
accidifle  credat  Hoffmannus,  cafum 
tamen  hujufmodi  Harriilus  nofter  in 
libro  obfervationum  fe  vidifle  et  cu- 
L  4  raflfe 


152       PrvELECTIO  S  Ε  Χ  Τ  Α. 

rafle  memorat.  Si  latus  corporis  alte- 
rutrum  refolvatur  ημιπληγία  dicitur. 
Fit  etiam  aliquando  ut  partes  corporis 
fepto  tranfverio  fubje&ae  Paralyfi  00 
cupentur,  falvis  fuperioribus.  Alia 
eft  etiam  Paralyiis  divifio,  quae  fcdem 
morbi  refpicic,  ncrvum  nimirum  refo- 
lutum  :  non  quidem  quatenus  huic  vcl 
illi  parti  nervus  fubfei  viat,  fcd  quatenus 
fcniui  vcl  motui  praficitur.  In  aliis 
cnim,  quod  ante  dixi,  pcrit  motus 
tantum,  in  aliis  ienfus.  Hanc  civou- 
&ή<τιαν  five  fluporem  vocant,  illam 
ciyjVAFicLV.  His  addatur  Paralyfis  fpe- 
cies  quaedam  imperfe&a,  qux  tremore 
atque  imbeciflitate  ieie  prodit,  non 
fenfu  atque  motu  omnino  abolitis,  iis 
quidem  maxime  familiaris,  qui  vino 
et  veneri  a  prima  adoleicentia  plus 
asquo  dediti  effetum  corpus  tradidere 
fenedtuti.  Aliud  eft  porro  imperfecfce 
refolutionis  genus  in  India  Orientali 
frequens,  a  Jacobo  Bontio  defcriptum, 
Beriberi  ab  incolis  illius  regionis  no- 
rninatum,    Α  irigore  aeris  noclurni 

asftuanti 


Pr^euectio  Sexta.  153 

seftuanti  corpori  temere  admiilb  exo- 
riri  dicitur.  In  hoc  malo  magna 
corporis  laiiitudo  adeft,  et  fumma 
membrorum  imbecillitas,  manet  tamen 
aliqua  movendi  poteftas  cum  pun&urae 
atque  titillationis  quodam  ienfu.  Im- 
perfecte  Paralyiis  exemplum  fatis  ra- 
rum  apud  Wepferam  habemus.  Mu- 
lierem  enim  memorat,  quae  poft  Apo- 
plexiam  praegreiTam  dextro  latere  quo- 
dammodo  refoluta,  corpora  crafia  et 
gravia  facile  atque  firmiter  compre- 
hendebat,  gracilia  autem  et  ]evia 
infcia?  ftatim  de  manu  delababan- 
tur. 

Paralyiin  multa  faspe  priecedunt 
quibus  qiiis  nervorum  gravem  morbum 
brevi  aiTuturum  jure  extimeicat,  huic 
tamcn,  et  Apopiexia?,  et  Caro  ple~ 
rumque  communia ;  cujufrnodi  funt 
vertigo,  et  gravitatis  fenfus  in  capite, 
fpafmi  et  palpitationes  in  mufculis  ctim 
debilitate  et  torpore. 

At  Paralyii  prasfente  morbus  per  fe 
fatis  patet  3  deleto  nimirum  vel  dimi- 

nuto 


154-      PRiELECTlO  Sexta. 

nuto  fenfu  ct  motu  vel  eorum  alteru- 
tro.  In  latere  refoluto  Pulfus  cft 
debilis,  et,  magnitudinis  ratione,  ina> 
qualis,  nonnunquam  etiam  intermit- 
tens;  cujufmodi  in  Puliu  inconftantia? 
atque  incequalitatis  ratio  iis  fatis  patet, 
qui  quid  in  arteriarum  finibus  con- 
ftringendis,  dum  fanguis  e  Corde  pro- 
pellitur,  faciant  nervi,  variofque  modos 
diilentionis  arteriarum  a  nervis  modo 
et  ratione  varia  contentis  aut  laxatis 
animo  contemplati  funt.  Nec  alia, 
fubeft  caufa  quod  in  febribus  malignis 
in  eo  membro,  quod  mox  fphacelus 
eft  occupaturus,  Pulfus  debilior  fiat, 
vel  etiam  ceiTet ;  fphacclo  autem  de- 
vi&o,  denuo  refurgat;  quam  quod 
vel  elanguefcat,  vel  omnino  pereat  vis 
nervorum  in  ultimis  arteriarum  finibus 
conftringendis,  invalefcente  fphacelo ; 
eodem  autem  devidto,  eadem  vis  denuo 
reftituatur. 

Sed  ad  fymptomata  prasfentis  Para- 
lyiis,  unde  oratio  noftra  digrefla  eft, 
revertamur.     Quandoquidem  partes 

refolutas 


Pr^LECTIO  SEXTA.  155 

refolute,  remiflb  jam  tano  vitali,  foiito 
flaccidiores  fiant,  et,  quod  coniequi- 
tur,  ratione  remiilionis,  impetui  fan- 
guinis  irruentis  csteris  minus  obfiftant : 
intumefcunt  vafa  humorum  vi  diftenta; 
atque  mox,  in  iifdem  praegravatis 
languefcente  motu  vitali,  humores  non 
raro  computreicunt,  et  membrum, 
iphacelo  corruptum,  emoritur.  Aliter 
tamen  res  fa^pius  fefe  habet;  cum 
enim  propter  motum  debiliorem,  in- 
dies  humores  minus  in  vafa  exiliora 
impellantur,  ipfa  vafa,  deficiente  copia 
liquoris  ejus,  cujus  rivo  jugi  diilendi 
folebant,  fenfim  collabefcunt,  atque 
Atrophia  membrum  emarcefcit.  Ma- 
cie  autem  in  mcmbro  refoluto  oborta, 
tum  profe&o  nulla  fpes  eft  asgro  fe- 
cimdae  valetudinis  impofterum  reditu- 
rx.  Si  facies  altero  latere  refoluta  iit, 
altcrius  lateris  muiculi  contrahuntur. 
Cujus  rei  caufam  non  uno  modo 
medici  explicare  conati  funt.  Alii 
enim  vera  convulfione  five  ipafmo 
mufculos  non  refolutos  contrahi  vo- 

lunt, 


156    Pr^lectio  Silxta. 

lunt,  alii,  contra,  nihil  novi  hifce  muf- 
culis  accidere  dicunt :  at  cum  in 
omni  muiculo  vim  quandam  a  natura 
iniitam  eiTe  arbitrantur,  qna  extrema 
fua  ad  fe  invicem  adduccie  mufculus 
perpetim  conatur,  atque  in  hac  vi 
omnem  ejuid  dionem  pofitam  efle 
aflerunt;  partcs  faciei  muicujorum 
motibus  fubje&as  quaii  lances  duas 
ponderibus  aequilibratas  in  fanis  eiTe 
dicunt ;  nec  ad  dextram  nec  ad  fini- 
ftram  ciTe  dedu&as,  ideo,  qiiia  muf- 
culi  utriuique  lateris  ex  a:quo  hinc 
atque  hinc  eafdem  ad  partes  fuas  tra- 
here  connituntur  :  quse  omnia  contra 
fieri  neceiTe  eff,  Ci  mufculi  alterutrius 
lateris  refoluti  iint.  At  hi  quidem 
non  fatis  animadverriife  videntur,  ea 
de  caufa  muiculum  a  natura  fabrica- 
tum  efle,  ut  effet  inftrumentum  quod 
partem  annexam  iibi,  data  occafione 
duntaxat,  non  autem  femper,  traheret; 
et  prasterea  vim  mufculorum  vel  vo 
luntatis  imperio,  vel  cauiis  confimili- 
bus  intendi  et  remitti  poile;  quod 

contra 


Pr^electio  Sexta.  157 

contra  tamen  fieret  fi  omnis  eorum 
a&io  a  vi  quadam  infita  perpetim  et 
ex  xquo  agente  penderet.  Sed  pluri- 
bus  opus  non  efc,  cum  cuique  rem 
fatis  diligenter  reputanti  pateat,  to- 
tam  ejus  rationem  omnino  ex  tono 
vitali  efie  petendam,  qui  in  parte 
refoluta  plane  perit,  in  iana,  contra, 
vigct. 

In  eo  autem  Refolutionis  genere 
quod  partes  fepto  tranfverib  fubjedtas 
occupat,  praster  motum  et  fenfum  in 
artubus  inferioribus  deperditum,  pe- 
culiaria  quaedam  adfunt  fymptomata, 
qux  vim  inteftinorum  in  alimentis 
concoquendis  labefactatam,  alimento- 
rum  corruptionem  ipontaneam,  po- 
ftremo  faeces  atque  lotium  expeliendi 
impotentiam  plane  coniequuntur.  Hu- 
jufmodi  funt  alvus  adftrida,  inteftina 
faxibus  coacervatis  atque  flatibus  mi- 
rum  in  modum  diftenta,  fumma  in 
praxordiis  anxietas,  cum  multis  aliis, 
qux  facile  ex  officio  atque  fitu  vifce- 
rum  refolutorum  perfpedtis,  quifquis 

hujufmodi 


158     Pr^electio  Sexta. 

hujufmodi  morbo  correptis  adfutura 
prcedixerit. 

Poftremo,  nervorum  Refclutionem 
paflis,  memoria  plerumque  non  folum 
minuitur,  verum  etiam,  nunc  fenfim, 
nunc  derepente,  quodammodo  eva- 
nefcit:  adeo  ut  hoc  morbo  correptos 
dodifiimos  nec  elemcnta  literarum 
prima,  nee  propria  nomina  tenuiiTe 
fsepe  compertum  iit.  Miferrimum, 
fane  fymptomatis  genus ;  Paralyiia 
autem  earfi,  quae  Apoplexiam  folutam 
confecuta  eil,  maxime  comitatur,  et 
eos  pra?cipue,  quibus  lingua  eft  refoluta. 

Ad  caufas  Paralyfis  exponendas  venio, 
quae  in  propiores  et  remotiores  com- 
modiiTime  dividantur.  Inter  caufas 
remotiores  primum  locum  obtinet 
fanguis  in  vaiis  jufto  abundantior; 
praefertim  il  a  caufa  aliqua  vehemen- 
tius  commoveatur.  Sanguinem  autem 
multum  commovent  motus  corporis 
praster  folitum  violentior  et  diuturnior, 
vinolentia  et  ebrietas,  venus  profufior, 
aeris  calor  immodicus  vel  etiam  tem- 

peftas 


Pr,electio  Sexta.  159 

peftas  cceli  frigidiilima.  Hiice  cauiis 
fanguinem  abundantem  vel  rariorem 
fa<5him,  vcl  motu  concitatiore  impul- 
ium,  principia  nervorum  teneriora  five 
in  ipfo  Cerebro  iive  in  ejufdem  Me- 
dulla  Cblongata  et  Spinali  vel  com- 
primere  vel  etiam  folvere  poiTe  fatis 
patet.  Maximam  autem  vim  in  Tono 
Vitali  et  intendendo  et  remittendo,  et, 
quod  confequitur,  in  fanguine  impel- 
lendo,  nervifque  multis  modis  Jeedendis, 
animi  perturbationes  fubitanea^  atque 
vehementes  habent:  unde  homines 
plenos,  a  fanguine  animi  affeftibus 
vehementius  commoto,  in  Apoplexiam 
aut  Paralyiin  incidiiTe  hiftoria  medica 
paiTim  teftatur. 

Prseterea,  inter  Paralyfis  caufas  re- 
motiores  recenferi  debent  omnia  ea 
qux  fecretiones  illas  humorum  ialu- 
tares,  quibus  fanguinis  vaia  prasgra- 
vantis  copiam  diminuere,  vel  materiam 
quamcunque  nervis  inimicam  expellere, 
natura  confuevit,  prorfus  cohiberc, 
aut  impedire  pofliat:    Unde  fit  ut 

fluxum 


i6o     Pr^electio  Sex-γλ. 

fluxum  ab  utero  menPcruum,  veletiam 
a  venis  Hacmorrhoidibus,  diminutum 
aut  fuppreiium  nonnunquam  nervo- 
rum  Reiolutio  confecuta  fit.  His  adde 
fudorem  derepcnte  cohibitum,  puftulas 
effloreicentes  repulfas,  motus  Criticos 
fakita.es  in  febribus  vaforum  exinani- 
tione  improvida,  iive  id  venas  fedtione, 
iive  alvi  dudtione  fiat,  intempeftive 
fradlcs  et  debilitatos,  aut  medicamentis 
fedantibus  conibpitos. 

Tertia  claffis  cauiarum  remotiorum 
hujus  morbi  comprehendit  ea  quas 
nervorum  vires  exhauriunt  atque  fran- 
gunt.  lnter  qux  fenedhiti  locus  pri- 
mus  efto,  in  qua  omncs  animantis 
fun&iones  hac  maxime  ratione  Ixdi 
videntur,  quia  nervorum  vis  in  negotio 
vitali  adminiftrando  ieniim  deficit. 
Quam  quidem  rem  id  fatis  confir- 
mare  videtur,  ut  alia  omittam,  quod 
in  fene&ute,  non  dico  extrema,  verum 
etiam  adhuc  vireicente,  morbi  acuti 
fint  plane  infrequentes.  Langueicit  ni- 
mirum  fenfim  in  nervis  vitae  vis  vivida, 

unde 


Pr^lectio  Sexta,  161 


unde  natura  Crifi  abiblvendas  impar 
longorum  morborum  tredio  fope  con- 
ficitur.  Sunt  autem  alia  multa 
praster  iene&utem  nervomm  viribus 
inimica,  qualia  funt  ebrioiitas,  veneris 
infatiata  voluptas,  quas  ftuporem  at- 
que  tremorem,  etiam  in  juventute, 
arceffunt. 

Numeratur  adhuc  inter  Paralyiis 
caufas  remotiores  mala  vi&us  ratio, 
ex  cibis  craiiis  vifcoiis  atque  frigidis; 
quinetiam  cceli  intemperies  frigida  et 
humida.  Α  priori  enim  fanguis  te- 
nax  et  pituitofus  progigni  creditur;  a 
pofteriore  laxantur  Nervorum  fiJa, 
lentefcitque  fanguis  effcetus,  motu 
magis  magifque  languefcente.  Certe 
non  minus  in  Paratyii  quam  in  Apo- 
plexia  inferenda  valere  pituitam  quafi 
communi  confenfu  tradidit  antiquitas: 
et  in  hiftoriis  a  Forefto  confcriptis  hcc 
notatudignum,  ii  quicl  aliud,  occurrit; 
magnam  fcilicet  xgrorum  partem  iive 
Apoplexia  flveParalyiicorreptorum  ifti- 
ufmodi  corporis  temperamento  fuifTe, 

Μ  atque 


ι62 


pRyELECTlO  SEXTA. 


atque  ea  vidlus  ratione  ufos,  ut  quivis 
jure  fufpicetur  diaetam  in  hifce  morbis 
inferendis  multum  feciiTe. 

Caufam  autem  Paralyfis  proximam 
conftituit  quicquid  commercium  illud 
quod,  nervorum  miniilerio,  inter  Cere- 
brum  et  partem  refolutam  intercedere 
debet,  quocunque  modo  abrumpit. 
Abrumpunt  autem  imprimis  vulnera, 
inflammationes,  et  fuppurationes,  iive 
Cerebri  regionem  eam  unde  nervi  in 
partes  mobiles  et  fentientes  proten- 
duntur,  iive  nervos  ipfos,  quocunque 
demum  loco,  occupaverint. 

De  caufa  Paralyfis  ea  quas  Cere- 
brum  ipfum  primario  afficit,  hoc  a 
fcriptoribus,  quorum  in  medicina  fum- 
ma  Jides  atque  au&oritas  eft,  prolatum 
video,  eam  fcilicet  in  parte  Cerebri 
lateri  corporis  refoluto  oppoiita  quaeri 
oportere;  quandoquidem  ab  abfceiiu 
νεί  vulnere  in  dextro  Cerebri  Hemif- 
phaerio  imiftrum  corporis  latus  reibl- 
vatur,  ab  eo,  contra,  quod  ilniftrum 
occupat,  dextrum.    Quod  obiervatio- 

nibus 


Pr^LECTIO  SEXTA.  163 

jnibus  et  experimentis  multi  confir- 
mare,  confirmare  autem !  immo  ex 
fabrica  Cerebri  rationem  reddere  co- 
nantur.  Fila  enim  Cerebri  Medulloia 
in  partes  contrarias  ferri  feie  mutuo 
decuiTantes  dicunt.  Sed,  ut  de  ob- 
fervationibus  primum  dicam,  non  qui- 
dem  eft  perpetuum,  ut  vulnus  vel 
fuppurationem  in  altera  Cerebri  parte 
refblutio  lateris  oppoiiti  confequatur; 
quod  (ut  alia  omittam)  hiftoria  cu- 
jufdam  kthargici,  cui  latus  dextmm 
refolutum  fuit,  quam  apud  Foreilum 
legimus,  confirmatur.  Cum  enim  illi 
mortuo  Cerebrum  cultro  retegeretur, 
dextram  quidem  partem  fuppuratione 
magna  corruptam  vidit  Fcreftus,  pai> 
tem  autem  iiniftram  albam,  incorrup- 
tam. 

Quod  autem  de  filis  Cerebri  in 
contrarias  partes  produdtis  dicunt,  id 
quidem,  in  paucis  tantum  filis,  folus 
fortafle  Santorinus,  nec  ipie  fepe  vi- 
dit.  Cum  itaque  in  hac  re  contraria 
rationum,  imo  experimentorum,  mo- 
Μ  2  menta 


164      Pr^LECTIO  SEXTA, 

menta  adduci  poiiint,  adieniionem 
noftram  omnino  cohibendam  cenfeo, 
donec  futuris  experimentis  omni  ob- 
fcuritate  fublata,  patefcat  quid  cuique 
parti  ilt  concedendum. 

At  commercium  illud  quod  ante  dixi, 
nonfoluminflammationesfuppurationes 
et  vulnera,  verum  etiam  compreiTio  aut 
diftradtio  nervorum  abrumpere  poflunt. 
Unde,  propter  nervos  vel  fumma  di- 
ftentione  ruptos,  vel  humoribus  effufis 
compreiibs,  acceflbm  Epilepticum  ve- 
hementiorem  non  raro  nervorum  Re- 
folutio  eit  confecuta.  Eadem  eft  ratio 
Paralyils  a  fanguine  nimis  abundante, 
propter  tonum  vaforum  ina:qualem,  in 
vafis  juxta  nervos  repentibus  congefto, 
prasfertim  1Ί  id  ad  Cerebri  baiin  con- 
tigerit.  Quod  etiam  magie  confirma- 
tur;  quandoquidem  Paralyfis  genus 
quoddam  agnofcant  pradtici  quod  venas 
fedHone  feliciiTime  curatur. 

At  hujufce  morbi  nulla  caufa  fre- 
quentior,  nulla  capitalior  eil  quam 
naturas  motus  quidam  ineptus  quo 

morbi 


PrjElectioSexta.  165 

morbi  cujufdam  materia  ad  nervos 
transfertur.  Quod  non  folum  Para- 
lyfi  pofl:  Apoplexiam  praegreffam  ex- 
orta  confirmatum  videmus,  verum 
etiam,  poft  Colicam  diuturniorem,  Lc- 
pram,  Arthritidem,  quinetiam  febrem 
improvide  fuppreiTam  id  £epe  eveniiTe 
compertum  eft. 

Obicurior  eft  Venenorum  quo- 
rundam  ratio,  Mercurii  nimirum,  Sa- 
turni,  et  Vini  ferventis  halitus.  At 
caufa  Refolutionis  illius  quas  fubita- 
neam  animi  perturbationem,  praeier- 
tim  terrorem,  aliquando  excipit,  a  filis 
vaforum  violenter  contentis  petenda 
videtur:  in  illis  enim,  qui  a  caufa 
hujufmodi  refolvuntur,  nervi  feniim 
emarcefcunt,  ab  impulfu  humorum 
violentiore  vitiata  aliquo  modo  nervo- 
rum  fabrica. 

Saspe  tamen  fit,  dt  in  Paralyfi, 
nulium  nervi  ipiius  vitium  fubiit,  fed 
malum  omne  a  vi  Principii  Vitalis 
(qualecunque  id  tandem  fit)  deficiente 
omnino  exoriri  videtur.  Quod  ut 
Μ  3  credam 


1 66    PrjElectio  Sexta. 

credam  non  folum  exemplis  eorum 
adducor  quibus  in  primo  impetu  fe~ 
brium  peftilentium  omnis  vis  mufcu- 
lofa  fubito  concidit;  verum  etiam  iis 
paralyticis  qnos,  vel  incendio  dcrepente 
exardefcente,  vel  gravi  aliquo  cortfi- 
mili  periculo,  excitatos,  in  pedes  fefe 
conjeciiTe,  atque  eflugiiTe  teftantur 
hiftorias  medicas.  Cum  enini  hasc  con- 
templor,  pigritiam  et  torporem  quen- 
dam  ipiius  principii  moventis  potius 
quam  impotentiam  quamcunque  me^ 
chanicam,  in  his,  motus  amiiii  caufam 
fubeiTe  fufpicor.  Quam  quidem  fen- 
tentiam  meam  in  medendi  methodo 
tradenda  veteres  coniirmare  videntur: 
Pun&uris  enim,  Vellicatione,  Urtica- 
rum  moriu,  omni  denique  ftimulo 
fenfum  atque  motum  in  parte  reibluta 
excitandum  prajcipiunt. 

Cauiis  hujufce  morbi  propoiltis,  fe- 
quitur  ut  de  ejufdem  eventu  quid  fit 
prasfagiendum  dicamus.  Nervorum 
Refoluiionem  morbum  quidem  diffi- 
cilem  eiTe  apud  omnes  in  confeiTo  eftj 

querr* 


Pr^lectio  Sexta.  167 

quem  fphacelus  partis  refolutae  ali- 
quando  cito  pede  infequitur,  maxime 
ii  tumor  protinus  membrum  occupa- 
verit.  Irruentibus  enim  copioiius  hu- 
moribus  in  vaia  morbo  laxata,  con- 
iiftit  faspe  fanguis  et  computrefcit.  At 
ii  morbus  diutius  infederit  macies  et 
Atrophia  plerumque  iuperveniunt.  Por~ 
ro  nervorum  refolutio  fepe  in  Apo- 
plexiam  vertitur,  maxime  fi  ipfam 
Apoplexia  prasceiTerit. 

Fit  tamen  aliquando  ut  praster 
omnem  opinionem  natura  contra  ho- 
fl:em  infurgat,  atque  eum  vel  e  finibus 
fuis  prorfus  expellat,  vel'  a  nervis  ad 
alias  corporis  partes  dimoveat.  Con- 
vulfione  enim  oborta  fenfum  atque 
motum  refolutis  rediifle  compertum 
efl,  morbi  caufa  motu  illo  vehemen- 
tiore  dicuiTa.  Solvi  etiam  Paralyiin 
febre  magna  fuperveniente  fcribit  Hip- 
pocrates.  Quod  licet  non  folum  de 
iebre  arte  fada  vere  dicitur  (ut  ab 
Hoffmanno  mihi  liceat  diflentire)  m 
eos  maxime  convenire  videtur  quibus 
Μ  4  antq 


1 68    Pr^lectio  Sexta. 


ante  malis  artibus  febris  fupprefla 
morbum  induxerat,  nunc  autem,  vel 
fponte  naturas,  vel  ope  medica,  Crift 
falutari  morbi  caufam  expulferit.  Si- 
milis  eft  ratio  eorum  quibus  in  hoc 
morbo  alvi  fluxus  fenfum  atque  mo- 
tum  revocavit. 

Tremorem  quidem  in  nervorum 
Refolutione  falutem  prafagire  antiqui 
tradidere,  quam  tamen  ex  parte  jam 
rediiffe  potius  ex  hoc  figno  credide- 
rim.  Cum  enini  tremor  non  niii  mo- 
tus  muiculofus  debilior  iit,  morbi 
caufam  quodammodo  jam  devictam 
prasfens  docet. 

Vis  autem  natura?  in  hoc  morbo 
debellando  maxime  confpicitur,cum  iis 
reiblutis,  quibus  vel  Podagra  vel  Scabies 
repulfa  fuerit,  revertente  dolore  poda- 
grico,  vel  puflulis  iterum  deturpata 
cutc,  redit  ilmul  membris  refolutis 
priftinus  fen  uendi  atque  movcndi 
vigor. 

At  Paralyfis  qu$e  pervum  ruptum, 
aut  difciilumj  aut  fuppuratum,  aut 

quacunque 


PrjElectio  Sexta.  169 


quacunque  caufa  penitus  corruptum 
confequitur,  nullo  vel  naturse  cona- 
mine,  vel  medicamento  devincitur. 

Ut  Paralyiis  curatio  re&e  inftitua- 
tur  ad  caufas  ejufdem  multiplices  di- 
Kgenter  medico  eft:  refpiciendum.  Si 
itaque  a  fanguine  nimis  abundante 
morbus  vel  exoriri  vel  foveri  videatur, 
quod  ex  decumbentis  temperamento, 
ex  vitas  prasgreflie  ratione,  ex  iignis 
morbum  proxime  praicedentibus,  po- 
ftremo  ex  Symptomatis  praefentibus 
haud  fallaci  conjedtura  colligere  pof- 
iumus;  tum  profedlo  a  venas  fe&ione 
curationis  capiendum  eft  exordium. 
Suadent  tamen  nonnulli  in  arte  me- 
dica  viri  graviiiimi  ut  a  vena  fecanda 
in  hoc  morbo  omnino  abftineamus, 
etiam  in  eo  refolutionis  genere  quod 
Apoplexia  praeceilit.  Quorum  me 
fane  multum  movebat  au&oritas,  niii 
Aurelianus,  Aretasus,  Foreftus,  HofF- 
mannus  non  minorem  oppoftiiiTent 
fuam.  Certe  enim  vel  in  hoc  Para- 
lyfis  genere  ii  foporis  veftigia  adhuc 

maneant 


17O     Pr,electio  Sexta. 

maneant,  ii  facies  rubore  fuffuildatur, 
il  in  Temporibus  Arteriae  vehementer 
moveantur,  ii  pulfus  vehemens  et 
magnus  adiit,  fi  ab  Hsemorrhagiis 
confuetis  fuppreilis  vel  omiilis  ortum 
morbus  duxerit,  ita  ut  vaforum  infignis 
plenitndo  adiit,  fanguinis  detractio- 
nem  haud  multo  miniis  quam  ii  ipfa 
Apoplexia  adeflet  res  poftulare  vide-' 
dur. 

At,  Paralyii  jam  confirmata,  β 
vafa  fanguine  pituitoib  infercianturj 
corporifque  compages  laxior  et  debi- 
lior  fuerit,  venas  fe&ioni  certe  eft  in- 
tercedendum  ;  et  purgantibus,  iis  quaf 
vi  quadam  aromatica  pollent,  Ve- 
iicatoriis,  atque  Fonticulis  lenti  hu- 
mores  funt  educendi ;  et  fimul  cof- 
pori  laxo  fenfuique  nervorum  torpenti 
roborantibus  atque  ftimulantibus  00 
currendum.  Quinetiam  pituitofis  at- 
que  iis  quibus  ferum  nimis  abundare 
creditur  maxime  convenit  id  curationis 
genus  quo,  lignorum,  atque  radicum, 
quibus  humores  fpiffi  attenuari,  fu- 

dorcjuq 


PrjElectio  Sexta.  tyt 

dorque  moveri  folet,  ope,  humores  inu- 
tiles  iive  fundere  et  liquaire,  iive  difli- 
pare  medici  conantur.  Eadem  cu- 
randi  methodus  eft  adhibenda  iis,  qui- 
bus  a  frigore  aeris  humidi  menibra) 
funt  refoluta;  neque  his  alienum  eft 
dorfi  Vertebras  atque  membra  torpen- 
tia  aut  oleo  veteri  calido,  aut  adipe 
tenuiore  quodam  ex  animale  expreflo 
fovere;  quin  et  his,  quo  magis  fen- 
fum  exftimulenc,  oleum  quoddam  re~ 
iinofum  atque  aromatieum  quod  Ef- 
fentiale  vocant  Chymici  admiicere 
utile  eft. 

Difpar  eft  ratio  medendi  iis  qui  in 
extrema  fene&ute  conftituti  nervorum 
refolutionem  patiuntur.  Cum  enim 
his  Vis  Vitalis  deficere  potius  quam 
praegrayari  videtur,  nullum  exinanitio- 
nis  genus  eil  tentandum,  at  tota  res 
Cardiacis  atque  ftimulantibus  eft  com- 
mittenda. 

Poftremo,  fi  Paralyiis  a  mala  tranA 
latione  cujufdam  materis  morbidas 
exoriatur,    five  a  febre  intempeftive 

fuppreffa, 


172      PRiELECTIO  SEXTA. 

fuppreiTa,  iive  ab  impetigine  aut  ica- 
bie  repulfa,  ilve  ab  ulcere  improvide 
fanato,'  five  a  quacunque  demum  alia 
excretione  cohibita  id  acciderit,  omni 
ope  connitendum  eft,  ut  morbi  vis  a 
nervis  avocetur,  vel  febre  denuo  ex- 
fufcitata,  vel  excretione  confueta  re- 
ftituta. 

Quemadmodum  autem  hxc  fieri 
debeant,  particulatim  exponere  argu- 
menti  ordo  fortaiTe  poftulare  videatur ; 
verum  cum  locus  ipfe  jam  fatis  fit 
patefa&us,  Prasle&ionumque  modus 
prasftitutus  tempus  perorandi  mihi  a- 
defle  admoneat,  pro  officio  meo  fatis, 
pro  veftra  autem  in  rebus  medicis  pru- 
dentia  plus  fatis  dixifle  videor. 


PR^- 


[  »73  ] 


PR^ELECTIO  VII. 

Α Μ  Ο  R  Β I S  iis  qui  a  Nervorum 
vi  deficiente,  ex  caufa  quacun- 
que,  proveniunt,  et  quorum 
inilgniores  Prasle&ionibus  fuperioribus 
ut  potui,  explicavi,  ad  diverfum  mor- 
borum  genus  orationem  converto, 
Convulfionum  variarum  formas  et  cau- 
fas,  iifdemque  medendi  rationes  tradi- 
turus. 

In  principio  autem  hujufce  diiTer- 
tationis  definitione  ftatuendum  eft, 
quid  iit  Convuliio,  et  quibus  notis  a 
motu  mufculi  confueto  et  ordinato 
internofci  poiTit;  quod  licet  vulgo 
notiiilmum  habeatur,  perperam  tamen 
et  confufe  in  fcriptis  medicorum  tra- 
ditur.  Nam,  cum  Convuliionem  tum 
adeffe  dicunt  quando  muiculus  prseter 
hominis  voluntatem  contrahitur,  iive 

id 


174    Pr^lectio  Septima* 

id  perpetuo  fiat,  five  quietis  quaedam 
intervalla  inter  contra&iones  interji- 
ciantur ;  et  tamen  interea  Septum 
Tranfverfum,  Inteftina,  quin  et  ipfum 
Cor  (quorum  motus  naturales  fponte 
quafi  naturae,  non  autem  voluntatis 
imperio  fieri,  omnes  fere  quotquot  de 
hifce  rebus  fcripferunt  uno  ore  con- 
fentiant)  hoc  morborum  genere  non- 
nunquam  tentari  volunt;  oculis  certe 
plus  quam  Lynceus  contendat  neceile 
eft  quifquis  inter  motus  ejufdem  muf- 
culi  non  voluntarios  quinam  ad  fpafti- 
cos,  quinam  ad  naturales  jure  referan- 
tur  perfpiciet. 

Cum  igitur  ex  his  certiilime  conie- 
quatur,  non  omnem  mufculorum 
motum  qui  praster  voluntatem  fit 
Convuliionis  nomen  redte  ibrtiri  poiTe, 
niii  iiquis  in  Chylo  conficiendo  inte- 
ftinorum  motum,  vel  in  fanguine 
propellendo  Cordis  contra&ionem  con- 
iuetam  inter  morbos  numerare  velit; 
difpiciendum  eft  profe&o  annon  alia 
quaxlam  nota  fubfit  qua  Convuliio  a 

easteris 


PrjElectio  Septima.  175 

caeteris  mufculorum  motibus  re&e  dig- 
nofci  poilit.  Ut  ea  igitur  nota  plane 
exponatur,  nonnulla  quas  fuiius  in 
alia  Prade&ione  de  cauia  eiEciente 
motus  mufculorum  protuli  paucis  re- 
petam.  Nempe  motum  mufculorum 
duplicis  eiTe  generis,  quorum  aliud 
voluntatis  imperio  fubjicitur,  aliud, 
quod  eum  qui  Vitalis  nuncupatur  can- 
tinet,  minime.  Nec  tamen  credibile 
.■effe  motus  Vitales,  licet  nobis  infciis 
imo  invitis  iiant,  lege  generali  qua- 
cunque  mechanica  fieri;  at  contra, 
cum  rebus  fortuito  contingentibus, 
atque  improviiis  eos  apte  refpondere 
conipertum  iit ;  adeo  ut  in  motuum 
horum  omnium  varia  intentione  et  re- 
miffione,  varia  celeritate  et  tarditate, 
ratio  quaedani  rerum  prasfentium  femper 
habeatur;  maxime  videtur  verifimile, 
principium  quoddam  prudens  hifce 
omnibus  praseffe.  Et  hasc  quidem  muf- 
culorum  motus  caufarn  efficientem 
reipiciunt. 


Caufas 


176    Prjelectio  Septima. 

Caufas  autem  efficienti  ita  ilibjicitur 
caufa  mechanica  ( qualifcunque  ea 
tandem  fit)  ut  licet  folius  voluntatis, 
vel  iblius  Principii  Vitalis  juffu  plerum- 
que  agat  vel  quiefcat  mufculus; 
eveniat  tamen  aliquando,  ut  caufa 
mechanica,  exuto  utriufque,  et  volun- 
tatis,  et  Principii  Vitalis,  imperio,  fui 
juris  fiat :  Adeo  ut,  nec  propter  finem 
ullum  propofitum,  nec  ullo  modera- 
mine  adhibito,  mufculi  perverfe,  et 
omnino  praster  naturam  contrahantur. 
Quod  in  morbis  quibufdam  haud  ob- 
icure,  in  experimentis  Anatomicis 
evidentiffime  confpicitur. 

Animadvertendum  eft  prasterea,  muf- 
culos  alios  aliis  differre  ratione  caufa- 
rum  eorundem  motibus  praspofitarum. 
Quotquot  enim  mufculorum  in  moti- 
bus  fuis  obeundis  voluntatis  imperio 
fubjiciuntur,  iidem  etiam,  falute  ani- 
malis  id  poftulante,  Principii  Vitalis 
juilu,  nobis  etiam  invitis,  faspiffime 
contrahuntur.  Cum  contra,  motus 
eorum  muiculorum  quibus  res  vitales 

gerendi 


PRJELECTIO   S  Ε  Ρ  Τ  I  Μ  Α*  177 

gerendi  negotium  eft  concreditum,  nos 
vel  inftituere,  vel  fiftere,  vel  inten- 
dere,  vel  remittere  pro  noilro  arbitrio 
pofie,  in  Phyiiologia  inauditum  puto. 

Ex  rebus  modo  expcfitis  haud  ab- 
furde  quis  ftatuat,  non  quamvis  muf- 
culi  contradtionem,  quae  praeter  no- 
ftram  voluntatem  fit,  pro  Convulfione 
eiTe  accipiendam  :  Cum  motus  Vitales, 
in  quos  proxime  voluntatis  noftra?  po- 
teftas  nulla  eft,  nemo  certe  medicus 
inter  motus  ipafticos  numerari  un- 
quam  voluit;  praefertim  cum  ii  ipii 
mufculi,  quos  motibus  Vitalibus  natura 
prcefecit,  pariter  atque  ca^teri  (iiqua 
pra&icis  habenda  eft  fides)  Convulfi- 
onibus  fubjiciantur :  At  ea  fola  muC- 
culi  contra&io  vere  et  conftanter  Con- 
vuliio  dici  poteft  quae  non  a  caufa 
movente  propria,  cui  a  natura  fubjici- 
tur,  fed  a  quacunque  aliena  impel- 
lente  concitatur.  ld  autem  fit,  cum 
mufculos  motibus  voluntariis  infervi- 
entes  praeter  voluntatem  noftram  con- 
trahi  contingit;    aut  cum  muiculi, 

Ν  quibus 


178    Pr^electio  Septima. 

quibus  negotium  Vitale  adminiftratur, 
non  a  Principio  Vitali  fed  a  caufa  mere 
mechanica  in  motum  impelluntur,  nec 
moderamine  Vitalis  Principii  amplius 
coerceri  poiTunt. 

Cavendum  eft  autem,  ne  quis  omnes 
Convulfiones,  praefertim  eas  quibus 
mufculi,  voluntatis  imperio  praxipue 
fubje&i,  aliquando  rapiuntur,  a  casca 
atque  mechanica  caufa  abique  omni 
natura?  aut  confilio  aut  moderamine 
ideo  exoriri  putet,  quia  exuto  motoris 
proprii  et  confueti  imperio,  a  caufa 
aliena  atque  iniblente  excitentur :  cum 
contra,  experientia  medicorum  com- 
pertiffimum  fit,  Convulfiones  raro 
contingere  niil  rebus  animalis  adeo 
perturbatis,  ut  iifdem  medendis  et 
ordinandis  majore  quodam  conamine 
opus  iit ;  cumque  nihil  plerumque 
naturs  fini  confequendo  accommda- 
tius,  hifce  Convuliionibus  excogitari 
poffit,  iive  a  vifceribus  onus  alienum 
dimovendum,  iive  fanguis  juilo  ipiflior 
eliquandus,  iive  humorum  tardefcen- 

tium 


Pr^lectio  Septima.  179 

tium  curfus  concitandus,  five,  poftre- 
mo,  vias  obftru&as  referanda?  iint, 
Quod  (ut  Convulfiones  illas  ialutares, 
quibus  in  principio  quarundam  febrium 
totum  corpus  rapitur,  omittam)  iri 
vomitu,  tuffi,  fternutatione,  et  partu- 
rientium  conatibus,  cuique  animad- 
vertenti  fatis  patet. 

At  porro,  hanc  noftram  fententiam 
de  naturae  propofito  falutari  in  Convul- 
iionibus  infiituendis  confirmant  ea 
qux  veteres  fcripta  nobis  reliquerunt 
de  iis  qui  hoc  morbi  generc  maxime 
corripiuntur.  II 1  ί  enim  imprimis  qui- 
bus  naturse  vis  alacrior  ineft,  fenfufque 
Vitalis  acutior  et  irritabiiior,  tum  etiam 
ii  quibus  setas  morborum  inexperta 
adeil,  atque  adeo,  caufa  quacunque 
leviore  oborta,  fummo  ftatim  cona- 
mine  periculum  propulfare  contcndunt, 
omni  fpafmorum  genere  prae  casteris 
tentari  folent.  Quid  enim  aliud  vult 
illud  Hippocraticum,  Tivoiiou  σποκτ* 
μοι  οΐζ  ίτοιμοτοίτα  τοίσι  nat$ioi<riv  τοί- 
<τ*  ηατίξοκτιν  άς  τα  ϊπτα  ίτια.  At- 
I  Ν  2  QM$ 


i8o    Pr,electio  Septima. 

que  illud  Celii,  Morbus  Comitialis 
faepius  viros  quam  fceminas  occupat. 
Siquidem  in  viris  Vis  Vitse  promptior 
eft  ad  morbos  propulfandos :  in  infan- 
tibus  autem  natura  maxime  irritabilis, 
atque  quovis  levi  periculo  quaii  per- 
terrefa&a,  ftatim  ad  Convuliionem, 
fummum  quafi  et  extremum  remedii 
genus,  confugit. 

Pr&terea,  in  pra&icorum  monumen- 
tis  traditum  habemus  cujufvis  aetatis 
homines  eo  facilius  Convuliionibus 
corripi  iolere,  nova  quacunque  occa- 
iione  oborta,  quo  frequentius  antea 
cum  hcc  morbi  genere  funt  confli&ati ; 
adeo  ut  in  his  frequens  morbi  reverfio 
quaii  vim  confuetudinis  habere  videa- 
tur,  qua  natura,  quo  fa?pius  hujus 
generis  auxilio  ufa  eft,  ad  idem 
repetendum  eo  promptior  atque  pa- 
ratior  evadit.  At  cum  vis  ifta  con- 
fuetudinis  nihil  aliud  iit,  niii  aptior 
atque  habilior  rei  agendas  ratio  vicibns 
agendi  repetitis  acquifita,  quaeque 
adeo   memoriae  quid  iimile  lubeile 

arguit, 


PrjELECTIO  Septima.  181 

arguit,  caufis  brutis,  id  eft  mechani- 
cis,  minime  convenire  videtur ;  at 
contra,  coniilium  atque  prudentiam 
quandam  naturas  hifce  conaminibus 
ineile  haud  improbabili  argumento 
docet. 

Minime  tamen  interea  diffitcndum 
puto,  in  morbis  graviilimis  atque  re- 
bus  animalis  perditis,  omnique  Prin- 
cipii  Vitalis  poteftate  fublata,  revera 
aliquando  fieri,  ut  muiculi  motibus 
omnino  inconditis  contrahantur,  qui 
nullo  confilio  inftitui,  nullo  pruden- 
tiae  moderamine  geri,  ad  nullum  finem 
aptari  videntur;  at  qui,  contra,  nunc 
quafi  fortuito  vel  his  vel  illis  muiculis 
contingunt,  iimiles  iis  motibus,  quales 
in  membro  recens  recifo  fieri  videmus ; 
nunc  autem,  mufculos  majores  dun- 
taxat  corripiunt,  ob  vim  fanguinis 
impulfi  in  his  muiculis  majorem. 

Facile  tamen  hoc  Convuliionum 
genus   ab   aufis  falutaribus  natura? 
contra  hoilem  iniurgentis  dignofcitur. 
Haec  enim  in  morbi  principio,  vel 
Ν  3  ialtem 


i  8  2      pRyfcLECTlO  SePTIMA* 

faltem  in  ejufdem  incrementOj  viribus 
adhuc  integris,  et  prasfente  quodam 
ftimulo  irritante,  vcl  copia  aut  pon- 
dcre  alicujus  materiae  naturam  praegra- 
vantis,  exoriuntur :  illud  autem  in  fine 
morbi  cujufdam  acuti,  a?gri  viribus 
mali  diuturnitate  fractis,  ingruit ;  vel 
fanguinis  profufionem  immodicum, 
vd  alvi  fluxum  effrasnatum  confequi^ 
tur. 

Sed  a  motuum  diftin&ione  paulif- 
per  difccdamus,  ut  fines,  quos  in  illis 
inftituendis  natura  propofitcs  habet, 
contemplemur.  Et  primum  quidem, 
cnm  a  medicis  cxperientiffimis  tefta- 
tum  habeamus,  iis,  qui  fpafmis  fre- 
quentioribus  corripi  iblent,  fanguinem 
fpiiiiorem  atque  copiofiorem  plerum- 
qi:e  adeile  ;  nec  in  hifce  Convuliionis 
redituras  praecavendae  rationem  effe 
certioreni,  quam  ii  vena  tempeftive 
iecetur,  rtque  id  medicamentorum 
genus  adhibeatur,  quibus  fanguinem 
tenace.m  atque  per  vafa  exiliora  asgre 
meabilem  folvendi  vis  ineft ;  ianguine 

ita 


Pr^ELECTIO  SEPTIMA.  183 


ita  conftituto  quodnam  potius  natura? 
coniilium  in  hiice  Convuliionibus  in- 
ftkuendis  putemus  efle,  quam  ut 
fummis  fpafmorum  nixibus  fanguis 
preflus  atque  compuJfus  mutuo  par- 
tium  fuarum  tritu  tenuior  fiat;  ut 
quicquid  obftru&um  in  vaiis  heereat 
propulii  humoris  impetu  amoveatur, 
atque  vafa  ipfa  eodem  impetu  diftenta 
patentiora  fiant  ?  Quid,  quod  liberiore 
atque  expeditiore  curfu  humoribus  per 
vafa  fua  conciliato,  fecretio  et  excretio 
debita  promoveantur,  et,  amandato 
omni  morbofo  et  alieno,  conftitutio 
propria  fanguini  reddatur  atque  con- 
fervetur  ? 

At  haec  quidem  late  in  Pathologia 
patent,  et  ad  adminiftrationem  totius 
negotii  vitalis  fpe&ant.  Nec  minus 
prompte  partibus  fingularibus  labo- 
rantibus  confimili  ratione  natura  fup- 
petias  ferre  folet.  Nam  fi  frada  aut 
depreiTa  Calvaria  Cerebrum  vel  le- 
viufcule  comprimatur,  hoc  malum 
propulfandum  vomitu  aggreditur  na- 
N  φ  tura  ·, 


184.    Pr^electio  Septima. 

tura ;  vomendi  enim  nixu  compref- 
iis  vafis  inferioribus,  fanguinem  im- 
petu  magno  et  copia  adaudta  in  Cere- 
bri  vafa  compellit,  ut  mole  eorum 
qua?  Calvaria  continentur  diftcnta, 
parietes  nimis  ar&os  dejiciat,  Calva- 
riarque  depreiTae  fragmina  excutiat. 
Pari  ratione,  majore  tamen  molimine, 
cum  puerulo  ladenti  ventriculum 
coagulo  paulo  duriore  onerari  conti- 
gerit,  cui  expellendo  vomendi  nixus 
non  fufficiunt,  totius  corporis  Convul- 
iiones  fspe  inftituuntur,  natura  fcili- 
cet,  minoribus  auxiliis  fruftra  adhibitis, 
totis  fuis  viribus  hoftem  aggreditur. 
Sed  exemplis  pluribus  proferendis  fu- 
perfedebimus,  cum  ex  diclis  fatis 
pateat  haec  maxime  Convuliionibus 
naturam  moliri,  nempe  vel  ut  fangui- 
nis  conftitutio  jufto  ipiffior,  tenuior  et 
liquidior  iiat :  vel  ut  fecretione  et  ex- 
cretione,  aliena  et  noxia  e  fanguine 
expurgentur:  vel  ut  bumores  cbftrudli 
et  turgeicentes  per  vafa  patefadta  pro 
pellantur:  vel  poilremc,  ut  excutiatur 

omne 


PrjElectio  Septima.  185 

omne  id  quod  aut  pondere,  aut  mole, 
aut  preflura  vifceribus  moleftum  eft. 

Convuliio,  morbi  genus  multiforme, 
ut  taceam  illas  quibus  non  folum  in 
ftemuendo  nares,  in  tuiliendo  pulmo, 
in  vomendo  ventriculus  vicinaque  ab- 
dominis  vifcera  expurgantur,  fed  qua- 
rum  omnium  vis  in  animali  latiflime 
patent ;  ut  etiam  eas  quibus  in  coeun- 
do  femen,  in  parturiendo  foetus  expel- 
litur;  in  quinque  omnino  fpecies 
commodiiTime  dividacur:  quarum  pri-* 
ma  eftSpafmus  φυσω^ης:  Secundamuf- 
culorum  contra&iones  breves  et  repe- 
titas  in  febribus  nonnullis  frcquentes, 
medici  Subfultus  tendinum  appellant 
continet :  Tertia  Rigor  nervorum  : 
Quarta  Chorea  San&i  Viti:  Quinta 
Epilepila  dicitur. 

Spafmus  φυσώ^γις  quem  a  flatu  ex- 
oriri  veteres  crediderunt  mufculos 
manuum,  pedum,  et  crurum  faspius ; 
nonnunquam  etiam  aliarum  partium 
iummo  cruciatu  tentat:  eilque  om- 
nino  duplex:  nunc  enim  totus  muf- 

culus 


1 86    PrjElectio  Septima. 

culus  ex  improvifo  Convuliione  rapi- 
tur,  ct  homo  de  fummo  dolore  quaii 
tendinis  diftracti  conqueritur  :  nunc 
autem  mufculi  altera  parte  contradta, 
altera  quiefcente,  diftcntis  et  dilace- 
ratis  fiJis  membranaceis  fafciculos 
mufculofos  iibi  invicem  conne&entibus 
mufculus  ipfe  non  tendo  dolet. 

Exoritur  autem  Spafmus  φννω^ης, 
non  quidem  a  flatu,  unde  morbi  no- 
men,  plures  enim  funt  ejufdem  caufe 
easque  a  flatu,  disjunctiflimae.  Im- 
primis  enim  ii  hoc  malo  frequentif- 
iime  corripiuntur,  quibus,  admiilb 
frigore,  excretioni  cuticulari  confuetse 
exitus  denegatur.  Unde  fit  ut  huju£ 
modi  fpafmus  maxime  fit  familiaris 
iis,  qui  aeftatis  tempore  vel  nudis  cru- 
ribus,  vel  ftragulis  folito  paucioribus 
cooperti  dormiunt ;  atque  iis  etiam 
inter  natandum,  qui  aere  fervido  et 
folftitiali  undis  frigidioribus  iefe  pro- 
luunt. 

Alia  caufa  eft  materia  morbi  alicu- 
jus  motu  natura?  Critico  in  mufculos 

depofita : 


PrvELECTIO   SePTIMA.      1  8/ 

depofita:  fcepe  enim  Podagricos,  in- 
gruente  morbi  acceiiione  confueta,  hu- 
jufmodi  cruciatu  tentatos  norunt  me- 
dici.  Quinetiam  voluntaria  mufculi 
contra&io  vehementior  et  diuturnior 
eundem  morbum  arceilit:  quod  in 
mufculo  fura?,  Gaftrocnemio  diclo,  in- 
ter  tripudiandum,  in  digitorum  miif- 
culis  inter  icribendum,  faepe  fit.  Po- 
ftremo,  ii  quibus  mufculi  a  caufa 
quacunque  prseter  modum  diilendun- 
tur,  huic  morbo  maxime  opportuni 
funt:  namj  ut  omittam  ea  quas  in 
membris  luxatis  et  in  quorundum  fup- 
pliciorum  generibus  contingunt,  fce- 
minarum  in  utero  geftantium  abdo- 
minis  mufculos  hujufce  morbi  vi  cum 
magno  dolore  faepe  diftrahi  eft  com- 
pertilTimum. 

Quantumcunque  autem  caufis  me- 
moratis  in  Spafmo  φυ<τύύ$Η  arceflendo 
tribuendum  videatur,  notari  tamen 
velim,  eum  nunquam,  quantum  vel 
obiervando  vel  percundando  diicere 
potui,  muiculum  corripere  iblere,  niii 

conatu 


1 8  8    Ρ  r    l  ε  c  τ  ι  ο  Septima. 

conatu  quodam  voluntario  mufculi 
movendi  prascedente.  Quod  quifque 
profe&o  concedendum  fatebitur,  qui 
paulo  diligentius  ad  ea  quas,  hoc  mor- 
bo  ingruente,  ob  frigus  inter  dormien- 
dum  admiilum,  inmufculo  Gaftroo 
nemio  fiunt  animum  adverterit.  Quan- 
doquidem  fere  non  nifi  homine  ex- 
pergifcente,  atque  pandiculatione  qua- 
dam  membra  extendentc,  Cuvx  mufcu- 
3us  in  hiice  hoc  fpafmi  genere  rapiatur. 
Cujus  profligandi  nulla  certior  aut 
promptior  ratio  eft,  quam  ii  a^ger, 
mufculos  pedem  in  contrariam  partem 
moventes  lente  contrahendo,  prasfenti 
Convuliioni  obnitatur.  At,  laxato  jam 
Gaftrocnemio,  curet  et  invigilet,  ne 
quem  forte  motum  ope  mufculi  Ga- 
ftrocnemii  inftituat :  nam  minimam 
hujufce  mufculi  contra&ionem  volun- 
tariam,  ii  maneat  in  fpafmum  procli- 
vitas,  illico  confequitur  cum  dolore 
intolerabili  Spafmus  φυσώίης. 

Eft  et  aliud  notandum,  non  cujuf- 
vis  formae  mufculos  huic  morbo  ex 

cequo 


Pr^lectio  Septima.  189 

aequo  fubjici,  fed  eos  maxime  quorum 
fabrica  multiplex  eft  et  compoiita, 
nempe  quos  bicipites,  et  tricipites  ap- 
pellant  medici.  Siquidem  experientia 
comprobatum  eil  mufculos  Fiexores  et 
Adducentes  Pollicis  in  pede,  in  Sura 
autem,  Gaftrocnemium  et  Soleum, 
denique  in  abdomine,  Obliquos,  hoc 
fpafmi  genere  faepius  corripi.  Cujus 
rei  ratio  non  alia  fubefle  videtur, 
quam  quod  vis  nifus  voluntarii  in 
mufculo  contrahendo,  qui  (nifum 
dico )  ut  jam  docui  fpafmum  praece- 
dat  neceffe  eft,  in  mufculis  hifce  com- 
plexis,  quorum  fila  alia  magis  aliis  cb- 
liqua  incedunt,  ad  diverfas  partes  di- 
rigatur  ;  unde  membranulae  reticulata? 
fafciculos  mufculolbs  iibi  invicem  neo 
tentes  diftradione  inaequali  diftendan- 
tur,  caufamque  Tlggnyuydpyv  inftdias 
quaii  agentem  cxiuicitent,  muiculi 
Convulfione  ftatim  fubfequente. 

Quod  ad  curationem  hujus  mali 
attinet,  quod  longe  plus  doloris  quam 
periculi  habet,  in  ipfa  acceifione  nec 

certius 


igo    Prilectio  Septima. 

nec  promptius  auxilium  efie  dixi, 
quam  iiquis  Convuliioni  pra^fenti,  rao- 
tu  in  partem  contrariam  inftituto  ob- 
nitatur.  At  hoc  quidem  remedii  genus, 
ii  mufculi  aut  plantas  pedis  fubje&i, 
aut  mufculi  abdominis,  aut  colli  hoc 
morbo  rapiantur,  tentandum  fruftra 
proponitur;  niii  iis  quibus,  tum  muf- 
culorum  contraftorum,  tum  eorum, 
quorum  adtio  illorum  a&ioni  opponi- 
tur,  et  fitus  etufus  pernofcuntur ;  me- 
dicis  nimirum  aut  anatomicis.  Mi- 
teicit  tamen  dolor  intolerabilis,  Ci  leni 
fri&ione  vel  panno  laneo  molli,  vel 
-manu  calida  inftituta  pars  affe&a  mul- 
ceatur.  Confert  etiam  oleum  calidum 
inunftum  ii  morbus  vehementer  ur- 
geat,  et  balneum  tepidum  aqus  dulcis, 
€t  aquarum  naturalium  calidarum, 
quas  Thermas  medici  appellant.  Ut 
autem  morbus  impofterum  prascavea- 
tur,  iis,  quos  dormientes,  ob  admiiTum 
cruribus  frigus,  invaferit,  pluribus  ftra- 
gulis  injeciis  morbi  caufa  eft  depellen- 
da.     In  Podagricis  autem,  Spafmus 


PrjElectio  Septima.  191 

φνΰ~ύύ<5Ύ)ς  vix  niil  acceflione  podagrae 
Jegitima  profiigatur.  Poftremo  foemi- 
nis  in  utero  geftantibus  morbi  pra> 
ientis  dolor  fridlione  atque  undlione 
leniatur,  iitufque  corporis  iit  fupinus, 
vel  faltem  reclinis,  ut  pondere  uteri 
incumbentis  abdominis  mufculi  quam 
minime  diftendantur. 

At  a  morbo  hoc  leviore,  quem  ideo 
inter  Spafmos  veros  numerandum  ne- 
gat  Foreftus,  ad  alterum  genus  Con- 
vulfionum  tranieamus ;  quod  in  febri- 
bus  acutis  obortum  non  leviter  et  me- 
dicos,  et  aegris  adftantes  terrere  folet. 
Spafmos  illos  fubitarios  et  brevcs  intel- 
ligo  quos,  quia  frequentiores  in  tendi- 
nibus  muiculorum,  qui  digitis  moven- 
dis  inierviunt,  notantur  (quandoqui- 
dem  illos  tendi,  et  motu  qucdam  ce- 
leri  attolli,  inter  arteriarum  pulfum 
tentandum,  percipiunt  medici)  Ten- 
dinum  fubfultus  recentiores  appel- 
lant. 

Exoritur  autem  Subfultus  Tendi- 
num  a  materia  morbida  vel  acri,  vel 

abundantc, 


192    Pr^lectio  Septima. 

abundante;  maxime  fi  ejufdem  excre- 
tio  a  caufa  quacunque  impediatur ;  vel 
fi,  poft  inceptam  Crifin  falutarem, 
eadem  materia  e  corpore  exceflura  in 
fanguinem  denuo  receiTerit.  Nam  iis, 
quibus  in  febribus  papulae  vel  Miliares, 
vel  Cryftallinae  confertim  funt  eruptura?, 
Subfultus  Tendinum  eft  familiariifi- 
mus ;  cafdemque  vcl  recedentcs,  vel  . 
retro  pulfas  cito  pede  idem  Convuliionis 
genus  infequitur. 

Quod  ad  prasfagitionem  attinet, 
mali  profe&o  morbi  nota  neceffe  eil 
ut  habeatur  Subfultus  Tendinum; 
cum  et  morbi  magnitudinem  indicet, 
ejufdemque  excretionem  vel  impedi- 
tam  vel  iuppreffam.  Attamen  ii  in 
morbi  principio,  asgri  viribus  nondum 
attritis,  nec  alio  funefto  figno  ftipatus 
adiit,  fpes  eft  adhuc  asgro  omnia 
re&e  ciTe  ceflura.  Non  raro  enim 
natursc,  periculi  fibi  impendentis  cer- 
tas,  conatum.  majorem  oftendit.  Nec 
a  vefo  alienum  eft  fuipicari,  his  ipiis 
Convuliionibus  morbi  caufam  ita  con- 

coqui 


'Pr-slectio  Septima,  193 

coqui  atque  prarparari  poiTe,  ut  Cnfis 
ialutaris  certior  fubicquatur.  Nec 
fententiam  hanc  temere  a  me  prolatam 
eiTe  arbitror,  cum  ad  ea  relpicio,  quas 
non  mihi  ioli,  fed  unicuique  veftrum 
in  febribus  per  populum  graffanti- 
bus  compertiinmurn  eft :  memoratas 
nempe  Convuliiones  cum  levi  mentis 
alienatione  morbi  expulfionem,  iive 
per  papulas  purulentas,  iive  feroias, 
ilve  aquofas  id  fiat,  paucas  horas  prae-» 
cedere  iblere.  Quod  ab  ifto  Hippcc  a- 
tico  haud  alienum  eft.  ΌκοσΌκτιν  xgjt- 
σις  γίνεται,  τατίοιην  y\  νύ'ζ  ^υσφο^ας  i 

At  contra,  ii  in  febribus  quibuicun- 
que,  confueto  tempore  Critico  jam  diu 
prasterlapfo,  morbo  tamen  adhuc  fa> 
vicnte,  fra&ifque  aegri  viribus;  aut  ii 
poft  Criiin  imperfedtam  vel  femcl  in- 
ftitutam,  vel  faepius  repetitam,  cum 
pulfu  debili,  celerrimo,  atque  inter- 
mittente  exoriatur  Subfultus  Tendi- 
num,  grave  quidem  periculum  asgro 
imminere  colligimus.  His  enim  fignis 
Ο  morbi 


194    Pr^lectio  Septima. 

morbi  vim  invalefcentem,  atque,  vi 
vits;  exlbluta,  naturam,  lu&antem  qui- 
dem,  vincendo  tamen  imparem,  fere 
co£iiofcimus. 

Quoniam  igitur  defcriptioni  harum 
Convuliionum  earundem  naturam  at> 
qiie  finem  adjunximus;  quid  illis 
obortis  medici  iit  officium  facile  judi- 
care  poterimus.  Sive  enim  morbi 
cauiam,  vel  magnittidine,  vel  ftimulo, 
vel  quacunque  alia  ratione  motus  na- 
turffi  infolitos  excitantem,  iive  ipiius 
naturae  in  his  motibus  inftitucndis 
coniilium,  ut  aut  morbum  concoquat 
aut  conco&um  excutiat  fpe&emus ; 
illud  certe  medico  maxime  eft  refpi- 
ciendum,  nirairum  ut  naturse  ccepta 
fecundet,  Criiimque  morbi  naturalem 
promoveat. 

Quibus  vero  modis  Crifis  rediiTime 
promoveri  queat,  (cum  pro  morbo, 
natura,  tempore,  atque  gradu  vario ; 
pro  segri  viribus  fradHs,  vel  illabatis ; 
pro  ieniu  vitali  intenilore,  vel  remif- 
iiorej  ratio  atque  methodus  varia  iit 

adhibenda) 


Pr^electio  Septima.  195 


adhibenda)  omitto  dicere.  Res  enim 
ipfa  major  eft,  quam  quae  brevi  atque 
generali  praxepto  re&e  exponi  poirk : 
particulatim  vero  et  minute  omnia 
perfequijcum  nihil  aliud  eflet  niii  totam 
febrium  curationem  pertra&are,  ab  in- 
ftituto  noftro  certe  alienum  eiTet. 

Atque  haec  de  Convuliionibus  in 
univerium,  de  Spafmo  φνοΌύ^Η  atque 
Tendinum  Subfultu  di6la  fufficiant. 
Praele&ionibus  infequentibus  reliqua 
perfequemur. 


Ο  2  Ρ  R  iE- 


[  '96  ] 


Ρ  PwE  L  Ε  C  Τ  I  Ο  VIII. 

T)ROPOSITUS  legendi  ordo 
orationem  noftram  ducit  ad  eas 
Convuliiones  quas  nomine  com- 
muni  Rigorem  nervorum  Celfus  vo 
cat:  famofum  fane  apud  veteres  do- 
lore  pariter  atque  periculo  mcrbi  ge- 
nus ;  qucd  tamen  nimis  leviter  et 
perfundlcrie  a  recentioribus  tradatum 
jure  quis  miretur;  five  caufarum  ejuf- 
dem  irequentiam,  iive  periculum  vitiae 
ab  eo  intentatum,  five  naturas  con- 
ftantiam  in  illo  parem  ac  in  ca?teris 
morbis  fpeclare  libeat.  Sed  nefcio 
quonam  malo  medicins  fato  fieri  di- 
cam,  ut  quanto  plus,  adhibitis  ratio- 
nibus  mechanicis,  in  Phyfiologia  atque 
natura  morborum  explicanda  profecifle 
videamur,  eo  minus  ad  eorundem  te- 
nues  atcjue  acutas  diftin&iones  animos 

advertamus; 


PrjElectio  Octav.u  197 

advertamus ;  quarum  tamen  cognitio  id 
momenti  in  medicina  habet ;  ut  fine 
his,  nec  de  morbi  natura  judicium 
proferre,  nec  de  remedio  adhibendo 
quicquam  tuti  flatuere  poilit  medicus. 
At  in  hac  quidem  re  noftri  perperam. 
veteres  Methodicos  imitati,  commu- 
nia  folum  in  morbis  intueri  vidcntur; 
maxime  tamen  a  Methodicis  diftantqs, 
quod  hi  morborum  caufas  iimpliciili- 
mas  quaeiiviiTe ;  noftrij  contra,  morbo- 
rum  typos  quofdem  generales  inepte 
fpe£tafle  videntur:  Aut  ii  iorte  ali- 
quando  rem  paulo  fubtilius  pertrackire 
prs  fe  ferant,  aegritudinum  notas  fa> 
pius  ex  caufis  earum  iive  veris,  five, 
folis  medicorum  mentibus  conceptjs, 
quam  ex  rebus  evidentibus,  roorbo- 
rumque  fpecie  fenfibus  noftris  fubjecta,  · 
defiimpfiiTe.  Unde  fit,  ut  de  toto  ge- 
nere  Convulfionum  multa  atque  mira 
fcripta  habeamus;  de  variarum  autcm 
earundem  ipecierum  notis  et  differen- 
tiis,  vel  pauca,  vel  confufa,  vel  cauhs 
obfcurioribus  innixa. 

Ο  3  Atqui 


198    Pr^lectio  Octava. 

Atqui  hanc  meam  de  aliis  five  fen- 
tentiam  iive  cenfuram  non  ideo  pro- 
fero  quafi  alienas  laudes  obterere,  vel 
mihi  ipii  nimis  arrogare  velim :  at 
potius  ut  veterum  folertiae  in  morbo 
rum  differentiis  notandis  honos  at> 
que  gratia  integra  maneat;  atque  ut 
fi  cui  veftrum  in  iis  minutius  perfe- 
quendis,  qus  et  vobis  funt  notiiTima, 
et  qux  plerique  vel  ftri&im  percurren- 
da,  vel  prorfus  omittenda  cenfuere, 
nimis  diligens  et  odiofus  vifus  fuero; 
et  rei  ipiius  pondere,  et  exemplis  vete- 
rum,  quorum  inftituta  fequor,  memet 
ipfum  tucar. 

Nervomm  Rigor  in  ipecies  tres  a 
veteribus'  diftribuitur,  quarum  prima 
Tetanus,  Altera  Opiflhotonus,  Tertia 
*  Emprofthotonus  dicitur. 

Hifce  autem  fignis  dignofcitur  Te- 
tanus.  Ingruente  morbo  oboritur 
difficilis  cervicis  motus,  mufculorum- 
que  ejufdem  teniio  levis  cum  quadam 
duritie  conjun&a  fentitur.  Pra3terea 
pundtura  quaedam  per  mufculos  Spinae 

ad 


Pr^LECTIO   OCTAVA.  I99 

ad  occiput  ufque  porrigitur,  qui 
(mufculos  dico)  contrahi  atque  con- 
velli  quodammodo  fubinde  videntur: 
hifce  accedit  dolor  infignis  in  mufculis 
circa  fauces  et  tempora,  qui  maxime 
intcnditur  quoties  ri&um  diducere 
conatur  asger:  praeterea  in  cibo  potu- 
que  hauriendo  difRcultas  adeft,  atque 
in  horas  augetur ;  et,  ob  lingua?  mo- 
tum  impeditum,  voces  minus  diilind:e 
et  articulate  proferuntur.  Omitto 
mufculorum  motus  incertos  et  palpi- 
tantes  per  totum  corpus,  atque  inter 
ambulandum  in  pedibus  proferendis 
dolorem  in  furis  magis  magiique  in 
horas  invalefcentem. 

At,  morbo  tandem  adulto,  mufculi, 
quibus  munus  eft  maxillam  inferiorem. 
attollere,  Convulfione  vehementiilima, 
atque  dolore  rapiuntur ;  adeo  ut  cegro 
maxillam  deducere  fummo  fuo  conatu 
prorfus  iit  impoilibile.  Siquis  autem, 
vel  cibi  vel  medicamenti  ingerendi 
gratia,  inftrumento  idem  moliatur, 
fruftra  omnino  id  faciet;  cum,  propter 
Ο  4  Gulam 


200      PRiELECTIO  OcTAVA. 

Gulam  Convulfione  conftri6lam,  at- 
que  linguae  motum  impeditum,  nec 
bolum  oblatum  devorare,  nec  potionem 
haurire  aeger  queat:  at  contra,  omne 
quod  in  os  ingeritur,  in  eo  aut  deti- 
netur,  aut  per  nares  protinus  extundi- 
tur.  In  collo  mufculi  univerii  cum  do- 
lore  contrahuntur,  et  Cervix  ere£ta  et 
quail  obrigefcens  nec  contorqueri  nec 
fk&i  poteft.  At  malum,  quo  fauces 
atque  cervix  prinium  rapiebantur, 
latius  per  omnes  mufculos  corporis 
imperium  fuum  dilatat ;  ita  ut  Spina 
rigore  inflexilis  fiat,  crura  atque 
manus  exteniae  obrigeicant,  urina 
prorius  fupprimatur,  quinetiam,  ob 
convulfos  fpirationi  fervientes  muicu- 
los,  fpiritus  difficilis  evadat  cum  fibilo 
atque  ftrangulationis  metu :  adeo  ut 
revera  eo  ailhmatis  genere  quod  Con- 
vulfivum  dicunt  sger  aliquando  e  vita 
rapiatur.  Facies  porro,  ob  impeditum 
ianguinis  motum,  nunc  rubet,  nunc 
livefcit,  ocuii  fixi  atque  lacrymoii  di- 

itorquentur, 


PrjELECTIO  OCTAVA.  201 

ilorquentur,  arteria  tenditur,  pulfus 
indurefcit  et  obfcurus  fit,  homoque 
dolore  pariter  et  labore  fatigatus  fudore 
copiofo  perfunditur. 

At  in  Opifthotono  diverfa  eil  rerum 
facies,  omniaque  feviora  atque  peri- 
culoiiora  eveniunt.  Siquidem  ingenti 
mufculorum  et  articulorum  dolore 
Spina  ad  pofteriora  infle&itur,  capnt- 
que  Scapulis  committitur  :  homo  do- 
loris  fumma  acerbitare  vi&us  vociie- 
ratur,  mentifque  alienatione  oborta, 
multas  nugas  loquitur :  guttur  atque 
peitus  prominent,  venterque  intentus, 
percufius,  tanquam  tympanum.  fonat. 
Spiritus  autem,  ob  pedhis  mufcuiis 
conftri&um,  impeditur;  unde  in  gut> 
ture  atque  pulmone  ilertor  atque  iibi- 
lus  exaudiuntur :  nec  in  his,  ut  in 
Tetano,  urina  pertinaciter  retinetur; 
nam  contra,  propter  Veficam  fpafmo 
vehemente  contra&am,  lotium  perpe- 
tim  effunditur :  Praterea,  Opifthotono 
correptis  nec  brachia  extendi,  nec 
crura  contrahi,  ab  Hippocrate  tradi- 

turri 


202      PR^ELRCTIO  OcTAVA. 


tum  habemus ;  manimmque  digiti  in 
pugnum  contrahuntur ;  pollex  autem 
in  pugno  includitur:  quas  omnia  in 
Tetano  contra  ie  habent :  poftremo, 
fub  morbi  finem  vox  intercipitur,  et 
morte  inftante,  quicquid  iive  cibi  iive 
medicamenti  in  os  ingeritur,  id  omne 
per  nares  rejicitur. 

Emprofthotono  denique  (nam  hoc 
tertium  Rigoris  genus  ponebatur)  cor- 
reptus  homo  in  partem  anteriorem 
incurvatur,  ejufdemque  mentum  pec- 
tori  affigitur:  difficiiis  eft  praeterea  in 
hoc  morbo  digitorum  inflexio,  at 
crura  contrahuntur,  et,  propter  muf- 
culorum  abdominis  contra&ionem, 
homo  Veiicae  pariter  ac  in  Opifthotono 
imperare  nequit.  In  morbo  autem 
fasviore  non  tam,  arcus  ad  inilar,  in 
partem  anteriorem  aeger  infle&itur,  at, 
cruribus  manibufque  confertis,  vertex 
atque  genua  ilbi  invicem  appontmtur. 
Horrenda  fane  atque  miferabilis  re- 
rum  facies  ?  adeo  -ut,  cura  homini 
hifce  tantis  malis  implicato  nec  a  na- 

turae 


Pr^lectio  Octava.  203 

turx  cujt ApMA,  nec  a  medicameiuis 
propinatis  ulla  convalefcendi  fpes  iit, 
ab  Aretaeo  medico  benevolo  pariter  at- 
que  prudente  icriptum  video,  mortem 
non  iblum  expe'6fcandam,  verum  etiam 
exoptandam  efle. 

Ex  defcriptione  propoiita  fatis  patet 
nervorum  Rigorem,  licet  morbus  cer- 
vicis  a  Celib  habeatur,  ad  omnes 
muiculos  corporis  potius  pertinere, 
quorum  nullus  eft  fere  qui  non  in 
Tetano  convellitur,  in  Opifthotono 
vero  atque  Emprofthotono  complmcs 
rapiuntur.  Nec  rede  fententiam  Cclii 
hac  ratione  tueri  ie  pofie  quis  cenfeat, 
quia  nimirnm  a  cervice  morbus  inci- 
pit,  partes  autem  reliquas  in  confen- 
ilim  rapiantur.  Nam,  ut  de  partium 
confenfu,  cujus  rationem  alia  pra:lec- 
tione  ftrictim  atque  breviter  tradere 
conatus  fum,  omnino  taceam;  licet 
prima  mali  inftantis  figna  in  collo 
plerumque  perfentifcat  a?ger;  id  ta- 
men  minime  perpetuum  eife  Aretaeo 
tefte  comprobatur,  qui  Tetanum,  muf- 

eulorum 


204    Fr.electio  Octava. 

culorum  maxillarum  morbum  eile, 
ftatuit,  quem  cum  toto  copore  poftea 
communicari  vult  quia  απανία  ζνμ- 
ποίΰζα  τγ)(Γί  άρχϊΐ<τι  yiFvercu.  Εχ  quo 
conficitur,  Itcundum  Aretaei  fenten- 
tiam,  morbum  a  muiculis  maxillaium. 
non  colli,  incipere ;  nec  ipfi,  incog- 
nita  fuifie  ea  quae  de  partium  confenfu 
a  medicis  tradi  folent. 

Eft  et  aliud  ex  defcriptione  propo- 
fita,  colligendum,  quod  ad  prognofin 
explicandam  multum  facere  fortafle 
videbitur  illi  qui  refle  animum  adver- 
terit.  Hominem  nempe  in  Opiftho 
tono  eorum  mufculorum  a&ione,  quo- 
rum  vis  in  corpore  eft  maxima,  di- 
ftortum  rapi ;  iis  nimirum,  quibus 
Spina  dorii  ad  pofteriora  fle&itur, 
quibus  brachia  atque  digiti  contra- 
huntur,  quibus  crura  extenduntur : 
quas  cum  ita  fint,  cumque  pmerea  a 
vetere  medico,  cujus  in  Pathologia 
maxima  eft  au&oritas  fcriptum  iit,  in 
Opifthotono  gravius  periculum  fubeffe 
quam  casteris  nervorum  diftentionibus; 

t  quamnam 


PrjElectio  Octava.  205 

quamnam  aliam  caufam  hujufce  rei 
fubefie  putemus  (cum  haec  Convuliio- 
nis  fpecies  non  niii  rebus  animantis 
perditis  atque  deiperatis  fuperveniat, 
quod  morbi  exitu  comprobatur)  quam, 
qiiod  exuto  et  repudiato  natura^  impe- 
rio,  mufculi  caufa  duntaxat  mechanica 
contrahantur;  cujus,  caufam  dico  me- 
chanicam,  in  muiculis  memoratis  vis 
longe  maxima  exiftit. 

Sequitur  jam,  ut  eas  notas  propo- 
nam  quibus  nervorum  Rigor  a  casteris 
Convuliionum  generibus  diftingui  pof- 
fit.  Α  Spafmo  φνσώ^α  facile  dignof- 
citur,  licet  in  hoc  morbo  pariter  atque 
in  nervorum  Rigore  dolor  iniignis 
adiit :  differt  enim,  quod  nervorum 
Rigor  vel  a  Cervice  vel  faltem  a  Max- 
illarum  mufculis  incipiat,  atque  exinde 
latius  per  plurimos  corporis  mufculos 
propagetur,  Spafmus  autem  φν(Γύύ£ϊ)ς 
unum  tantum  muiculum  plerumque 
occupet,  vel  plantas  pedis,  vel  furas, 
vel  digitorum  manus,  vel  abdominis, 
nec  latius  malum  extendatur. 

Porro 


I 


2θ6    Pr^lectio  Octava. 


Porro  nervorum  Rigor  a  Subfultu 
Tendinum  dignofcitur ;  quod  in  hoc 
fpafmi  genere  contra&iones  in  mem- 
bris  extremis  plerumque  fiant,  quod 
etiam  breves  iint,  nec  iifdem  mufculi 
multum  contrahantur,  atque  adeo 
quod  dolorem  nunquam  inferant : 
quae  omnia  in  nervorum  Rigore  fecus 
fiunt;  in  quo  contra&iones  mufculo- 
rum  validas  et  pertinaces  funt,  et  to- 
tum  corpus  fummo  cruciatu  vel  dif- 
tenditur,  vel  diftorquetur. 

At  a  Chorea  San&i  Viti  differt, 
quod  in  hac  alias  aliud  membrum 
incertis  motibus  prater  voluntatem  con- 
vellatur,  nec  ullum  dolorem  comitem 
Chorea  habeat. 

Denique  in  Epilepiia,  praeter  muf- 
culorum  Convulfioncs  vagas,  quibus 
totum  corpus,  incertis  motibus  diftor- 
quetur,  adeft  omnium  fenfuum  quail 
ceflatio ;  qui  tamen  fenfus  in  Nervo- 
rum  Rigore  integri  atque  vigiles  officio 
fuo  funguntur  j  niii  Ci  quando  Opiftho- 

tono 


PrjElectio  Octava,  207 

tono  mentis  quaxlam  alienatio  pra 
dolore  fuperveniat. 

Eft  autem  quoddam  Convuliionis 
genus  fexui  fequiori  fatis  familiaris, 
quod  malo  Hyfterico  re&e  attribuitur; 
nervorum  autem  Rigoris  aemulum  et 
periimile,  quod  artus  mirum  in  rao- 
dum  fummo  dolore  fpafmis  validis  et 
pertinacibus  diitarqueat:  dignofcitur 
tamen  eo,  quod  nec  a  Cervice  nec  a 
Maxillis  incipiat ;  nec  truncum  corpo- 
ris  multum  vel  extendat  vel  contor- 
queat ;  poftremo  quod  caufas  mali 
Hyfterici  non  Rigoris  Nervorum  confe- 
quatur. 

Rigoris  Nervorum  multae  caufe  nu- 
merari  poflunt,  qua3  tamen  omnes 
in  fequentes  commode  conferantur. 
Nempe  contuiiones  aut  vulnera  ner- 
vorum  et  tendinum:  Excretionem  cu- 
ticularem  impeditam:  Febrim  intem- 
peiKve  fuppreiTam:  poftremo,  vaforum 
Exinanitionem  iubkam. 

Contuilonis  vis  in  Convulfionibus 
excitandis  eo  coniiftere  videtur,  quod, 

fabrica 


2o8    Pr^electio  Octava. 

fabrica  partis  contufae  i<5tus  vi  vitiata, 
jugis  humorum  motus  (quo  corum 
partcs,  in  lioras  perpetim  putrefccn- 
do  corruptiores,  ad  cxcretionis  loca 
advectae  e  corpore  expelluntur)  vel 
impediatur,  vel  interrumpatur;  atque 
adeo  brevi  humorum  eorundem  indo- 
les  blanda  in  vencnatam  quandam 
qualitatem  immutetur.  Nam  quod  a 
dolore  folo  m  nervis  contufione  lasfis 
non  exoriatur  Convulfio,  vel  hoc  ar- 
cumento    maxime    eyincitur  :  eos 

ο 

nempe  promptiflime  Nervorum  Ri- 
gore  rapi  folere,  quibus  cum  Nervo- 
rum  contuiione  vulnus  conjungitur : 
quod  non  alia  caufa  iieri  veriiimile 
eft,  quam  quod  fucci  e  vaiis  Nervorum 
effuii  certiorem  et  promptiorem  cor- 
rtiptionem  ob  aeris  acceiTum  fubeant : 
qux  quidem  res  Chirurgorum  experi- 
enriilimorum  fententia  confirmatur; 
iiquidem  in  contuhonibus,  niii  vcl 
teniio  atque  inflammatio  gravis,  vcl 
gangrasna?  inftantis  metus,  vel  vas  ali- 
quod  infigne,  five  arteria  ilve  vena, 

difruptum 


Pr^LECTIO   OCTAVA*  20Q 

difruptum  id  fuadere  vel  potius  fla- 
gitare  videantur,  fcalpellum  cautif- 
fime,  humoris  ex  vafis  difruptis  effuii 
emittendi  caufa,  pnecipiunt  adhiberi ; 
at  eundem,  paulatim  vel  reforbendum 
vel  diffrpandum  efle  dicunt. 

Eadem  ratione  nervis  vel  tendinibus 
incifis,  pun£tis,  vcl  laceratis  Rigor 
Nervorum  fupervenit:  quem  mox  in- 
vafurum  tum  profe&o  rnetuat  medicus, 
cum  neque  tumor,  neque  inflammatio 
pro  vulneris  ratione  adiint ;  vel  eadem 
femel  oborta  iine  caufa  manifefta 
evanuerint.  Et  licet  a  corruptione 
humorum  hxc  omnia  mala  provenire 
ilt  veriiimile,  non  ideo  tamen  putroris 
iniignis  notx  in  parte  la?fa  funt  lem- 
per  expedandse,  quandoquidem  faspius 
fit  ut  latenter  malum  invalefcat,  atque 
ut  homo  ex  improvifo  Convulfione  ra- 
piatur. 

At  frigus  corporis  vehemens  nervo 
rum  Rigorem  nonnunquam  fequi  fcri- 
bunt  veteres;  qui  ideo  hunc  morbum 
hyeme   et    autumno  frequentiorem, 
Ρ  ieftate 


210      Pr^LF.  CTlO  CcTAVA. 

-ccflate  rariflimiim  cfie  volunt.  Quod 
quidem  licet  hifce  noftris  terris,  utut 
frigidioribiis,  rarius  accidere  puto  ;  cum 
ex  frigore  calenti  corpori  temere  ad- 
miflb,  gravcdines  quidam  et  tufles,  et 
laterum  dolores,  et  febies  potius  (fal- 
tem  iis  qui  cetate  adulti  funt)  quam 
ullum  Convuliionis  gemis  exoriri  com- 
pertum  fit:  attamen  Tetano  acutifH- 
mo  vigilem  quendam,  cui  excubias 
agenti  ex  matutino  frigore  fub  au- 
turhni  initium  corpns,  perfrixerat,  cor- 
rcptum,  atque  paucis  horis  e  vita  fub- 
latum  vidi.  Atqni  prseterea,  obferva- 
tionibus  veterum  fidem  faciunt  ea  qua? 
de  morbis  apud  Indos  Orientales  Eii- 
demiis  fcripta  legimus.  Hifce  nempe 
populis  Nervorum  Rigorem  morbum 
effe  maxime  familiarem  ;  quod  cxinde 
fieri  veriiimile  videtur,  quod  fanguinis 
excrementa  calore  folis  exufta  atque 
acria  per  cutem  exitura,  nochirno  fri- 
gore  illis  regionibiis  maxime  penetra- 
bili,  fubito  et  frequentiifime  repriman- 
ttir. 

Eadem 


Pr^LECTIO   OCTAVA.  211 

Eadem  eft  in  Nervorum  Rigore 
arceiTendo  tertite  caufas  quam  febris 
fupprefls  nornine  deilgnavi  vis  etra- 
tio:  iive  humorum  abundantiam  mi- 
nuendi:  gratia  fanguine  intempeilive 
miflb,  iive  purgantibus  adhibitis,  vis 
vitce  minuatur ;  iive  medicamentis  cu- 
jufcunque  vis  febrifugas  fama  nobilita- 
tis,  naturs  motus  fufflaminentiir;  iive 
denique  quocunque  medicorum  mor- 
bum  a  iede  fua  revellendi  ftudio  inepto, 
Criiis  naturas  coniilio  inftituta  inter- 
turbetur. 

Quarta  cauia  Nervorum  Rigoris  eil 
vaforum  immodica  exinanitio,  five 
fanguis  e  vafis  ruptis  vel  apertis  exhau- 
riatur;  five  humores  tenuiores  excre- 
tione  nimis  eftufa  profundantur:  non 
enim  ex  vulnere  folum  et  abortu,  ve- 
rum  etiam  ex  Elleboro  epoto,  et  Cho- 
lera  profufiore  fpafmum  provenire 
poffe  experientia  comprobatum  eft. 

At,  quod  non  qualemcunque  hu- 
morum  eftuilonem  abundantiorem 
Nervorum  Rigor  confequatur,  teftan- 
P  2  tur 


212      Pr.£LECTIO  OCTAVA. 


tur  ii,  quibus  vafa  atque  vires,  aut 
longa  Dyfenteria,  aut  Urinas  profluvio 
illo,  quod  Graci  ίίαζητΜ  appellant, 
aut  quavis  alia  humorum  lenta  pro- 
fufione  paulatim  exhauriuntur :  quan- 
doquidem  his,  nulla  motuum  turba 
in  mufculis  excitata,  animi  deliquio 
aeger  placide  plerumque  deficit.  Subita, 
contra,  atque  praeceps  humorum  de- 
tra&io  iit  necefle  eft  iis  qui  ex  eorum 
defe&u  fpafmis  vehementibus  rapiun- 
tur. 

At  cum  a  venenis  varii  generis 
epotis  et  copus  obrigeicere,  et  retro  in 
curvari,  et  prorfum  infledi  a  medicis 
fcriptum  habeamus;  venena  etiam  inter 
caufas  Rigoris  Nervorum  a  nonnullis 
numerantur.  Verum  cum  Convuliio- 
nibus  a  veneno  profedlis  fenfus  etiam 
confopiri  teftentur  fcriptores,  ad  Epi- 
lepfiam  hujufmodi  motus  quam  ad 
Nervorum  Rigorem  verius  adicriben- 
dos  puto. 

Expofitis  hujufce  morbi  caufis,  fe- 
quitur  jam  ut  eas  notas  proponam 

quce 


PrjElectio  Octava.  213 

quae  vel  fpe  aegros  confolentur,  Vel 
metu  terreant.  Et  primum  quidem, 
au&ore  Areteo,  malum  hoc,  ut  pue- 
ris  maxime  familiare  eft,  ita  non  grave 
hifce  periculum  infert.  Qpinimo  nec 
foeminis,  quibus  corpus  natura  laxius 
atque  humidius  eft,  atque  adeo  magis 
tvfooV)  caufaeque  morbi  fecernenda? 
atque  diilipandae  aptius.  At  contra, 
fenes,  qui  et  iicciores  et  frigidiores, 
vel  (ut  verbis  phyiiologias  recentiori 
magis  accommodis  utar)  quorum  fibra? 
rigidiores,  atque  natura  inertior  eft, 
rariiTime  evadunt.  Porro,  il  idem  ma- 
lum  vulneri  fuperveniat,  aut  abortum 
confequatur,  aut  alvi  fluxum  fubitum 
et  profufiorem  excipiat,  maxime  11  id, 
medicamento  acriore  epoto,  eveniat, 
vix  ulla  eft  asgro  convalefcendi  fpes. 

At  contra,  ii  quia,  ob  frigus  collec- 
tum,  excretiones  per  cutim  vel  impe- 
diantur,  vel  repellantur ;  aut  quia  fe- 
bris  fupprimatur;  aut  quia  caufa  ali- 
qua  coniimilis  fubiit;  hoc  genus 
Convuliionis  exoriatur  ;  idem  fe- 
P  3  brem 


214    Pr^electio  Octava. 

brem  fubfequentem  judicio  falutari 
tollere  pofle  non  vana  quidem  fpes 
eft. 

In  morbi  hujus  curatione  aggredi- 
enda  ad  caufas  ejufdem  varias  omnino 
efi:  refpicicndum.  Si  itaque  ex  vulnere 
Nervorum  Rigor  exortus  fit,  imprimis 
eft  difquirendum  an  fanguinis  profuiio 
abundantior  fpafmum  praecefTerit ;  ut 
diaeta,  qua  vires  fra&aerefocillari  pollint, 
inftituta,  alimentis  iis  adhibitis  quse 
facile  concoqui  atque  cito  per  corpus 
digeri  poilint,  humoris  profuii  difpen- 
dium  compenfetur.  Huic  fini  con- 
kqtiendo  alimenta  forbilia,  qualia  funt 
juicula  ex  carne  animalium  juniorum 
confcda  aptifiima  videntur.  Jurulenta 
enim  omnia,  ut  re&e  a  Celfo  fcrip- 
tum-video,  facile  intus  corrumpuntur; 
nempe  quia  facile  folvuntur  :  In  chy- 
lum  igit-ur  cito  immutantur  atque  in 
venas  feruntur :  citiffime  autem  in 
t7enas  tranfcferri  poiTe  hujufce  generis 
alimenta,  ex  hiftoria  juvenis  cujufdam, 
apud  Lowerum,  patet,  cui,  cum  ex 

fanguinis 


Pr^lectio  Octava.  215 

fanguinis  maxima  profuiione  pene  de- 
ficeret,  atque  folis  jufculis  rehceretur, 
iifdem  abundantius  ingeias  ianguis 
£11  xu  concitatiore  crudus  atque  tenuis 
e  vaiis  profufus  epotum  juiculum  taa- 
dem  magis  quam  cruorem  referebat. 

Quod  ii  abfque  Hasmorrhagia  in- 
iigni,  illsfis  nimirum  venis  et  Arteriis, 
ideo  fpaimo  homo  corripiatur,  quia 
tendine  aut  nervo  percuffo,  humor 
effufus  qualitatem  tandem  venenatam 
induxerit:  curandum  eil  imprimis  ut 
Ichori  virofo  (ii  forte  vulneris  ore  ni- 
mis  cito  coalefcente  concludatur)  chi- 
rurgi  fcalpello  aperiatur  via  :  ut  tendo, 
fi  percufiiis  tantum  fuerit,  ex  Cclii 
praecepto  praxidatur:  ut  inilammatio 
fevior  venae  iedtione  atque  foinentis 
mitigetur:  ut  humorum  corruptioni 
occurratur,  iis  medicamentis  vulneri 
inditis,  qus  vi  .leniore  baliamica  pa- 
riter  et  laxante,  tenfionem  permulcere, 
caiorem  ixfa  partis  coniervare,  humc- 
refque  putreicentes  condire  poilint  : 
quibus  confequendis  nihil  aptius  repe- 
P  4  ritiir 


2i6    Pr^lectio  Octava. 


ritur,  quam  11  laefis  tendinibus  et  ner- 
vis  quodvis  ex  Balfamis  naturalibus 
applicetur,  (quorum  tamen  vis  acrior 
oleo  olivarum  dulci  permifto  tempe- 
retur)  atque  membrum  laefum  cata- 
plafmate  quodam  calido  et  difcutiente 
involvatur.  Verum  enim  vero,  cum 
chirurgicis  auxiliis  parum  virtutis  in- 
efle  compertum  fit,  niii  natura,  mali 
magnitudine  perturbatse,  medicamen- 
tis  internis  medicus  fuppetias  ferat ; 
ingerenda  funt  ea  qua?  nervorum 
morbis  hujufmodi  prodeiTe  ufu  atque 
experientia  novimus,  ex  quibus  duo 
tantum  nobis  nominare  fufficiat  Lafer 
nimirum  et  Caftoreum,  quorum  vim  a 
medicis  veteribus  maxime  celebratam 
h..bemus.  Nam  quod  de  virtute  Opii 
in  hoc  cafu  a  noftris  quibufdam  prae- 
dicatum  audio,  id  futuris  experimentis 
confirmandum  cenfco. 

Quod  ii  ex  corporis  perfriftione 
Nervorum  Rigor  hominem  invaferit, 
tum  proie&o,  ex  Hippociatis  atque 
veterum    Methodicorum  prasceptis, 

commode 


Prjile  ctio  Octava.  217 

commode  adhiberi  poflunt  ea  quae 
corpori  applicata  et  cutem  conftri&am 
laxare,  et  excretiones  fuppreilas  vel 
evocare  vel  propellere  apta  funt.  Huc 
fpe&ant  inun&iones  et  cataplafmata,  et 
fridtiones  et  fomenta,  et  balnea;  qui- 
bus  diligentia  curioiiiiima  malum  hoc 
graviilimum  aggrediendum  veteres 
prascipiunt:  quae  tamen  omnia  com- 
mode  conferri  poiie  videntur  in  ea 
quas  aut  laxant,  aut  iHmulant,  aut 
pellunt. 

Nec  admodum  huic  diillmilis  eft 
medendi  ratio,  ii  a  febre,  vel  Criil 
falutari  fupprefla  morbus  proveniat: 
ea  nempe  funt  exhibenda  quibus  na- 
turae  conatus  intermiili  denuo  revo 
centur;  ut  horum  ope  id  quod  fani- 
tati  inimicum  eft  e  corpore  expellatur. 
Proiunt  igitur  ea  medicamenta  quas 
intro  data  Jeni  vi  fua  aromatica  vaia 
extimulando  fanguini  motum  conci- 
tatiorem  conciliant;  tum  ea  quae  cuti 
admota  morfu  fuo  et  naturam  fegnef- 
centem  exfufcitant,  et  excitata  veiiciila 

morbum 


2i8    Pr^electio  Octava 


morbum  evocant,  et  ipii  exituro  viam 
patefaciunt. 

Poftremo,  ίΐ  alvi  fluxum  profuiio- 
rem,  flve  a  caufa  Epidemica,  iive  a 
medicamento  epoto,  Ncrvorum  Rigor 
confcquatur,  iina  proie&o  aegris  falus 
eft  Opium,  eo  modo  atque  pondere 
datum,  ut  humorum  efiuiio  quam  ci- 
tifiime  iiftatur,  atque  naturas  motus 
perturbati  compeicantur:  at  ea  res 
cautionem  habet,  ne  ea  copia  ingeratur 
remedium  ut  vita  fimul  cum  morbo 


extinguatur. 


Ad  Choream  San&i  Viti  tranieo, 
quo  nomine  Infanias  genus  quoddam 
non  Convulfionis,  primum  deiignafle 
vidcntur  medici,  quod  ex  Schenkio 
atque  Platero  patet :  quorum  fcriptis 
memoratos  quofdam  iegimus  quaii 
furore  percitos  inexplebili  quodam 
ialtandi  deilderio  tentatos  fuifle,  at- 
que  dies  noclefque,  tripudiando, 
choreafque  ducendo,  ita  fine  labore, 
aut  corporis  defatigatione  confumpfliTe, 
ut  exinde  mulrnm  recrearentur. 

Cum 


Pr^lectio  Octava.  2tg 

Cum  autem  huic  malo  nullum  rc- 
medium  niii  vota  fupereiTe  vulgus 
credidifiet,  nec  precibus  exaudiendis 
Deum  prasfentiorem  efle  quam  Sandi 
Viti  Numen;  hinc  omnes  ad  San&i 
Viti  facellum  tendere,  hinc  Sando 
Vito  vota  omnes  nuncupare.  At  a 
multis  jam  retro  annis  hoc  morbi  ge- 
nus  vel  penitus  exolevit,  vel,  ejufdem 
facie  paulatim  immutata,  in  ordinem 
-Convuliionum  ceffit ;  niii  iiquis  ad- 
huc  morbi  veteris  veftigia  in  iis  maneie 
putet,  quibus  miro  pariter  arque  raro 
Convuliionis  genere  detentis  in  direc- 
tum  ambulandi  adeo  inexpugnabilis 
necefiitas  adeft,  ut  vinculis  ccercean- 
tur  oporteat,  cum  nec  rupem  nec  pu- 
teum  patentem  devitarc  poiiint.  At 
morbus  hic,  quandoquidem  eodem  dc- 
tenti  nec  vident  nec  inteliigunt,  ad 
Epilcpfiam  potius  quam  ad  Clioream 
referendus  videtur. 

Morbo  autem  huic  ambulatorio  ra- 
tione  motuum  ordinatorum,  iimilis  eil 
iijej  cujus  exemplum  a  Tulpio  me- 

moriae 


220    Pr/electio  Octava. 

moriae  proditum  eft;  inter  quem  ta- 
men  et  Choream  eo  convenit,  quod  in 
utroque  convellantur  membra  invito 
homine,  fenfibus  tamen  integris. 
Ηιιης.  Morbum  Tulpius  a  flmilitu- 
dine  Malleationem  vocat.  'Mulier 
quippe  quaedam,  brachiis  in  numerum 
fublatis  atque  deprefiis,  quaii  ferrum 
incude  atque  malleo  exercens  idtibus 
vehementibus  perpetim  genua  casdebat: 
quem  quidem  laborem  lubens  refugif- 
iet,  obftitit  autem,  au&ore  Tulpio, 
falfa  quaedam  imaginatio:  Quid  igi- 
tur?  Nonne  mente  capti  ea  qux  lssfa 
imaginatio  fuadet  lubentes  faciunt? 
At  mulier  illa  invita  laborem  memo- 
ratum  exantlavit,  coa&a  quidem,  non 
fua  voluntate  (lubens  quippe  laborem 
refugiflet)  at  certe  brachiorum  muf- 
culis  pra^ter  voluntatem  contra&is. 

At  motus  ordinati  et  quaii  ad  legem 
quandam  compofiti  rariores  in  Chorea 
Santfi  Viti  occurrunt:  quandoquidem 
morbus  ifte  plerumque  incertis  muf- 
culorum  contra&ionibus,  quibus  nunc 

artus 


Pr^LECTIO  OCTAVA.  221 


artus,  nunc  totum  corpus  vario  incerto- 
que  motu  et  geftu  convelluntur  inno- 
tefcit :  nec  tamen  dolor  adcft,  quo  vel 
Spafmo  φν<Γ6ύίΉ>  vel  Nervorum  Rigore 
rapti  lacerantur;  fentiendique  vis  inte- 
gra  et  incorrupta  manet ;  quod  contra 
fit  in  Epilepila,  qua  qui  profternuntur 
nec  doloreQi  compuncfti  fentiunt,  ncc 
oculis  fubje&a  vident,  nec  fonos  auri- 
bus  percipiunt. 

Choreae  autem  San&i  Viti  non  om- 
nis  setas   iexufque  pariter  objicitur, 
iaspius  enim  pubefcentes  quam  adulti- 
ores  laborant,  fasmellse  fepius  quam 
malculi:  at  utriufque  fexus  eos  prae- 
cipue  invadit  morbus,  quorum  vaia 
fanguine  abundantiore  atque  crafliore 
inferciuntur ;  vel  quibus  cutis  excre- 
menta,  fudore,  vel  papulis,  vel  fcabie 
repuliis  temere,  in  corporis  inteiiora 
convertuntur :  vel  denique  eos  quibus 
tenerior  atque  imbecillior  eft  corporis 
conftitutio. 

Variis  his  itaque  cauils  opponenda 
eil  varia  modendi  ratio.   Iis  cnim  qui- 

bus 


222    Pr^lectio  Octava. 

bus  a  vaforum  plcnitudine  moibus 
cbortus  eft,  et  venas  fcdtione  et  pur- 
gantibus  repetitis  humorum  copia  cft 
minuenda. .  In  farmellis  etiam  fub 
Meniium  initium  excretio  fangui- 
nis  utcrina(promoveatur,  caute  tamcn 
arque  iuipenfa  manu,  et  plethora:,  et 
virium,  et  conftitutionis  corporis,  Sen- 
fufque  Vitalis  ratione  habita.  Facile 
enim  evacuantibus  et  pelJentibiis,  in 
quibus  rccle  adhibendis  tota  fere  ratio 
Menfes  deducendi  innititur,  vel  na- 
turas  motus  nimis  incitari,  vel  ejufdem 
vires  fubrui  poflunt. 

At  η  materiam  quamcunque  per  cu* 
tim  exituram  five  repreffam  iive  re- 
pulfam,  five  retentam  morbus  ccnfe- 
quatur,  tum  profe&o  et  balnea  tepida, 
et  medicamenta  fudorem  moventia,  et 
veiicatoria  cuti  admota  res  poftulat, 
ut  horum  vi  morbus  evocetur  atque 
evocatus  diflipetur. 

*  Poftremo,  cum  a  vaibrum  apta 
conilitutione,  vitseque  vi  vivida,  Chy- 
Jus  in  languinem  immutetur,  et  a  fan- 

guine 


Pr^electio  Octava.  223 

cruine  humores  utiles  fecernantur,  et 

.  .  _   ____  

aliena  e  corpore  expellantur ;  a  debili- 
tate  atque  inertia  vaforum  hunc  mor- 
bum  exorifi  poiTe  fuadent  tum  ea 
corporis  conftitutio  quae  huic  malo 
maxime  patet-  tum  ea  quibns  id  de=» 
pelli  pofie  et  *  Mcdici  celeberrimi 
au&oritas  'et  ·  multiplex  £xperientia 
docuit.  Pueri  enim  teneriores  atque 
Puellse  hoc  morbo  freqiiefttius  con-1- 
fli&antur:  quibus  faepiffinie  mederitur 
frequens  in  frigidam  immeriio,  et 
medicamenta  ex  chalybe  parata. 

-  ·..'   ■  .'  

*  "Vide  monita  et  pfaecepfa  ifiedica  affcidre  Ricaido 
Mead. ' 


PR£. 


[   224  ] 


PR^ELECTIO  IX. 

AD  Epilepilam  venio  graviffimum 
morbi  genus,  ilve  caufas  ejuf- 
dem  iaepe  pertinaces,  atque  me- 
dicina  nonnunquam  inexpugnabiles, 
iive  periculum  vehementioribus  ejuf- 
dem  acceilionibus  vitae  intentatum, 
live  acceiTus  morbi  improvifos  fpe&e- 
mus:  Hiice  accedat  nullum  morbum 
alium  majore  hominum  et  ftupore  et 
terrore  confpici;  adeo  ut  ab  antiquif- 
fimis  temporibus,  cum  tantis  in  ani- 
mante  motibus  excitandis,  quales  in 
Epilepfia  videmus,  caufas  naturales 
omnino  impares  vulgus  exiftimaverit, 
morbum  a  deorum  immortalium  ira 
in  poenas  fontium,  aut  a  malo  quo- 
dam  genio  hominumque  generi  inimi- 
co  ad  miferos  mortales  difcruciandos 
immifium  credebat. 

Stoicos 


Pr^electio  Nona.  225 

Stoicos  ferunt  itudiofe  exquiiiviiTe 
unde  verba  du&a  eflent;  credo  quia 
rerum  ipfarum  naturam  iifdem  ex- 
preiTam  atque  quodammodo  explica- 
tam  putabant.  Nos  in  paucis  folum 
hujuice  morbi  nominibus  exponendis 
eoidem  imitari  audeamus.  Non  qui- 
dem  ut  ex  nominibus,  quorum  plera- 
que  aut  fuperfKtio  aut  infcitia  impo- 
fuit,  morbi  naturam,  ied  ut  veterum 
de  eodem  fententias  cognofcamus. 

Et  primum  quidem  Epilepfia  dici- 
tur,  fecundum  Aurelianum,  quia  totum 
hominem  corripit.  Vocatur  autem 
Sacer,  vel  quia  magnus,  id  eft  diffici- 
lis,  unde  etiam  a  Celib  morbus  major 
appellatur ;  vel  quia  caput  afficit ;  vel, 
quod  verifimillimum  puto,  quia  eum 
divinitus  immitti,  nec  ope  humana 
curari  pofle  credebat  vulgus.  Α  TraL- 
liano  vQ(r@^  (ΤίληνιάΜ  dicitur;  quia 
non  niii  pleniluniis  vel  noviluniis 
quofdam  homines  invadere  iolet.  Eun- 
dem  puerorum  morbum  vocat  Hippo- 
cratcs;  quia  his  maxime  familiaris  efl:. 

Q.  Latini 


226     Pr^lectio  Nona. 


Latini  autem  morbum  Comitialem 
nuncupavere,  quia  publicis  negotiis 
omnibus  ftatim  obnunciebatur,  fiquis 
eodem  in  Comitiis  raperetur. 

Epilepfiam  futuram  prsenunciant 
multa  quas  infignem  toni  vitalis  inas- 
qualitatem,  humorefque  ad  caput 
abundantiores  compulfos  atque  in  ipib 
conclufos  indicant.  Ante  enim  quam 
quis  Morbo  Comitiali  corripitur,  ac- 
cedit  fa^pe  venarum  colli  diftentio, 
atque  plenitudo  infignis:  caput  au- 
tem  ipfum  grave  fit,  et  vertigine  cir- 
cumferri  omnia  videntur :  fequitur 
porro  fenfuum.  vis  vel  diminuta  vel 
depravata ;  iiquidem  aures  ad  voces 
externas  obfurdeicunt,  cum  intus  in. 
capite  vel  tinnitus,  vel  fragor,  vel 
aquse  quaii  conquaflata?,  vel  torrentis, 
fonus  exauditur :  ante  oculos  vero, 
qui  acceiTu  inftante  fixi  plerumque  et 
intenti  funt,  vanas  quasdam  imagines 
vel  aranearum  propendentium,  vel 
mufcarum  in  aere  volitantium,  vel 
formarum   quarundam  iplendefcen- 

tium, 


Pr^LECTIO   Ν  Ο  Ν  Α.  22η 

tium,  μαρμοίξνγαο-  Grxci  vocant,  ob- 
verfari,  et  nares  gravi  quodam  odore 
percelli  videntur.  Cum  autem  Cere- 
bro  a  quacunque  caufa  compreiib  vel 
gravato  natura  vomitu  foleat  fuccur- 
rere,  iignis  memoratis  accedunt  Hy- 
pochondriorum  teniio  atque  revuliio, 
et  naufea,  et  vomitusquo  multa  pituita 
e  ventriculo  nonnunquam  extundimr. 
Quod  autem  Cerebri  potius  quam 
ventriculi  gravati  caufa,  inftante  Epi- 
lepiia  oboriantur  naufea  et  vomitus ; 
tum  ea  quae  in  capite  fieri  jam  dixi 
indicare  videntur,  tum  etiam  id,  nempe 
quod,  vacuo  ventriculo,  Comitiales 
tantifper  ante  morbi  infultum  nau- 
feantes  videamus  quamdiu  ipfis  iigna 
capitis  humoribus  repleti  et  prsgravati 
adfunt. 

Atque  hxc  quidem  in  Comitialibus 
acceflionem  brevi  futuram  denunciant. 
Saepe  tamen  fit,  ut  nullis  fignis  prx- 
cedentibus,  vel  faltem  iifdem  obfcuri- 
oribus  prasmonitus  fubito  atqiie  ex 
improvifo  homo  corripiatur.    VeJ  ut 

2  aura 


228       PRjELECTIO  Nona. 


aura  quadam  frigidula,  vel  alio  quo- 
dam  ienfu,  quem  verbis  explicare  ie 
haud  poiTe  dicunt  asgri,  a  pedis  pol- 
lice,  vel  calcaneo,  vel  quavis  alia  cor- 
poris  particula  exorto  atque  in  caput 
ieniim  obrepente,  ienfuumque  men- 
tifque  aciem  obtundente,  atque  per- 
turbante  morbus  incipiat. 

Sed  Epilepfia  prasfente  non  una 
femper  eft  morbi  facies;  nonunquam 
enim,  primo  impetu  in  muiculos  cor- 
poris  fuperiores  fa&o,  facics  diftorque- 
tur,  oculi  pervertuntur,  multaque  fa- 
liva  ex  ore  defluit :  nec  mora,  quin 
continuo  homo  fenfu  omni  deftitutus 
SubJato  clamore  membrifque  derepente 
convulfis  corruat,  atque  pro  variis 
rnufculis,  vi  morbi  per  totum  corpus 
pervagante,  tentatis,  variis  motibus 
diftorqueatur.  Nunc  enim  caput,  ut 
in  Opifthotono,  ad  poileriora  trahitur, 
nunc  prorium  fieditur,  nunc  motu 
reciproco  hinc  inde  convertitur.  Mem- 
bra  pariter  nunc  diftenta  rigefcunt, 
nunc  motu  inconflante  multimodis 

agitantur» 


Pr^lectio  Nona.  229 

agitantur.  At  cum  mufculos,  quos 
thoracis  motibus  natura  prasfecit,  in- 
vadit  morbusj  tum  prore$o  vel  fufFo 
cationis  vel  Apoplexia?  haud  inanis 
metus  -eft  :  maxima  enim  contcntione 
et  labore  tum  fpiritus  ducitur;  atque 
ob  motum  fanguinis  impeditum,  ip- 
fumque  (fanguinem  dico)  fiimmo 
mufculorum  nixu  in  caput  impuliiim, 
oculi  prominent,  facies  tumet,  rubct, 
livet.  Et  hocce  quidem  fuffocationis 
periculum  etiam  mulicrculis  notum 
eile  video;  acceffiones  enim  comitiales, 
quibus  puerorum  facies  nigreicunt, 
casteris  longe  magis  metuendas  efle 
dicunt.  Quinimo  in  Epilepfia,  Cor 
ipium  non  minus  affici  quam  reliqui 
corporis  mufculi  ex  pulfu  arteriarum 
fatis  conftat ;  quem  omnimodis  vari- 
are,  quinetiam  aliquantifper  nonnun- 
quam  ceiTare  in  hujufce  morbi  accef- 
iionibus,  medicis  arterias  tentantibus 
fatis  patet ;  quod  et  ex  faciei  pallore, 
et  fpafmorum  remifHone,  et  fudore  frigi- 
do,  adftantibus  fatis  innotefcit. 

3  Pallorem 


230     Pr^lectio  Nona. 

Pallorem  autcm  in  acceflu  Epilep- 
tico  obortum  animi  deliquio,  id  cil 
cordis  motui  cefianti,  non  femper  recte 
tribui  pcfle  puto  ;  at  contra  a  vaforum 
tono  insquali  eum  exoriri  verifimile 
eft  nifi  pulfus  iimul  deficiat. 

Decedente  tandem  morbo,  ejnfdem- 
que  vi  quaii  fatifcente,  arger  in  fbm- 
nmn  profundum  delabitur,  atque  poft 
durcs  labores  exantlatos  quafi  requi- 
eicit ;  ct  demum  tempcre  inteipoiko 
fponte  experre&us  coniurgit  omnium 
quidem  immemor  qux  praTcnte  morbo 
paims  cft  :  manenc  tamen  aliquantif- 
per  in  membris  laiTitudo,  in  capite 
gravitas  cum  fenfuum  torpore  quo- 
dain,  quinetiam  in  nonnullis  vertigi- 
ntb,  et  ocuiorum  tencbra?,  et  mentis 
alienatio,  perpefll  mali  veftigia. 

At  aliam  Epilepiiae  ipeciem  apud 
Celfum  et  Coelinm  Aurelianum  me- 
moratam  legimus,  Apoplexiae  quidem 
quam  Convuliioni  propiorem:  ilqui- 
dem  in  ea  membra  minime  convel-r 
luntur,  at  homo  quaii  fopore  quodam 

alto 


PRyELECTIO   Ν  Ο  Ν  Α,        2  $1 

alto  detentus  motu  fenfuque  aliquan- 
tiiper  deftituitur,  et  demum  iponte 
fua  ad  ie  redit,  fentiendi  atque  mo- 
vendi  facultate  reftituta.  Multa  certe 
funt  Epilepfias  cum  Apoplexia  com- 
munia;  quandoquidem  ex  iis,  quas 
paulo  ante  memoravi,  fatis  conftet  in 
morbo  Comitiali  pariter  atque  in  mor- 
bo  attonito  humorum  abundantia  Ce- 
rebrum  faepe  comprimi ;  cum  et  vena- 
rum  colli  diftentiones,  et  tenebras  ocu- 
lis  obje&as,  et  fenfuum  torporem,  et  Ja> 
fam  memoriam,  morbum  utrumvis  cx 
aequo  praenunciare  compertum  fit. 
At  hifce  fignis,  in  Comitialibus,  acce- 
dunt  urina  limpida,  Hypochondria 
revulfa,  in  venerem  pruritus  iolito 
frequentior,  quibus  certius  futuram 
Corwuliionem  quam  Apople&icam 
Nervorum  refolutionem  przedicere  pof~ 
fit  medicus. 

Formam  quidem  Auditores  et  tan- 
quam  faciem  Epilepfias  videtis:  fequi- 
tur  ut  ea  figna  proponam  quibus  a 
iimilibus  Nervorum  morbis  internofci 
Q^4  poflit. 


232       Pr^ELECTIO  Ν  Ο  Ν  Α. 

poflit.  Et  primum  ab  Apoplexia  fa- 
cile  dignofcitur,  cum  in  hac,  motus 
pariter  atque  fenfus  plerumque  abole- 
antur;  et  licet,  Celfo  Audore,  ali- 
quando  fiat,  quod  et  ipfe  in  puerulis 
isepe  vidi,  ut  morbo  Comitiali  pro- 
ftratus  Attonitum  potius  quam  Epi- 
lepticum  referat,  quia  mcmbris  quie- 
fcentibus,  fenfuque  omni  cefiante, 
alto  quaii  ibpore  opprefius  jaceat; 
attamen  ex  aetate  decumbentis,  ex 
-morbi  hiftoria,  ex  caufis  pragreifis, 
poilremo,  ex  ipfb  morbi  eventu  facile 
dijudicare  poterimus  an  in  Comitiales 
vel  Attonitos  seger  referri  debeat:  ii- 
quidem  Apoplexia  fere  non  niii  natu 
majores  aggreditur,  et  aegre  folvitur, 
et  foluta  Paralyiin  fere  fubfequentem 
habet ;  denique,  reverfa  hominem  ple- 
rumque  jugulat :  Cum  contra  Epilep- 
iia  junioribus  maxime  familiaris  eft, 
et  facile,  nullaque  Paralyii  confequente, 
folvitur,  niii  ipaimis  vehementioribus 
obortis:  quinetiam  inta&a  vita  fa?pe 
reverti  fokt,  et  quo  fcepius  revertitur 


Pr^lectio  Ν  ο  να.  233 

eo  fzepius  aeger  Cotivuliiones,  rarius 
foporem  fine  Convuliionibus  patitur. 

Α  Catalepii  differt  Epilepfia  quod 
in  illa,  licet  fenfus  omnes  confopiti 
videantur,  nullee  tamen  Convuliiones 
adfunt,  at,  contra,  xger  eundem  pror- 
ius  corporis  ftatum  retinet  quem  cor- 
reptus  habuit.  Α  Convuliionibus  Hy- 
ftericis  multum  diftat  Epilepiia;  fiqui- 
dem  mulieres,  quibus  id  malum  fami- 
liariiTimum  eft,  in  ejufdem  acceffioni- 
bus  vident,  audiunt,  animadvertunt, 
cum  contra  in  Epilepiia  fenfus  obicu- 
rantur.  Ab  omnibus  reliquis  Spaf- 
morum  generibus  interftinguitur,  quod 
in  illis  vel  fenfus  adeft,  ut  in  Chorea 
San&i  Viti ;  vel  dolor,  ut  in  Nervo- 
rumRigore;  vel  Febris,  ut  in  Subfultu 
Tendinum :  quibus  alize  notae  adjici 
poiiint  ex  morborum  eorum  defcrip- 
tione  defumendas,  et  quas  temporis 
cauia  omitto  perfequi. 

Morbo  Comitiali  maxime  patent 
infantes  nuper  in  lucem  editi,  praefer- 
tim  ii  quibus  neque  pituita  in  ventri- 

culo 


t 


234     Pr^lectjo  Nona, 

culo  congeila  vomitu,  neque  ^Meco- 
nium  ex  Inteftinis  alvi  dejedtione  ex- 
pellitur.  Deinde  ii,  quibus,  ob  dentes 
mox  erupturos,  abundantiore  fanguine 
impulfo  caput  prargravatur.  Prasterea 
pueros  frequentius  quam  adolefcentes, 
viros  quam  foeminas  hoc  malum  ado- 
riri  folet :  vix  autem  in  fene&ute  con- 
ilitutos  niil  maximis  de  caufis.  Si- 
quidem  in  junioribus,  quibus  et  Senr 
fus  Vitalis  acutus  eil,  et  naturae  vis 
alacris  atque  impigra,  omni  quod  vitae 
vel  faluti  adverfatur  maximo  conamine 
occurritur:  cum  contra,  in  xtate  pro- 
ve&a,  ob  vim  vitalem  languefcentem, 
natura  omnia  torpide  frigideque  mi- 
niftrat.  Quod  fpedaiTe  videtur  Cael- 
fus  Aurelianus,  qui  cum  caufam  red- 
dit  cur  malum  hoc  vehementius  afficit 
infantes  nativitati  proximos,  quam  pu- 
eros,  aut  in  vergente  aetate  conftitutos, 
haec  habet;  Siquidem  viribus  invalidi 
(infantes  nimirum)  paflionum  impe- 
tum  tolerare  non  poiTunt :  quaii  dice- 
ret  naturam  in  a?tate  teneriore  fuae 

im- 


PrjElectio  Nona.  235 

imbecillitatis  confciam  ftatim  fummis 
viribus,  ne  hoilis  invalefcat  ipfum 
propulfandum  aggredi. 

At  ab  his,  de  quibus  iatis  dixiile 
videmur,  diicedamus,  atque  ad  eaufas 
morbi  Comitialis  exponendas  progredi- 
amur.  Inter  quas,  numerari  folet  labes 
ha:reditaria,  licet  incerta  fortaife  et  am- 
bigua  habeatur.  At  Epilepticos  ab 
Epilepticis  fa^iffimegenitos  efie  conftat, 
licet  cur  id  ita  fiat  parum  fortaife  expli- 
cari  pofiit.  Verum,  cum  omnem  hanc 
in  Convuliiones  proclivitatem  natura 
vigili  atque  alacri,  qux  oaine  id  quod 
corporis  fanitati  adverfum  eft  ftatim 
perfentifcitj  atque  expellere  conatur,  rc- 
ierendam  cenfeo  (five  vis  illa  naturas  at> 
que  alacritas  a  ncrvorum  teniione  exi- 
mia,  five  ab  alia  quavis  caufa,  quae  fub- 
tilior  fit  quam  quae  noftrorum  fenfuum 
acie  deprehendi  poilit,  oriatur)  non 
magis  miranda  videtur  quam  alias  ii- 
militudines  eorum  qui  procreantur, 
quae  etiam  in  ingeniis,  non  folum  in 
corporibus  apparent. 

Alia 


236      PRjELFCTIO  Nona, 

Alia  caufa  Epilepfice  refertur  ad  ca 
qux  Cerebrum  proxime  afficiunt,  iive 
rodendo,  five  irritando,  iive  premen- 
do.  Nam  et  a  pure  in  capite  conclu- 
fo  Cerebrum  exulcerante;  et  a  frac- 
tx  Calvariae  aculeis  quibufdam  ofleis 
membranas  fubje&as  pungentibus ;  et 
a  Calvaria  iitu  defidente  et  Cerebrum 
urgente  ;  vel  ab  eadem  ardtiore  jufto/ 
propter  futuras  praemature  coalefcen- 
tes,  malum  id  proveniffe  compertum 
eft.  In  iis  autem  qui  vel  a  Calvaria 
deiidente,  vel  ab  eadem,  ob  caufam 
quam  modo  memoravi,  ar&iore,  vel  a 
tumore  offis  interno  Cerebrum  ur- 
gente,  Morbum  Comitialem  patiun- 
tur}  id  infigne  eft  ;  nempe  ab  omni  eo 
quo  vel  fanguinis  copia  exaugetur, 
vel  fanguk  ipie  rarefieri  iolet,  vel  in 
caput  rivo  pleniore  impellitur,  mor- 
bum  plerumque  arceffi.  His  itaque 
et  cibus  plenior,  et  potus  meracior, 
quinetiam  medicamenta  illa,  Antiepi- 
leptica  di&a,   quibus  fumptis  exagi- 

tatur 


Prjelectio  Nona,  237 

tatur  atque  incalefcit  fanguis,  funt 
maxime  aliena. 

Nec  diffimilis  eft  morbi  cauia,  cum, 
vaiis  a  fanguine  fpiflb  et  copiofo  di- 
ftentis,  ideo  quis  Epilepticus  corruat 
quia  tono  vaforum  inasquali  (quo  na- 
tura  vel  fanguinis  fluxum  e  Naribus, 
vel  aliam  falutarem  vaforum  exinani- 
tionem  molitur)  jufto  major  humorum 
copia  ad  corporis  fuperiora  impellitur. 
Siquidem  in  his  malum  invafurum. 
praenunciant  plenitudo  venarum  qua? 
a  capite  fanguinem  reducunt,  tum  ca~ 
pitis  gravitas  et  torpor,  et  vertigo,  et 
aurium  tinnitus,  et  caligines  oculis 
obje&a?;  ex  quibus  tum  Cerebrum 
fanguine  gravatum  colligimus ;  tum 
finem,  quem  natura  in  Convuliionibus 
inilituendis  proponit,  haud  incerta 
eonjeitiira  adfeqnimur.  Nam  fumma 
vi  Convulfionum  fanguis  compulfus  et 
compreiTus  liquidior  fit ;  et,  amoto 
omni  eo  quod  obftare  poilit,  per  vafa 
rjvo  liberiore  fertur, 


Huc, 


238      PRjELECTIO  Nona. 

Huc,  nempe  ad  inasqualem  fangui- 
nis  diftributionem,  referantur  Con- 
vuMiones  illae  quas  fub  dentitionis  tem- 
pus  pueris  admodum  familiares  funt, 
quae  gingivarum  inflammationi  et 
dolori  minus  vere  vulgo  tribuuntur. 
Nam,  ut  omittam  infantes  in  tormi- 
nibus  aliquandodolore  longe  acerbiore, 
quam  eo  quem  inter  dentiendum  pati 
videntur,  citra  tamen  Convulfionis 
periculum,  lacerari;  nec  illos  maxime 
Coiwuliionibus  patere,  quibus  a  den- 
tibus  erupturis  gingivarurn  iimplex 
inflammatio  major  eft ;  experientia 
conftat  tum  maxime  Epilepiiam  den- 
tientibus  efle  metuendam,  cum  capitis 
vafa  folito  diftentiora  funt,  oculique 
quafi  fomno  gravati  hebefcunt,  et 
color  in  genis  faturatior  infidir,  alvuf- 
que  fupprimitur.  Ad  fanguinem  igitur 
in  vafis  capitis  congeftum  atque  con- 
clufum  expediendum  has  Convulfiones 
a  natura  inftitui  veriiimilius  videtur, 
quam  eofdem  a  doloris  ftimulo  arceili. 


Nec 


24O       PR^ELECTIO  ΝΟΝΑ. 

lumbricis  motibus  et  morfu  inteftina 
irritantibus. 

Qua?dam  etiam  venena  haufla  Epi- 
lepiia  fequitur.     Qiiod  non  quidem 
ftimulo  atque  dolori,    quibus  ab  his 
afiumptis  inteftina  irritantur,  folum 
adfcribenduni  videtur;  at  potius  pote- 
f^ati  ei  qua  toxica  radiantis  luminis 
ratione  diffufa  caput  petunt:  Siqui- 
dem  Arfenico,   Mercurio  Sublimato, 
atque  venenis  aliis  ejufdem  generis, 
quorum  vis  omnis  in  eo  iita  videtur, 
ut  quicquid  inteftinorum  contingant, 
corrodent  ftatim  et  exulcerent,  raro  et 
quaix  fortuito  Convuliiones  hauftis  fu- 
perveniant;    vel  ii  fuperveniant  ad 
Nervorum  Rigorem  potius  quam  ad 
Epilepiiam  funt  referendas:  cum  con- 
tra,  Cicuta,  Solanum,  atque  alia  ve- 
ncna  ex  genere  plantarum  defumpta, 
quibus  vis  quasdaiTi  confcpiendi  pariter 
atque  ftimulandi  ineil:,  Convuliiones 
vchcmentiffimas  cum   fenfuum  om- 
nium  ftupore  concitare  iolent. 

Excretionem 


PrjElectio  Nona.  239 

Nec  aliam  ob  caufam,  nifi  ut  mo^us 
fanguini  obftru&o  reilituatur,  Con- 
vuliiones  pueris,  qui  inter  plorandum 
/piiitum  diutius  cohibere  iolent,  et 
etiam  iis,  qui  tuift  fuffocante  laborant, 
oboriri  eft  veriiimile:  his  enim  ob 
fpirationem  intermiflam  iifbitur  fan- 
guis  per  pulmonem  tranirturus,  et 
pueri  ftrangulatorum  ad  inftar  nigref- 
cunt:  Convuliio  autem  ftatim  fuper- 
veniens  vice  fpirationis  in  fanguine 
propellendo  fungi  videtur,  donec  Tho- 
racis  motus  confueti  denuo  inftitu- 
antur. 

Porro,  in  puerulis  Epilepfia  arceili- 
tur  a  multis  quae  vel  mole,  vel  ilimulo, 
vel  aliena  quadam  qualitate  naturas 
funt  adverfa,  nec  tamen  facile  e  cor- 
pore  expelli  poiTunt.  Frequens  eil 
enim  morbus  ab  ingefta  pulticula  fpif- 
iiore  quam  quas  in  ventriculo  facile 
folvi  poteil ;  et  a  ladte,  cum  in  coa- 
gulum  durius  coiverit,  eadem  ratione 
accedunt  Convulfiones ;  poilremo,  a 

lumbricis 


PrjElf.  ctio  NoN.i.  241 

Excrctionem  morbi  Criticam  non- 
nunquam  praecedit  Epilepfia  eaiidem 
iuppreiTam  fsepe  fequitur.  Nani  ex 
Convuliionibus  obords  Variolas  et 
Morbillos  junioribus  inftantes,  ec  mcx 
erupturas  prsdicere  nobis  aliquando 
datur.  Pueris  item  cruftofam  icabiem 
quacunque  caufa  retro  cedentem  fepe 
Morbus  Comitialis  excpit,  eadem  re- 
verfa,  tollitur. 

At  in  Epilcpfia3  cauiis  exquirendis 
fruftra  fepe  e*it  medicus,  Ci  materiam 
morbidam  tantis  motibus  -excitandis 
aequam  femper  fubeif^  exiftimaverit ; 
cum  enim  eos  a  cauia  mere  mechanica 
rariiTime  exoriri  fit  veriiimile ;  fed  con- 
tra,  a  natura  propter  finem  confequen- 
dum  plerumque  inftituentur ;  pro 
ejufdem  naturie  feniu  atque  judicio, 
fi  ita  loqui  liceat,  eoidem  adminiftrari 
oportet.  Nonnunquam  enim  a  caufa 
leviiTima,  a  falia  quadam  imagine 
menti  objeda,  ab  ira,  terrcre,  doiore 
animi,  ab  Ideis  caiu  vel  arbitrio  no- 
flro  conjun&is,  et  ut  dicitur  fociatis, 
R  Epilepfiam 


242      PrjELECTIO  Ν  ο  κ  α. 

EpUepiiam  pertinaciiTimam ,  atque 
maximas  turbas  in  animante  cieri  pofle 
confitendum  eft.  Quod  cum  experi- 
entia  iit  notiilimum  exempla  tacemus, 
.ne  in  re  non  dubia  teftibus  non  necef- 
fariis  videamur  uti. 

Epilepiiaq  caufis  expoiitis,  quid  de 
illa  diviiione  qua  veteres  morbum 
himc  in  Idiopathicum  et  Sympathi- 
cum  diftrlbuebant  ilatuendum  iit  facile 
judicare  poterimus.  Idiopathicum  enim 
a  Cerebri  ipiius  vitio ;  Sympathicum 
vero  a  Cercbri  confenfu  et  Sympathia 
cum  aliis  corporis  partibus  deducebant. 
At  cum  ex  iis  quce  fupra  expoiui 
fatis  patere  arbitror  Epilepiiam  effe 
revera  naturae  conamen,  licet  aliquan- 
do  minus  aptum,  quo  malum  aliquod, 
iive  verum  five  opinatum,  propulfare 
molitur,  five  id  m  Cerebro  five  in  alia 
quavis  corporis  parte  infederit ;  hac 
ratione  neceiTe  eil  ut  omnis  Epilepfia, 
fi  modo  7ταβ©^  omnino  dicenda  fit, 
Sympathica  habeatur.  Cum  autem 
aliquando  eveniat  ut  a  natura  nimis 

irri- 


Pr^lectio  Nona,  243 

irritabili  atque  ienfu  vitali  jufto  acu- 
tiore  morbus  pendeat,  ut  in  iis  quibus 
nafcentibus  a  parente  iniinuatur,  vel 
in  iis  quibus  non  a  vitio  quocunque 
corporeo,  at  ab  imagine  quadam  falfa, 
vel  animi  motu  vehementiore  prove- 
nit ;  diviiio  illa  veterum  adhuc  iatis. 
commode  medicis  concedi  pofle  vide- 
tur ;  cum  illa  Epilepfias  fpecies  quas  a 
vitio  quocunque  corporis  concitatur 
Sympathica;  altera  autem  Idiopathica 
nomine  fatis  apto  dicatur. 

Sequitur  ut  eas  obfervationes  propo- 
nam  quibus  hujus  mali  eventum  pra> 
dicere  poilimus.  Primum  itaque  inter 
medicos  conftare  video,  Epilepfiam, 
quae  a  parentibus  Comitialibus  traditur 
vix  unquam  faneicere,  nec  melior  ia- 
lutis  fpes  eft  illis,  qui  propter  nativum 
quoddam  vitium  in  corporis  fabrica, 
five  malam  partium  conformationem, 
hoc  morbo  corripiuntur.  Huc  refe- 
rantur  pueri  quibus  a  Calvaria  ar&iore 
ob  futuras  prasmature  coalefcentes, 
Cerebrum    increfcens  comprimitur. 

R  2  Porro 


2^4-     Pr^lectio  Ν  ο  ν  λ. 

Porro,  Epilepfiam  nunc  in  Morbum 
Attonitum,  nunc  in  nervorurn  refolu- 
tioncm,  aliquando  etiam  in  dementiam 
immutan  pofie  teftantur  Practici,  for- 
tafle  ob  fanguinem  vehementins  in 
caput  nixibus  violentis  in  morbi  ao 
ceiTionibus  compulfum. 

At  contra,  Epilepfiam  tolli  pofie 
fpes  eft,  fi,  ilkcfa  corporis  rabrica,  cau- 
fam  aliquam  fcrtuito  obortam,  q<-ales 
funt  Lumbrici  in  inteftinis  delitcfcentes, 
fcabies  rcccdens  vel  repulia,  aliaque 
confimilia  confequatur;  diilipata  enim, 
vcl  expuifa,  vel  alio  quocunque  modo 
fublata  morbi  caufa,  evaneicit  etiam 
Epilepiia.  Α  veteribus  traditum  ha- 
bemus  nihil  magis  ad  hujus  morbi 
depulfionem  fsepe  facere  quam  aeta- 
tis  proceiius;  nam  in  pueris  veneris 
initium  in  puellis  menftruorum  eun- 
dem  tollere  dicunt.  An  quia  in 
his  fanguis  corporis  inferiora  rivo 
pleniore  petic,  ef,  quod  coniequitur, 
ejufdem  in  caput  impulii  moles  dimi- 
nuitur?    At  quos  aetatem  adultam 

confecutos. 


Pr^lectio  Nona.  245 

coafecutos  comitatur  morbus,  cum 
ipfis  plerumque  cfnfenefcit. 

AcceiHones  Epilepticas  quo  frequen- 
tiores  revertuntur,  eo  pertinacior  mor- 
bus  evadit;  naturam  enim  in  cona- 
tus  hujufmodi  vehementiores  jam 
nimis  proclivem  ipfa  confuetudo  pro- 
clivOrem  facit.  Illud  etiam  de  morbo 
Comitiali  a  veteribus  fcriptum  video  ; 
ii  id  malum  totum  corpus  iimul  affi- 
ciat,  nec  acceiTionis  futura?  ullus  in 
aliqua  parte  fenfus  adfit,  pra?terea  ii 
mentis  alienatio,  vel  nervorum  reiolu- 
tio  fuperveniat,  nullum  medicins  lo 
cum  eiTe. 

In  Epilepfias  curatione  aggredienda 
ejufdem  caufas  imprimis  m.edicus  re- 
fpiciat.  Siquidem  alia  medendi  rne- 
thodo  opus  eft  iis  qui  a  fanguine  fpiilb 
atque  copiofo  caput  petente  convulii 
cadunt;  alia  iis  quibus,  ob  cibum  alie- 
num  vel  comiptum,  a  vcntriculo  mor- 
bus  oritur;  alia  ii  a  cutis  excrementis 
fuppreffis;  alia  ii  a  veneno  haufto 
proveniatj  alia  fi  inter  dentiendum ; 

R  3  alia 


246      PrvELECTIO  Nona. 

alia  ii  Variolis  inftantibus  puerum 
corripiat.  Nam  in  Epilepfia,  fi  in 
υΐΐο  alio  morbo,  id  Celli  veriilimum 
eft,  eum  ncmpe  redle  curaturum  efie 
quem  prima  origo  caufc  non  fefel- 
lerit. 

Duplcx  efi:  autem  in  univerfum 
Epilcpfe  curatio,  qiiarnm  altera  ea 
qux  in  morbi  acceiTione  agenda  funt 
praxipif,  altera  ea  quas  ad  acceiTiones 
prsecavendas  faciunt  fpedat. 

In  primis  itaquc  morbi  accefilonibus, 
quo  propius  ab  Apoplexia  moibus 
abcfl,  eo  magis  conveniunt  ea  quas 
Attcnitis  przefcribi  folcnt.  Si  itaque 
caducis  Convuliio  non  accedat,  tum 
profedo,  nifl  infans  fuerit  sger,  fan- 
guis  mittatur;  quinetiam  ii  adiit 
Convuliio,  idem  facere  haud  alienum 
erit,  fi  iEgro  fanguis  abundantior  iit, 
vel  h  in  caput  vehementius  impella- 
tur :  quod  ct  ex  iis  quas  acceilionem 
anteceflere,  et  ex  iis  gux  morbo  prx- 
iente  eveniunt  quis  poiiit  cognofcere. 
Quibus  enim  veiiag  colli  atque  tem~ 

pcrum 


Pr^lectio  Nona,  247 

porum  multo  fanguine  diftenduntur; 
et  facies  rubore  perfunditur,  vel  ob 
vafa  fanguine  referta  nigrcfcit;  maxi- 
me  fi  fpaimos  jam  remiifiores  fomnus 
profundus  cum  fpiratione  alta,  et 
ilertore,  et  ipuma,  puifu  denique 
magno  et  tardo  confequatur;  hifce 
Cerebrum  humorum  impetu  et  copia 
oppreflum  recle  fuipicemur.  Quini- 
mo,  prscfente  morbo,  ilernutationem 
atque  vomitum  ciere  ex  Celfi  prccepto 
haud  abfurdum  erit;  et  alvum  ducere 
vel  medicamento  Hquido  in  Re&um  In- 
teftinum  immiilb,  vel  glande  acri  fup- 
pofita.  Hzec  autem  poileriora  vomitus 
fcilicet  et  alvi  dudtio  puerulis  maxime 
conveniunt  quibus  ab  ingluyie  et  cibo 
crudiore  Convuliio  concitatur. 

At  in  altcra  illa  curationis  parte 
quae  Convulfionum  acceillones  pra^ca- 
vendas  fpe&at ;  fi  ab  humorum  copia 
morbum  foveri  verifimile  eft,  vense 
fe&ione  atquc  alvi  du&ione  minuenda 
eft  utique  fanguinis  moles ;  excretio- 
nefque  confuetse,  iive  ex  venis  Re£H 
R  4  lateilini 


248     Pr/electio  Nona. 

Inteftini  rcclufis,  five  ab  utero,  men- 
ilruis  pcriodis,  iivc  a  naribus  eas  ferri 
familiare  iit,  ii  parciores  fluxcrint  pro- 
moveantur,  ii  fuftiterint  revocentur. 
Quinimo  fpiiTiori  fanguinis  conilitu- 
tioni,  qiiam  fubeiTe  ex  pulfu  pleno  ct 
fuppreiib,  ex  laflitudine  lcvi  de  caufa 
oborta,  ex  vitae  generc,  ied  maxime 
ex  fanguinis  miili  confpedtu  cognofci- 
mus  5  ct  venae  fe&ione,  ct  potu  diluto, 
ct  vidtu  tenui,  poilremo,  medicamen- 
tis  nonnullis  Antiepilepticis,  qtiorum 
vis  m  Convulilonibus  fugandis  in  ea 
facultate  fita  viceiurqua  humores 
craiTas  tenuiores  faciunt ;  qualia  iunt 
Cinabaris,  Sales  Alcalini  dicli,  radices 
Valerianae,  Paeoniae,  Lafer,  Moichus, 
Caftoreum. 

At  ii  fcabiem  vcl  humorem  acrem 
qucmcunque  inepto  medicamine  iiip- 
preiTum,  vel  fponte  fua  recedentem' 
Epilepiia  confecuta  fit;  fumma  ope 
jnedico  nitendum  eft,  et  balneis  aquae 
dulcis'  tcpid^,  et  fridionibus  afperis, 
gt  iomentis  cuti  admotis,  et  vefica- 

toriis, 


Pr^ELECTIO   ΝΟΝΑ.  249 

toiiisj  poftremo  iis  medicamentis  quas 
intro  fumpta  fudorem  movere  folent, 
ut  caufa  morbi  ad  cutem  denuo  revo- 
cetur.  Quin  et  illa,  balnea,  fomenta, 
veiicatoria,  ulcufcula  etiam,  vel  ferro 
candente,  vel  cauilico  medicamento 
locis  commodis  inuila  in  omni  fere 
Epilepila  pertinaciore  cujus  caufa  oo 
cultior  eft,  et  medlcorum  experientif- 
ilmorum  praxepta,  et  ratio  ipia  ten- 
tanda  iuadent :  ilc  enim,  porta  pate- 
facta,  pernicioioque  humori  exitu  ido- 
neo  dato  erranti  naturac  viam  comiter 
monitramus. 

Porro,  cum  nonnunqnam  nat,  ut 
ssger  Epilepfiam  venientem  fentiat, 
aura  quadam  frigidiore,  aut  alia  mo- 
leftia  inexplicabili  ad  caput  feniim 
afcendente  prsmonitus ;  haud  alie- 
num  erit  ipfurn  niembrum,  inftante 
accefHone,  injeila  fafcia  ar&e  conftrin- 
gere,  aut  ignc  vel  medicamento  urente 
admoto  locum  unde  malum  progredi 
videtur  exulcerare,  ut  caufa  morbi 
Cerebrum  petitura  vel  intercipatur  vel 

effluat, 


250      Pr^le  CTIO  Ν  Ο  Ν  Α. 

effluat.  At  cum  in  hoc  Epilepiiae 
genere  quo  acceilio  ab  aliqua  parte 
corporis  exoriri,  atque  exinde  in  caput 
fenfmi  progredi  videtur,  haud  verifi- 
mile  ilt  cjufdem  caufam  in  parte  illa 
quail  cailra  fua  ftativa  habere,  unde 
data  occafione  in  provinciam  anima- 
lem  excurrat,  atque  prasdetur;  at 
contra,  cum  cam  per  totum  corpus 
una  cum  ianguine  diffundi  fuadeant 
hiftoriae  medica? ;  quandoquidem  in 
Morbo  Comitiali  exorto  ab  iis  excre- 
tionibus  fuppreilis  oux  fanguinis  to- 
tius  defaecationem  reipiciunt,  nonnun- 
quam  eveniat  ut  acceflum  inftantem 
a  loco  corporis  aliquo  iingulari  inva- 
furam  praenunciant  aegri ;  diligenter 
profe&o  prima  mcrbi  caufa  eft  exqui- 
renda,  et  remedia  huic  expellendag 
apta  comparanda;  cum  fieri  non  poilk 
quin  omne  curationis  genus  quo  cau- 
fa  non  tollkur  mancum  atque  imper- 
fe&um  iit,  periculumque  morbi  iden- 
tidem  reveriuri  rdinquat. 


Si 


Pr^lectio  Nona.  251 

Si  a  muco  vel  Meconio  non  rite 
expurgato  puerulos  recens  natos  Epi- 
lepfia  invadat,  leni  quodam  medica- 
mento  vomitus  cieatur,  vel  alvus  du- 
catur ;  expuiib  enim  vitiofo  excre- 
mento  fponte  fere  fua  Convuliiones 
cedunt.  Sin  a  la&e  acefcente  atque 
coagulato  morbus  proveniat;  medica- 
menta  ea  quibus  acorem  deftruendi 
vis  ineft,  maxime  ea  qua?  abibrbentia 
appellant  medici  adhibcantur,  atque 
Rbabarbaro  alvus  expurgetur.  At 
cum  a  Lumbricis  Convuliiones  Epi- 
lepticas  concitantur,  quos  iri  Inteftinis 
delitefcere  merito  fufpicamur,  ii  pue- 
ruli  dormientes  dentibus  ftrideant, 
multaque  illis  ex  ore  faliva  effluat,  et 
cum  clamore  faspe  ex  fomno  exper- 
gifcantur;  pra^terea,  ii  narium  pruricus 
frequens  adiit,  et  ipiritus  acidum  vel 
crudum  oleat,  ii  etiam  memoratis 
accedat  tuilis,  et  iinguitus  frequens,  et 
Inteftinorum  diilentio,  cum  rugitu  et 
torfione  multa ;  his  inquam  verminoia 
progenies   purgantibus  medicamentis 

deftruatur 


252     PrvElectio  Νόνα. 

deftruatur  atque  expdlatur,  una  cum 
lcnta  illa  pituita  qua  in  hifce  a>gris 
Inteftina  intus  obducuntur,  ct  ifi  qua, 
nifi  diligenter  expurgetur,  nova  vermi- 
culorum  prolcs  feta  brcvi  adolefcet, 
turbas  novas  mox  datura. 

Si  dentitioni  diffkili  metus  cft  ne 
Epilcpfia  fupervcniat,  hoc  maxime 
mcdico  tcntandum  eft,  wt  fanguinis 
copia  abundantior  a  capite  avertatur. 
Leni  itaque  medicainento  alvus,  ίΐ 
tard.cr  deiccnde:ir,  Γι-bducatur,  denti 
ttiam  erupturo  via  chirurgi  fcaJpello 
2periatur:; iipfis  autcm  Convulfionibus 
rmllum  prseientius  remedium  efle  Spi- 
ritu  Cornu  Cervi  vutaari  indicio  no- 
ftri  Sydcnhamii  docemur :  at,  cum 
omnia  hiftnafteritis,  nulla  hifce  Con- 
vuliionibus  prscavendis  certior  eft  ra- 
tio,  quod  non  vice  iimplici  in  puerula 
quadam  expertus  didici,  quam  fi  ae- 
rem  urbanum  craffum  cum  ruilico  pu- 
riore  seger  qu°m  primum  commutaverit. 

Denique,  in  omni  Epilepfias  genere, 
in  eo  prasfertim  quod  Idiopathicum 

habetur3 


PrjElectio  Nona.  253 

habetur,  animi  motibus  fedulo  impe- 
randum  eft :  Ira  autem  et  terror  max- 
ime  devitentur :  porro,  in  hoc  genere 
Idiopathico  laudantur  multa  medica- 
menta  qux  vi  propria  atque,  ut  dici- 
tur,  fpecifica  Convuliionibus  adverfari 
ferunt;  quorum  celebratiora  fupra  me- 
moravi,  at  in  quibus  adhibendis  dili- 
genter  medico  difpiciendum  eft  qualis 
quoqiie  aegro  fenfus  Vitalis  ineft,  acutior 
an  hebetior  ?  qualis  fit  vaforum  natu- 
ralis  conftitutio,  laxior  an  adilri&ior  ? 
quanta  fanguinis  copia  ?  qualis  ejuf- 
dem  conftitutio ;  fpiiTior  an  tenuior  ? 
Motus  denique  ejus  tardior  fit,  an  con- 
citatior?  Ut  his  perfpedtis  quzenam 
ex  remediis  illis  maxime  decantatis 
eligenda,  quasnam  contra  rejicienda 
iint,  errore  remoto  judicare  queat. 

Atque  hxc  Auditores  Do&iiTimi  de 
de  toto  genere  Convuliionum  dicenda 
habui,  in  quarum  ratione  exponenda 
fi,  pofthabitis  caufis  mechanicis,  Con- 
vuliionum  occaiiones  procatar&icas, 
et  fines,  quos  in  tantis  motibus  inftitu- 

endis 


254       PlliELECTIO  NoNA. 

endis  natura  iibi  proponit,  exquirere 
conatus  fum,  ne  id  mihi  vitio  vertatis 
ncn  equidem  vereor;  id  enim  fcci  tum 
territus  exemplis  aliorum  qui  in  caufis 
mechanicis  inveitigandis  loca  avia  et 
fumma  caligine  obicurata  quo  error 
fcrcbat  pervagaiTe  viii  funt;  tum  etiam 
quia  id  maxime  medicomm  interefle 
putabam,  ut,  occaiionibus  procatardti- 
cis  cognitis,  morbos  vel  prscvenire  vel 
prsedicere  poiTint,  et  naturas  finibus 
praefenfis,  ejufdemque  coniiliorum  qua- 
ii  participes  facli,  ipfam  aberrantem 
in  viam  reducere,  praecipitantem  coer- 
cere,  falutaria  molienti  re6te  atque  in 
loco  fecundare. 


[  *55  ] 


PR^ELECTIO  Χ. 

YAM  dudum  in  alia  differtatione, 
cum  nervorum  a&iones  exponendas 
fufcepi,  de  eorum  vi  atque  poteftate 
in  vafis  animalium  intendendis  et  re- 
laxandis  itri£Hm  et  breviter  pro  tem- 
poris  ratione  locutus  fum.  Cum  au- 
tem  ab  hujufce  teniionis  et  relaxationis 
jufto  moderamine  ita  pendeat  ani- 
lnantis  fanitas,  atque  confervatio;  ut 
nulla  alia  ratione,  vel  alimenta,  qui- 
bus  corporis  ruituri  damna  reiarcian- 
tur,  concoqui,  vel  conco&a  in  iangui- 
nem  immutari,  vel  fanguis  per  vaia 
fua  propelli,  vel  ab  eo  humores  utiles 
derivari,  vel  inutiles  amandari,  atque 
e  corpore  expelli  poffint ;  vifum  eft  rem 
denuo  tra£tandam  fufcipere,  pauloque 
uberius  et  fufius  hujufce  moderaminis 
vim  ec  in  fanitate  confervanda,  et  in 

morborum 


256    Prjelectio  Decima. 

morborum  impetu  propulfandoj  poflro 
mo,  in  morbis  ipfis  nonnunquam  arcef- 
fendis,  exponere ;  ut  pateat  quanti  iit 
in  Phyfiologia  et  Pathologiaj  nonfie 
quid  in  rebus  animantis  quietis,  quid 
in  iifdem  pcrturbatis  nervi  faciant. 

Rem  igitur  propoiitam  aggrediar, 
il  ea  prius  de  natura  corporum  ani- 
mantium  dixero  quibus  et  ratio  et  finis 
rerum  explicandarum  contineri  vide- 
tur:  ita  enim  naturx  inflituto  et  quafi 
coniiliis  pate!a£tis,  id  quod  volumus 
plenius  atque  dilucidius  exponatur. 

Et  primum  quidem  compertiflimum 
habemus,  animantia  cun&a  ita  a  na- 
tura  eiie  comparata,  ut,  fimul  ac  morte 
animam  exhalavcrint,  eorum  cada- 
vera  praecipiti,  atque  in  horas  inva- 
lefcente  putrore  corrumpantur.  Ea 
efS:  enira  natura  elementorum  e  quibus 
conilant,  11 1,  licet  ime  his  iecum 
commixtis  animantium  corpora  nulla 
iint,  omncm  tamen  conjun&ionem  hsc 
ipfa  elementa  natura  averfentur.  Si- 
quidem  ex  his  ea  qux  magis  a&uofa 

atque 


Ρ  R£  LE  CT  I  Ο  De  C  IM  A.  2$J 

atque  fubtiiia  funt,  Sal  nimirum, 
Oleum,  Aqua,  vi  fermenteicentis  cor- 
ruptionis  commota  avolare  et  in  auras 
diiTipari  geftiunt,  manente  terra  inerte 
et  immutabili.  Ita  fit,  ut,  partium 
minimarum  compage  foluta,  itru&ura 
ipia  dikbatur  et  corruat. 

Atqui,  licet  haec  in  cadaveribus 
evidentiora  fint,  eadem  eft  tamen  cor- 
poris  cuin  anima  conibciati  in  putro- 
rem  proclivitas.  Cum  enim  ex  iifdem 
principiis  et  cadaver  et  corpus  anima- 
tum  conftent,  ut  corruptioni  pariter 
pateant  neceflario  fequitur.  Cur  igi- 
tur  pariter  non  putrefcunt  ?  Vereor 
enim  ne  non  fatis  fit  id  quod  Cbiy- 
iippo  Stoico  didtum  tribuitur ;  Ani- 
mam  nempe  pro  fale  a  natura  datam. 
Non  enim  admodum  credibile  videtur 
ut  diiiblutio  illa  naturalis  rtiultos 
annos  in  con  pluribus  animaiibus  nulla 
alia  cauia  prohibeatur,  quam  quod 
corpus,  animas  pra?ientia,  quodammodo 
conditum  coniervetur.  At  contra,  et 
ratio  fuadet  et   experientia  corpora 

S  ani- 


258    PrjElectio  Decima. 

malkim  tam  vivorum  quam  vita  func- 
■torum  vere  putreiccre;  in  viventibus 
autern  particulas  putrefcentes  a  caeteris 
feparaii,  excrecaique  amoveri;  quod 
contva  in  cadaveribus  fieri  ab  omnibus 
conceditur. 

Hinc  nata  eft  in  animalibus  cundtis 
ncceiTitas  alimenti  ingerendi,  partium- 
que  earum  fabricandarum  qua:  cibo- 
rum  co&ioni  inierviunt.  At  in  his 
partibus  variorum  liquorum  Secre- 
tiones  fiunt,  ut  in  inteilinis  non  de- 
iiat  humores  ii  quibus  alimenta  iblvi, 
temperari,  atquc  in  Chylum  iramutari 
poffint :  ita  enim  in  locum  earum 
partium  qus  excretione  jugi  diilipan- 
tur  paratur  fuccus  alibilis  in  fangui- 
nem  deferendus  et  per  totum  corpus 
digerendus. 

At  prseterea,  cum  inter  inanimum 
et  animal  hoc  maxime  interiit,  ut  ina- 
nimum  nihil  fentiat  vel  agat,  animal 
autem  fentiat  et  agat  aliquid  ;  cum- 
que  omni  animalium  generi  id  fit  a 
natura  tributum,   ut  fe,   vitam,  cor- 

pufque 


Pr^electio  Decima.  259 

pufque  fuum  tueatur ;  convertit  ut 
corpus  iuum  ita  conflitutum  habeat, 
ut  rerum  inipieiuones  extrinfecuS  ob- 
latas  percipiat,  motuque  membrorum 
voluntaiio  ita  uti  poiiit,  ut  ea  quse  ad 
vivendum  iint  neceffaria  anquirere  et 
parare,  ea,  contra,  qv.x  nocitura  funt, 
propulfare  aut  declinare  poifit. 

Hifce  de  cauils  fit,  ut  mirabili 
quodam  artificio  fenfus  natura  fabri- 
cata  fit,  ilrudura  fua  varia  ad  res  ob- 
jedas  varias  percipiendas  accommoda- 
tos;  quin  ut  motibus  neceflariis  in- 
fervientes  mufculos  finxerit.  Ha?c 
vero  fenilis  motufque  inftrumenta  ut 
propriis  iuis  humoribus  irrigentur  at- 
que  alantur  tum  ufus  eorunj.  qnani 
ipfa  natura  poilulat. 

Poilremo,  cum  naturas  lege  con- 
ftantiilmia  fit  fancitum,  ut  animal 
non  nifi  a  materia  genitali  cuique 
anirnabum  generi  propria,  et  in  eorum 
corporibus  intus  prsparata  atque  con- 
fcdta,  procreetur ;  neceffe  eft,  ut  in 
his  conftituendis  animalium  ibboli  fu- 
S  2  turas 


20o    Pr^lectio  Decima. 


turas  fit  confultum,  ut  eorum  propago 
per  faecula  prorogetur, 

Cum  itaque  ex  propoiitis  fatis  pa- 
teat  animalium  confervationem  hifce 
tribus  maxlme  contineri ;  primo,  in 
humoribus  cuique  ufui  aptis  conficien- 
dis ;  deinde,  in  iifdem,  ea  qua  par  eft 
copia,  in  loca  fua  diftribuendis ;  po- 
ilremo,  in  inutilibus  ab  utilibus  fe- 
cernendis  atque  e  corpore  expellendis; 
naturas  hoc  artificium  hac  Praeledtione 
exponendum  fumam:  ita  enim  optime 
explicari  poiTe  puto  quid  vis  nervo- 
rum,  vafa  animalium  intendendo  et 
relaxando,  in  Phyiiologia  valeat. 

Et  primum  quidem,  ut  videatis 
quantum  pendeat  humorum  cuique 
ufui  in  corpore  animantis  aptorum 
confe&io  a  vi  nervorum  ejufdem  vafa 
intendente  vel  relaxante,  non  efl:  ut 
multum  loquar.  Nam  ut  omittam 
id,  quod  in  ciborum  diflblutione  ea 
quae  a  Veteribus  conco&io  dicitur, 
apertiilimum  eft,  eam  nimirum  diflb- 
lutionem  non  fblum  a  Ventriculi  et 

Inte- 


PRvELECTIO  Decima.  261 

Inteftinorum  motu  πεβίςαλτίχω,  ve- 
rum  etiam  a  teniione  vaforum,  qux 
his  partibus  intexuntur,  varia  pendere; 
iiquidem  hujufce  teniionis  vario  mo- 
deramine  varientur  etiam  qualitates 
humorum  concotfcioni  infervientium ; 
nt  hasc  inquam  omittam,  certe  con- 
fe&io  fanguinis  (unde  reliqui  humores 
tanquam  a  communi  fonte  derivantur) 
ex  fucco  illo  alibili  quem  Chylum  di- 
cimus,  Arteriarum  juftae  ί  11  ί  teniioni 
qua  Chylus  in  fanguinem  delatus 
cumque  eodem  commixtus  atque 
tritus  incalefcit,  praecipue  referendus 
videtur.  Nam,  in  animalibus  junio- 
ribus,  ob  laxam  vaforum  confHtu- 
tionem,  et  fanguis  tcnuior  conficitur, 
et  cjufdem  effuii,  Cwe  cafu  aliquo,  ut 
in  vulneribus  fortuitis,  ilvre  medici 
praecepto,  ut  in  venre  ie&ione,  dam- 
num  ferius  refarcitur,  quam  illis  qui 
setatis  αχμνν  attigerunt.  Quid  quod 
etiam  in  iifdem  feneicentibus,  quibus 
vafa  rigida  et  inertia  exiftunt,  poft 
fanguinem  copioiius  miflum,  et  fri- 

S  3  gori 


202      Pr^LECTIO  DECIMA. 

gori  corporis  ilatim  fupervenienti,  et 
viribus  fra&is,  et  aquofo  fanguinis  lan- 
guori  non  nifi  tardiffime  mederi  pof- 
iumus? 

Quinetiam  eandem  fententiam  con- 
firmant  ea  quas  in  malo  illo  corporis 
habitu  quem  χ,αχίζιαν  Grasci  vocant 
facienda  prcecipiunt  medici.     In  hu- 
jufmodi  enim  mcrbo  medendo  omnis 
medici  cnra  atque  diligentia  eo  dirigi 
folet,  ut  humores,  ob  vaforum  relaxa- 
tionem  et  inertiam,  fpifii  et  lentefcen- 
tes,    liquidiores  et  mobiliores  fiant ; 
ud  ut,  iidem  crudi  ct  aquoii  aut  con- 
coquantur  aut  diilipcntur ;  dcnique,  ut 
vafa  laxa  et  inertia  rcborcntur  et  fti- 
mulentur. 

Hinc  corporis  fnctiones  atque  ex- 
ercitationes  crebra?  adhibentur:  hinc 
gummi,  aromata,  atque  medicamcn- 
ta  ex  ferro  coniecta  tanquam  irri- 
tamenta  et  faces  nervis  obftupeicenti- 
bus  admovcntur.  Qnae  nec  temere 
nec  vana  nde  adhiberi  docet  rei 
eventus;    eorum  fiquidem  ope  pro 

corporis 


Pr^electio  Decima,  263 

corporis  pallore  atque  frigore,  calor  et 
rubor  naturalis ;  pro  carne  molli  et 
fkcceicente,  durior  et  conilridior  cor- 
poris  habitus;  pro  dcbiJitate  robur; 
poilremo,  pro  fenfu  hebetiore,  nervo- 
rum  vis  acrior  et  vigilantior  exiftit. 
Atqui  hxc  quidem  vel  nulli  caufa? 
prater  vim  illam  qua  nervi  corporis 
teniionem  moderantur,  vel  ceite,  huic 
maxime  deberi  eil  coniitendum;  mo 
do  ad  ea  animum  adverterimus  qua^ 
in  Sy  ncope  et  Paralyii  eveniunt. 
Quandoquidem  in  hiice  morbis  et 
vires  et  teniionem  corporis,  vi  nervo- 
rum  refoluta,  iimul  refolvi  videmus. 
Diirert  enim  profcdlo  vis  illa  qua  cor- 
poris  elementa  fibi  inviccm  adhreref- 
cunt,  et  quas  in  animante  non  major 
quam  in  cadavere,  niii  putrore  inva- 
lefcente,  exiftit,  a  Tono  illo  Vitali, 
qui  pariter  cum  nervorum  tenilone  lax- 
atur  et  intenditur. 

Ex  di&is  fatis  conilare  arbitror 
quantum  nervorum  vis  in  vaforum 
teniione  moderanda  valeat  ut  fanguis 
S  4  con- 


2 64    PrjElectio  Decima. 

coniiciatur.  Sequitur,  ut  quid  in  re- 
liquis  humoribus  conficiendis  eadem 
vis  faciat  difpiciamus.  Cum  autem  id 
optinie  intelligi  pofllt  ex  iis  quae  de 
Secretione  mox  dicenda  funt,  ad  id 
quod  fecundo  loco  expiicandum  pro 
pofui,  nempe  ad  humorum  diftributio 
nem,  quatenus  a  nervorum  modera- 
mine  pendeat,  propero. 

In  humoribus  quibufque  in  loca  fua 
diilribuendis  duas  principes  vulgo  nu- 
merantur  caiifas;  quarum  primaetmax- 
ima  habetur  vis  Cordis  mufculofa,  qua 
fanguis  ex  Venis  Cordis  Ventricuiis 
exceptus  in  Arterias  propeliitur ;  altera 
autem  ab  Arteria,  quotiefcunque  a 
fanguine  e  Corde  emiflb  diflenditur, 
fefe  contrahente  pendet.  Ab  Arteria 
cnim  contradta  fano;uinis  ipiiHoris  re- 
ditus  ad  Cor  per  Venas  promovetur, 
dum  partes  ejuiclem  ianguinis  tenuio- 
res  eadem  vi  per  vafa  tenuiora  aftae 
ad  alias  vias  diverluntur ;  ut  Secretio- 
nes  et  Excretiones,  quibds  vel  falutis 
yej.  vk&  coniervatio  continetur,  fiant, 

Nam 


PrjElectio  Decima.  265 

Nam  ex  Corde  contra&o,  tanquam  ex 
totius  animalis  principio  per  Arteriam 
magnam  (medici  Aortam  vocant)  in 
ramos  innumeros,  primo  majores,  de- 
inde  minores,  atque  deinceps  minores 
ordinibus  numero  indefinitis  in  omnes 
corporis  partes  profedtos  ct  diftributos 
fanguinem  compulfum  videmus.  Cum 
autem  interea  necefie  fit  ut  Arteria- 
rum  ramuli  fenfim  magnitudine  de- 
crefcentes  eo  tandem  exilitatis  deve- 
niant,  ut  ίΐ  qui  porro  exinde  propa- 
gentur  canales,  minores  quam  ut  fan- 
guinem  crailiorem  recipere  poiiint 
evadant :  et  quoniam  partium  exan- 
guium  ea  eft  fabrica  et  ufus,  ut  per 
vafcula  ab  Arteriis  minoribus  emifla 
ι     humores  proprios  a  fanguine  derivent; 

prefedO  fequitur  diverias  efle  vias  di- 
,  verfofque  curfus  humorum  diverforum 
•  j  qui  per  animantium  corpora  deducun- 
tur,  dum  pars  fanguinis  crailior  Ve- 
narum  ope  ad  Cor  deduita  redit;  te- 
nuicr  autem  per  du&us  tenuiores  agi- 
tur. 

1  Verun- 


206      PR^ELECTIO   D  Ε  C  I  Μ  Α. 

Veruntamen,  licet  ex  vaforum  or- 
dinibus  modo  expofitis  ratio  qua  hu- 
mores  quique  in  fua  loca  iequaliter 
diftribui  poifint,  fatis  veriiimiiiter  ex- 
plicari  pofie  videatur;  vereor  tamen 
ne  exinde  minime  exponi  poiTit,  cur 
in  vafa  ejufdeni  ordinis  et  capacitatis 
iidem  humores  nunc  recepti  per  ea- 
dem  transfundanturj  nunc  recepti  in 
iifdcm  detineantur,  nonnunquam,  con- 
tra,  ex  iifdem  omnino  excludantur. 

In  illo  enim  inflammationis  genere 
quod  ignem  Sacrum  iive  Eryiipeias 
medici  appellant,  color  ex  rubro  fla- 
vefcens  per  cutem  cum  dolore  et  ca- 
lore  late  dirFunditur;  eundcm  autem 
colcrem  ex  alia  fede  in  aliam  mi- 
grare  ierpendo  fatis  eft  in  hoc  inorbo 
familiare.  Ex  quibus  intelligitur,  fan- 
guinem  tenuiorem,  iive  ob  bilem,  iive 
ob  ierum  craffius  admixtum,  Havefcen- 
tem,  locis  alienis,  et  e  quibus  in  fani- 
tate  excluditur,  recipi  atque  in  iif- 
dem  retineri ;  deinde  autem,  quafi. 
laxatis  clauftris,  per  eadem  perlabi, 

atque 


Prj£lectio  Decima.  267 

atque  in  loca  alia,  pariter  aliena,  de- 
migrare. 

At  xquabilem  fanguinis  diftributio- 
nem  non  iblum  morbi,  verum  etiam 
animi  motus  evidentifiime  folent  per- 
turbare.  Nam  et  ira  excandefcentes, 
et  metu  exrerriti,  et  pudore  erubeicen- 
tes,  et  lcEtitia  geftientes,  et  invidia  in- 
tabefcentes  vuku  et  coloie  varii,  oris 
immutatione,  ipfis  licet  tacentibus,  00 
culta  pe&cris  patefacir.nt. 

Quin  et  eadem  diftributionis  inae- 
qualitas  in  statibus  hominum  diveriis 
plane  confpicitur.  Nam,  in  infanti- 
bus  fuccum  alibilem  in  caput  maxime 

L 

derivari  docet  ejufdem  prs  caeteris  par- 
tibus  iniignis  magnitudo ;  in  pueris 
veroj  eundem  in  reliquas  partes  ma- 
gis  copiofe  impulilim  efle  iuadent 
trunci  atque  artuum  incrementum  no- 
tabile ;  denique,  in  pubefcentibus,  at> 
que  adultam  jam  sratem  attingenti- 
bus,  partibus  procreationi  infervienti- 
bus  prs  casteris  impendi  videtur. 
Qiiid  vero  de  fominis  in  utero  ge- 

ftantibus, 


2  68      pRiELECTIO   D  Ε  C  I  Μ  Α. 

fcantibus,  quid  de  la&antibus  dicam  ? 
cum  in  his,  ad  mammas,  in  illis  ad 
uterum  folito  copioiius  alimentum  fup- 
peditatum  rcquirit  ratio  prolts  confer- 
vandas  a  natura  inftituta. 

In  affe&ibus  vero  corporis  Paralyti- 
cis  dcficit  facpe,  five  ob  vim  propel- 
kntem  diminutam,  iiveob  aliascaufas, 
humoriim  debita  diftributio ;  unde 
per.uria  liquorum,  quibus  jugiter  tran- 
feuntibus  in  fanitate  diftendebantur 
vafa,  membri  refoluti  macies  et 
Atrophia  fuperveniunt,  quibus  mor- 
bum  difiicilem  arteque  medica  raro 
ianabilem  cognofcimus. 

Cum  itaque  ex  iis,  qus  tam  in 
fanis  quam  in  zcgris  corporibus  fieri 
compertum  eft,  pateat  hurnorum  di- 
verforum  difpenfationem  minime  ita 
adminiftrari,  ut  idem  vaforum  ordo 
eoidem  femper  liquores  ducat;  at 
conira,  fepiilime  fieri  ut  iidem  li- 
quores  eadem  vafa  nunc  fatis  libero 
cufiu  tranfeant,  nunc  recepti,  in  iif- 
dem  concludantur,  nunc.ne  recipian- 

tur 


Prjelectio  Decima.  269 

tur  quidem ;  fequitur  profefto  efle 
vim  quandam  quae  vafa,  vario  mode- 
ramine,  coniiringendo  vel  relaxando, 
humorum  curium  ira  fle&it,  mutat, 
atque  dirigit,  ut  ea  omnia  eveniant 
quae,  experientia  teile,  vobis  pro- 
pofui. 

Atque  hanc  fane  vaforum  tenfio- 
nem  et  remiiiionem  a  nulla  alia  caufa 
quam  a  nervorum  vi  a&uofa  pendere 
nullus  certe  dubitare  poteil  qui  fe- 
cum  reputat,  primum,  in  omni  morbo 
Paralytico  cum  vi  nervi  reibluta  to- 
num  etiam  partis  cui  nervus  datur 
iimul  reiblvi ;  quod  ex  carne  flaccida, 
ex  pulfu  Arteriarum  debili,  ex  macie  et 
Atrophia  brtvi  fupervenientibus  con- 
ftat:  Deinde,  quod  nervorum  propa- 
gines  numerofas  ad  Arterias  miflce  ad 
nullam  rem  aliam  utiles  efie  pofiunt, 
niii  ut  earundum  tonum,  atque  huic 
fubjedhim  fanguinis  motuni  regant 
atque  moderentur:  quandoquidem  ia 
hujufmodi  vafis  nec  fenfu  doloris 
acuto  opus  eil,  nec  Arterias  vi  mufcu- 

lofa 


270    Pr^lectio  Decima. 

lofa  (contradicent  licet  plerique  Ana- 
tomici)  contrahuntur,  ut  taceam  id, 
quod  jam  dixi,  pulfum  in  mcmbro 
refoluto  mollem  atque  debilem  femper 
exiftere :  poflremo,  quod  per  Pulmo- 
nem,  Hepar,  Lienem,  atque  Renes 
fmiul  cum  arteriis  nervorum  frequentes 
rami  propagentur,  fanguinis  diftnbu- 
tioni,  ct  humorum  fecretioni  procul 
dubio  priepoiiti ;  doloris  autem  ienfui, 
qui  in  his  vifceribus  admodum  obicu- 
rus  eft,  quam  minime  infervientes. 
Nam  profedo,  niii  forte  quis  rebus 
incertis  et  fortukis,  modo  atque  ra- 
tione  certa  et  praftituta  confuli  pofie 
credat,  in  animalibus  duplex  omnino 
necefle  eft  ut  fit  fenfus ;  quorum  alter, 
rerum  extrinfecus  oblatarum  qualita- 
tibus,  vel  harum  eventis,  dolori  fci-  · 
Jicet  et  voiuptati  percipiendis  aptus 
eil ;  aker,  rebus  in  animante  intus 
oblatis  invigilans,  excubias  agit,  ut 
pro  bis  hoc  vel  illo  modo  fefe  daturis 
motus  Vitales  apte  inftituantur.  Atque 

fcaec  ; 


Pr^electio  Decima.  271 

haec  ha&enus  de  humoribus  per  cor- 
poris  vafa  diilnbuendis. 

Ad  rationem  Secretionis,  qua  hu- 
mores  utiles  ab  inutilibus  ieparantur 
venio.  In  qua  exponenda  multa  qui- 
dem  de  particularum  iimiUum  At- 
tra&ione  mutua,  de  motu  fanguinis 
tardiore  vel  incitatiore,  de  viarum 
anguilia  vel  laxitate  naturali,  poftre- 
mo,  de  ipia  meatiium  forma  particulis 
fecernendis  recipiendis  apta,  movent 
Phyiici  ;  fruftra  tamen  moveant  ne- 
ceffe  eft,  niii  iimul  adhibeant  nervo 
rum  in  vafts  conilringendis  et  laxandis 
poteftatem  et  moderamen :  quando- 
quidem  ex  illis  caufis  nec  lingulis, 
nec  conjundis  veriiimiliter  ratio  de- 
duci  poile  videtur,  cur  humor  fecre- 
tus,  quicunque  tandem  is  fit,  nunc 
parcior,  nunc  rivo  pleniore  effundatur; 
cur  interdum  flumine  continuo,  in- 
terdum  intcrrupto  feratur;  cur  ali- 
quando  fpiffus  atque  tenax,  aliquando 
tenuis  et  aquoius  iit :  quie  tamen  in- 
conilantia  a  vaiis  conteatis  vel  remiiiis 

iatis 


272      PR^LECTIO  DeCIMA* 

fatis  probabilitur  deduci  poteft.  At  res 
exemplis  illuilrata  clarior  fiet. 

Lacrymarum  igitur  Secretionem  fpec- 
temus,  qux  eo  modo  atque  menfura 
ex  glandulis  huic  rei  infervientibus 
feruntur,  ut  oculi  nitidi  et  lubrici 
afpe&um  quo  velint  facile  convertant: 
admoto  autem  acriore  ilimulo,  Cive 
pulveris  incidentis,  iive  rei  cujufdam 
afperae  affricata?,  copiciiores  illico  pro- 
iiliunt,  ut  flumine  abundantiore  aufe- 
ratur  id  quod  nocer,  vel,  ut  oculi 
irritati  dolor  humoris  fotu  leniatur. 
In  lu£hi  vero,  non  in  Glandulas  La- 
crymales  atquc  oculos  dimtaxat  hu- 
mores  apto  coni  moderamine  impelli 
folent,  verum  etiam  in  caput  atque 
pe&us ;  quod  ex  oris  immutatione, 
ex  capite  pleno,  ex  pe&oris  gravitate, 
ex  fpiritu  denib,  ex  fufpiriis  denique 
confirmatur. 

In  proiluvio  illo,  quo,  poft  frigus 
colledum,  humor  abundantior  a  nari- 
bus  atque  faucibus  defcendit;  et  ca- 
put  grave,    et  nares    obiiruto,  et 

oculi 


Pr^lectio  Decima.  273 

oculi  lacrymantes,  et  vocis  oiieniio 
humores  in  hxc  loca  copioiiores  vaib- 
rum  tono  inarquali  compulibs  (ut  id. 
quod  faluti  adverfatur  a  fanguine 
fecretum  expellatur)  fatis  arguunt. 
Quin  et  cx  hujufe  morbi  fymptoma- 
tis  fefe  ordine  excipientibus  Toni  Vi- 
talis  varium  moderamen  cuique  ani- 
madvertenti  innotefcit.  Nam  in  mor- 
bi  principio  cum  levicula  capitis 
gravitate  tenuior  et  iblito  copioiior 
ia  nares  pituita  defcendit,  cum  quo- 
dam  levi  quaii  exulcerationis  fenfu. 
Haec  autem,  pro  humoris  in  vafa  vi- 
cina  compulii  copia,  ingravefcunt, 
donec  morbus  ftatum  iuum  adeptus 
eft.  Nec  tamen  interim,  ailidue  hifce 
snalis  aeque  divexatur  asger;  iiquidem 
pituita  non  perpetim,  fed  quaii  inter- 
rupto  ilumine  nunc  parcior  nunc  co- 
piofior  defcendit,  narinm  obftrudi- 
one  atque  moleftia  mitefcentibus  vel 
ingravefcentibus,  pro  humoris  impidfi 
vafaque  diftendentis  quantitate;  do- 
nec  tandem  feniim  foluta  vaiorum 

Τ  teniione 


274    Pr^lectio  Decim.w 

tenfionc  caufa  humoris  abundantius 
appulfi,  pituita  parcius  fecreta  aquae 
diflipatione  craiTefcit,  morbo  paulatim 
evanefcente. 

Quinetiam  a  vaforum  teniione  ina> 
quali  humores  in  corporis  fedes  inte- 
riores  compulfos,  ut  excretioni  Criticas 
via  fternatur,  fa?pe  videmus.  In  febri- 
bus  cnim,  judicium  illud,  quo  alvi 
fltixu  morbi  caufa  e  corpore  eftertur, 
praecedunt  iumrnarum  partium  frigus, 
et  pallor,  cum  cutis  tenfa  contrac- 
tione  et  pulio  parvo ;  quibus  iangui- 
nem  ad  interiora  a&um  intelligimus. 
Sequuntur  naiifea,  et  gravitas,  etmole- 
ftia  cum  quodam  dolore  obfcuro  atque 
laiTitudine  in  lumbis,  propter  Aortam 
atque  vafa  Mefenterica  fanguine  dif- 
tenta  et  gravata.  Sudore  autem  Cri- 
tico  oborituro  omnia  modo  didtis  con- 
traria  eveniunt :  nam  alvo  et  urina  com- 
preffis  fumma  corporis  incalefcunt  et 
rubent,  vaporemque  calidum  quendam 
emittunt,  qui  ante  non  fuit;  fimul 
pulfus  plenus,  mollis,  atque  undcfus 

exiftit ; 


PrjElectio  Decima.  275 

exiftit:  qux  cun&aTanguinem  ad  cutem 
rivo  pleniore  delatum  viafque  laxatas, 
fudorique  exituro  patentes  docent. 

Atque  hifce  paucis  excmplis  pro- 
ductis,  quid  in  humoribus  fecernendis 
faciat  vaforum  tenfio  varia  fatis  con- 
firmafie  videor;  prasfertim  cum  ejus 
vis  ita  late  et  in  fanitate  et  in  morbis 
pateat  ut  omnia  perfequi  pcne  infini- 
tum  eflet.  Quid  igitur  de  urina  varia 
et  pro  animi  perturbatione  prsiente 
mutabili  dicam  ?  Quid  de  Saliva?  fe- 
cretione,  in  efurientibus,  alimenti  con- 
ipcdlu  vel  odore  auda?  Quid  de  viis 
bilioiis  in  Hepate  ardatis,  atque  Idlcro, 
propter  vehementiorem  animi  affec- 
tum,  oborto?  Qiiid  de  fluxu  illo  pu- 
erperis  proprio,  λοχαο.  Graeci  vocantj 
in  horas,  leviflima  quaque  cccaiione, 
colore  et  quantitate  immutato  ?  Quid 
de  excretione  fputi  in  Peripneumoniae 
principio,  ftatu,  declinatione  varii  ; 
tenuis,  craili,  crudi,  co6li,  parci,  a- 
btindantis,  pituitofi,  flavi,  fanguino- 
lenti?  Quid  de  materia  varia  ab 
Τ  2  ulceribus 


276    Pr^electio  Decima. 

ulceribus  dimanante  ?  Quae  quidem 
omnia,  non  a  fanguinis  impulfu  ve- 
hementiore  vel  languidiore ;  non  a  vi 
aliqua  fermentefcente ;  non  a  corpo- 
rum  'iimilium  attra&ione  miitua;  non 
a  meatuum  magnitudine  vel  forma 
certa  atque  fixa;  fed  a  vi  nervorum 
vaforum  tonum  ex  naturae  inftituto 
moderante  re&ius  deduci  poile  ar- 
bitror. 


Ρ  R  y£- 


C  277  ] 


PRiELECTIO  Χί. 

IN  humoribus  conficiendis,  diftri- 
buendis,  atque  fecernendis  quid 
faciat  nervorum  Tonus  contentior 
vel  remiilior  Praele&ione  fuperiore  cum 
expofuerim ;  iequitur  ut  de  ejufdem 
vi  in  morbis  arceflendis  et  propulian- 
dis  differam.  Qux  quidem  vis  quam 
late  in  Pathologia  patet  teftatur  Me- 
thodicorum  nobilis  difciplina :  Hi 
iiquidem  in  morbis  curandis  fatis  eiTe 
contendimt,  iiquis  communia  qusdam 
eorum  intueatur.  Homm  autem  tria 
efie  genera.  Unum  Adftri&um,  Al- 
terum  Fluens,  Tertium  Mixtum. 
Quiiquis  igitur  in  quocunque  morbo 
ei,  quod  ex  his  eft,  contrarium  oppo- 
net,  is  profe&o  redte  medcbitur. 

Nec  tamen  in  hifce  ab  Aiclepiadum 
vetuftiffima  diiciplina  alieni  videntur 
Τ  3  fen- 


2j8  Pr^lectio  Undecima. 

fententiae  hujufce  principes;  licct  me- 
dicinam  iimpliciorem  tradere  conaci 
fint.  Hax  enim  omnia  aliquot  faxulis 
ante  Themifoncm  natum  Hippocrati 
auctori  vetuftiilimo  innotuiiTe  teftantur 
ea  que  de  tempeftatibus  unicuique 
morbo  inferendo  opportunis;  de  iis 
quae  vel  calor  vel  frigus  in  nervorum 
diftentionibus,  in  pectoris  inflamma- 
tionibus,  in  ulceribus,  in  quam  plu- 
rimis  aliis  vitiis  efficiunt  ;  ea  quae  de 
fomentis,  de  balneis,  de  vi&us  ra- 
tione  cuique  corporis  affe&ui  idonea, 
fcripta  nobis  reliquit.  Quin  et  idem 
Erafiilratimi  fenhiTe  conftat  ex  eo, 
quod  transfufo  fanguine  in  loca  aliena 
febrem  fieri  dixit.  Cui  quidem  Ai^ 
clepiades  conicntiens  fimile  quid  in 
omni  morbo  fieri  putavit.  In  eo  enim 
ianitatem  contineri  dixit,  ii  humorum 
particulas  (atomos  ipfe  appellavit)  mea- 
tibus  corporis  ita  apte  refponderent  ut 
facile  traniirent:  morbum  autem,  cum 
aut  ipias  particulas  majores,  aut  vi<e 

an- 


pRiELECTlO  UnDECIMA,  279 

anguftiores  fierent  quam  ut  per  has 
humores  promoveri  poterant. 

At  falii  quidem  fuifle  videntur 
Methodici  in  eo,  quod  omne  proflu- 
vium  laxitati  corporis,  omnem  contra 
fecretionis  defe&um  eidem  nimis  ad- 
ftricto  tribuebant:  quandoquidem  in 
morbis  faepiilime  omnia  contra  eveni- 
unt.  Quid  enim  ?  medicamento  pur- 
gante  epoto,  nonne  ex  inteftinis  irri- 
tatis  deicendit  proluvies  liquida  ?  Poil 
Cantharidas  cuti  admotas,  an  ierurn 
a  vaiis  laxatis  potius  quam  a  ilimulatis 
et  tenfis  fertur  ?  Qiiid  Cholera  ? 
nonne  iis  qux  diluunt,  qux  mulcenr, 
qus  dolorem  leniunt,  qua3  ienfum 
acutum  ftupefaciunt  fedatur?  contra, 
iis,  quae  irritant,  exafperatur?  Quid? 
in  Diabete,  an  a  tubulis  Renum  lax- 
tis,  quod  Methodicorum  nonnullis 
placere  video,  proiluvium  urinas  illud 
deducamus?  an  potius  a  nervorurn 
poteftate  ea  qua,  tenfis  vafis,  ad  Rencs 
humores  acrcs  expellendos  natura  adi- 
git  ?  Certe  febris,  et  iitis  hujufce 
Τ  4.  mali 


28o  Pr^electio  Undecima. 

mali  comites  individuae,  vaforum  to- 
num  inteniiorem  non  remiiliorem  jufto 
arguunt:  quod  quidem  ex  eo  intclli- 
gitur,  quod  medicamentis  fale  calcario 
abundantibus,  atque  adeo  urinam  mo- 
ventibus,  melius  quam  iis  quas  aftrin- 
gunt  huic  malo  medemur.  Quin  et 
eundem  morbum  obortis  ulceribus  in 
alias  corporis  partes  transferri  folere 
medicinam  facientibus  fatis  notum  eft 
Quid  de  ulceribus  in  morituris  fponte 
exficcatis  dicam  ?  Quid  de  fputo  in 
Phthiii  extrema  ceilante?  iiquidem 
haec  naturae  inerti  atqne  fatifcenti, 
non  vaforum  teniioni  probabiliter  fiint 
referenda.  At  in  exemplis  proferendis 
ne  longiores  videamur,  id  potius  fpec- 
temus  unde  errorem  illum  Methodi- 
corum  omnem  manaiTe  verifimile  eft. 
Qui  quidem  iion  aliunde  deducendus 
videtur,  quam  quod  in  profluviorurn 
caufa  qussrenda  partem  a  qua  humor 
fertur  duntaxat,  non  vafa  remotiora 
fpe&abant.  Nam  licet  ipfo  profluvio 
extrema  vaforum  unde  fertur  humor 

laxa 


PRiELE  CTI  Ο  UNDECIMA,  28l 

laxa  quidem  arguantur,  exiftit  tamen 
faepiiiime  vaforum  diftantium  teniio 
qua  humores  in  partem  laxatam  pro- 
pelluntur.  Equidem,  ii  quod  ipie 
fentio  proferre  liceat,  omnium  fere 
excretorum  copiam  folito  majorem 
coniilio  naturae,  id,  quod  faluti  inimi- 
cum  videt,  expellendi  nifu  et  contrac- 
tione  vaforum  vehementiore,  plerum- 
que  deberi  puto;  rarius  eorundem  vafo 
rum  laxitati  et  inertias,  excipiatis  enim 
velim  profluvia  illa  qux  vires  corporis 
fra&as  non  antecedunt  fed  coniequun- 
tur;  quales  funt  fudoresSyncopi,  Morbo 
Attonito,  Spafmis  lethalibus  fupeire- 
nientes ;  quales  funt  Deilillationes  in 
Pulmonem  Paralyii  reiblutum,  atque 
alia  his  iimilia;  qux  a  debilitate  atque 
laxitate  exoriri  ex  prasgreili  morbi  na- 
tura,  ex  vi&us  ratione,  ex  medicina 
adhibita  conje&are  licet. 

Atque  hxc  de  Medicina  Methodica 
obiter  propofuifle  fatis  iit.  Nunc  ad 
inceptum  redeo,  atque  nonnullos  mor- 
bos  exponam  quibus  vis  nervorum  in 

Tono 


282  Pr^le  cti  ο  Undecima. 

Tono  vaforum  immutando  maxime 
confpici  atque  illuftrari  poilit.  Et 
quoniam  de  morbis  Capitis  infigniori- 
bus  alio  tempore  dixi,  Pedoris  vitia 
quacdam  fpe&emus,  atque  ex  his,  id 
imprimis  quod  Graeci  κ&ταρίον  Latini 
autem  Deftillationem  vocant ;  cujus  tria 
genera  apud  antiquos  medicos  numera- 
ri  folent;  horumduo  ad  Caput,  tertium 
autem  ad  Pe&us  et  Pulmonem  ruit: 
quorum  omnium  tamen  eadem  eft 
ratio:  ilquidem  in  omnibus  humores 
vel  in  Caput,  vel  in  Fauces  vel  in 
Pulmonem  compellendo  natura  id 
quod  faluti  corporis  alienum  eft  ex- 
cretione  folito  copioliore  expellere  mo 
litnr. 

Catarrhum  praenunciant  atque  co- 
mitantur  multa  quibus  ferum  primo 
in  partes  corporis  interiores,  deinde  in 
Caput  atque  Pedlus  propulfum  eiTe 
conftat.  Frigus  enim  leve  primum 
per  corporis  fumma  pererrat,  et  iimul 
urina  folito  frequentior,  et  copiofior, 
quinetiam  magis  aquofa  fertur.  Mox 

autem 


Ph^lectioUndecima,  283 

autem  apta  vaforum  teniione  humor 
in  caput  atque  pe&us  compellitur, 
unde  in  capite  gravitas  cum  fenfuum 
quadam  hebetudine  ;  in  faucibus  af- 
peratio  atque  titillatio;  in  pe&ore  an- 
guftia  qusdam  et  plenitudo.  Urina 
interea  parcior  et  coloratior  fertur. 
Ingravefcente  deinde  pe&oris  anguftia 
atque  faucium  exafperatione,  febricula 
plerumque  accenditur,  exoriturque 
tufTis  qua  aut  nihil  aut  tenuis  admo- 
dum  et  pauca  materia  eliditur.  Pro- 
grediente  autem  morbo  tuilis  plerurn- 
que  humidior  fa&a  glandulas  afpera3 
Arterias  nonnihil  laxatas  iignificat:  id 
enim  au&a  excretione  intelligitur.  Po- 
ftremo,  vaibrum  fpafmo  paulatim  re- 
miffo,  atque  diminuta  deilillante  ma- 
teria,  fputum  craiium  atque  coftum 
educitur,  liberatoque  fenfim  pulmone 
redit  fanitas. 

Α  Peripneumonia  dignofcitur  Ca- 
tarrhus  eo,  quod  licet  in  utroque  hu- 
niores  rivo  pleniore  folito  in  Pulmo- 
nem  compellantur,  in  Catarrho  Scro, 

in 


284  Pr^lectio  Undecim α. 

in  Peripneumonia  Sanguine  magis  pul- 
mo  gravatur.  Itaque  in  Peripneumo 
nia  omnia  graviora  eveniunt ;  quan- 
doquidem  in  Catarrho  nec  fitis  adeft, 
nec  febris  ηίίΐ  admodum  levis,  nec, 
adeo  difficiliter  ac  in  Peripneumonia 
fpiritus  ducitur,  nec  facies  rubore 
propter  fanguinis  motum  impeditum 
fuffunditur.  Hifce  iignis  accedit,  quod 
in  Peripneumonia  id  quod  tuili  ex- 
fcreatur  vel  cum  fanguine  vel  cum 
puie  commifceri  fatis  iit  familiare, 
quod  in  Catarrho  utique  infolentius 
eft. 

Α  Phthiil  incipiente  certiilime  in- 
ternofcatur  iimplex  Deftillatio,  quod 
in  Phthiii  tuilis  diu  ficca  maneat 
cum  peftoris  gravitate,  fpiritu  difficili, 
et  caxa  atque  lenta  quadam  febre;  at 
in  Deftillatione,  mox  a  morbi  principio 
prodit  fputum,  nec  pe&oris  gravitas 
adeo  infignis  fubeft.  Deftillatio  prae- 
terea  paucis  fere  diebus  curriculum 
fuum  conficit,  cum,  contra,  Phthifis 
lente  atque  pedetentim  progreditur, 

In 


PrjElectio  Undecima.  285 

In  Catarrhi  curatione  inilituenda  im- 
primis  medico  ipe&andum  eft  quo  na- 
turrc  coniilio  in  hoc  morbo  memorata 
fymptomata  arceiTantur.  At  id  qui- 
dem  fatis  patere  arbitror,  nempe  ut 
lympha  acrior  et  abundantior  a  con- 
fueto  fuo  itinere  per  cutis  vafcula  ex- 
trema  retro  pulfa  atque,  in  pulmonem 
converfa  per  Afperae  Arteriae  glandulas 
exitum  inveniat.  Lymphae  autem 
exitum  per  cutem  impeditum  Catar- 
rhum  praxedere  docet  hujufce  mor- 
bi  caufarum  enumeratio,  quas  7f^yj- 
γύ\&ρας  Gra?ci  vocant,  quotidiana 
experientia  comprobata.  Catarrhis 
enim  maxime  apportuni  funt  ii  qui 
vita  umbratili  atque  delicata  fra&i 
corpora  fua  quacunque  caufa  incale- 
fcentia  aeri  frigidiori  objiciunt.  Quin 
et  eandem  fententiam  confirmant  ea 
quae  de  morbis  cnique  anni  tempori 
propriis  agens  icripfit  Hippocrates. 
Deftillationes  fcilicct  autumno  maxime 
incidere  prcpter  caloris  et  frigoris  cre- 
bras  viciilitudines. 

Simili 


286  Pralectio  Undecima. 


Simili  ratione,  conatu  tamen  ple- 
rumque  inaufpicato,  fcabicm  vel  im- 
petiginem  repulfam  tuihm  et  fpirandi 
difficultarem  fecutam  vidimus,  morbi 
caufam  in  fanguinem  reverfam  na- 
tura  per  loca  aliena  expellere  mo- 
liente. 

In  Catarrhi  itaque  curatione  perfi- 
ciat  medicus,  imprimis,  iit  humores  a 
cute  in  pulmonem  puli!  ad  eandem 
denuo  revocentur;  fin  id  minus  con- 
fequi  poiTit,  tota  deinceps  cura  in  toni 
moderamine  verfetur;  ut  nimio  hu- 
morum  impetu  in  pulmonem  cohibito, 
id  quod  fanitati  adverfatur  a  fanguine 
fecretum  quam  minima  moleftia  ope 
tuiTis  expellatur. 

Ad  cutem  autem  a  pulmone  revo- 
catur  humor  repulfus  veftitu  corporis 
multo,  calidis  forbitionibus,  calore  cu- 
biculi,  leni  medicamento  fudores  pro- 
liciente.  Hifce  autem  non  proficien- 
tibus,  mittendus  eft  fanguis,  et  alvus 
ducenda3  praefertim  ii  febris  incipientis 


Pr^electio  Undecima.  287 

ligna  fubiint,  ii  tuffis  iicca  atque 
vehemens  fit,  ipirandique  difficultas 
ingravefcat.  Detrado  enim  fanguinc, 
alvoque  fubdudta,  folvitur  quodam- 
modo  vaforum  nimia  contentio,  fpu- 
tumque  facilius  atque  copioiius  fer- 
tur.  Quin  et  medicamentis  oleoiis 
multum  deleniri  tuiTis  folet,  maxime 
fi  his  lene  aliquod  Narcoticum  adji- 
ciarur:  ita  enim  fenfus  titiJlationis  in 
pulmone  obtunditur,  tuilis  acceflioncs 
rariores  fatigant,  pituitaque  tenuis 
mora  fpifiior  fada  nifu  minore  iimul 
cum  morbi  caufa  extunditur. 

Atque  hxc  illud  benignius  Deftilla- 
tionis  genus,  quod  ab  excretione  cuti- 
culari  impedita,  et  per  Metaftafin  in 
pulmonem  delata  exoritur,  fpe&ant. 
Similis  eft  in  omni  alio  Catarrhi  ge- 
nere  ratio  fymptomatum,  utcunque 
diftet  curandi  methodus;  Cive  Exan- 
themata  quacunque  caufa  recedentia, 
iive  morbos  acutos  Criii  imperfe&a 
finitos  (ut  fepe  morbillos,)  five  longos 
(ut  Podagram  vel  mala  medicina  re- 

tropulfam, 


288  PrjElectio  Undeci.ma. 

tropulfam,  vel  naturae  inertia,  debili- 
tatc,  poftremo,  errore  aliquo  confue- 
tas  corporis  fedes  deferentem)  morbus 
confequatur.  Horum  ii  quidem  om- 
niiim  proxima  cauia  eft  naturas  co- 
namcn,  utcunque  aliquando  ineptum 
illud  fuerit,  apto  Toni  Vitalis  modera- 
mine  excrementum  aliquod  confueto 
exitu  deilitutum  per  aliam  viam  e 
corpore  expellendi. 

Eft  aliud  morbi  genus  non  quidem 
a  vaforum  Tono  contentiore,  fed  ab 
eodem  remiflb  atque  relaxato  exortum, 
quod  in  numerum  Catarrhorum  re- 
ferunt  medici,  quod  etiam  quia  pau- 
carum  horamm  fpatio  hominem  ftran- 
gulare  foleat,  Catarrhum  fuffocantem 
vocant. 

Vel  infantes,  vel  fenedlute  fraclos 
maxime  aggreditur.  Infantes  quidem 
eos  prascipue  quibus  puftuke  stati  illi 
familiares  receiTere  quacunque  caufa : 
Senes  autem  eos  quos  a  longo  tempore 
morbi  pituicoii  exercuere,  laxos,  obefos, 
fanguine  pituitofo  abundantes. 

Repente 


Pr>ele  ctio  Undecim  α.  289 

Repente  plerumque  hominem  ado- 
ritur,  cum  magna  fpirandi  difficul- 
tatc,  viriumque  reiblutione.  Pulmo 
intus  humore  compleri  videtur,  cujus 
humoris  moti,  et  quaii  ferventis  ib- 
nus  in  gutture  exauditur;  comitante 
tufiicula  qua  nihil  extunditur.  Oculi 
iplendent  atque  prominent,  faciefque 
turgidula  exiftit,  ut  in  ilrangulatis. 
Ipfe  autem  aeger  irrequietus  membra 
huc,  illuc,  incerto  motu  ja&at;  at- 
que,  niii  mature  fuccurritur,  debilitate, 
atque  pe£toris  oppreflione  in  horas 
ingravefcente,  Syncope  quadam  raptus, 
inopinato  extinguitur. 

Sequitur  ut  eas  notas  proponam 
quibus  hic  morbus  ab  aliis  pedloris 
vitiis,  cum  quibus  fignis  nonnullis 
confentire  videatur,  diilingui  poiTit. 
Α  Cordis  Polypo  hifce  fere  dignofci- 
tur,  quod  Poiypum  frequens  Lipo- 
thymia  plcrumque  praxedere  ioleat, 
ejufdemque  caufa  iit  frequentiilima : 
Catarrhum  autem  fuffocantum  non. 
niii   cafu   antecedat.     Praterea,  in 

U  Cordis 


29O    Pr yE  L  Ε  C Τ  I  Ο  UnDECIMA. 

Cordis  Polypo,  nifi,  Arteria  Pulmonali 
repente  obturata,  homo  inopinanter 
exanimatus  concidat,  fpiratio  integris 
Thoracis  viribus,  et  forte  nonnun- 
quam  paulo  majore  mufculorum  con- 
tentione  fit:  at  in  Catarrho  fuffo 
cante,  refolutis  quodammodo  iifdem 
mufculis,  et  languente  Thoracis  mo- 
tu,  acgerrime  Spiritus  ducitur.  Quin- 
etiam  in  Catarrho  fuffocante  exaudi- 
tur  in  pulmone  quaii  ferventis  humoris 
fonus,  humoribus  in  pulmonem  laxum 
atque  refolutum  abundantiore  rivo 
confluentibus ;  qui  tamen  exinde  tuifi, 
in  hifce  asgris  impotentiiTima,  expelli 
nequeunt. 

Ab  illo  autem  Afthmatis  genere 
quod,  quia  convulilonem  muiculorum, 
aut  Thoraci  movendo,  aut  Bron- 
chiis  contrahendis  infervientium,  co- 
mitem  atque  caufam  habet,  σπα.τμω^ 
$zcjl  medici  vocant,  hifce  fignis  inter- 
nofcitur.  Nempe  quod  in  Aithmate 
&7ΡΛ(τμΰύ^€ί  Thorax  quaii  a  vinculo 
quodam  conftridtus,  mufculorumque 


PrjElectioUndecima.  291 

fpafmo  compreflus  sgernme  movea- 
tur :  in  Catarrho  autem  fuffocante 
maximo  ejufdem  Thoracis  conatu, 
debiliilimo  licet,  fpiret  a?ger.  Quan- 
doquidem  in  hoc  morbo  et  Thoracis 
et  Bronchiorum  mufculi  Paralyii  qua- 
dam  refolvi,  in  Afthmate,  contra, 
(Γπο(.(Γμώ£α  convulfione  rapi  viden- 
tur. 

Ex  confpedtis  hujufce  morbi  notis, 
eundem  a  nulla  alia  caufa  verifimilius 
deduci  pofle,  quam  quod  mufculi  fpi- 
rationi  iervientes  refolutione  Paralytica 
tententur,  fatis  patere  arbitror :  quod 
curandi  ratione  maxime  confirmatur. 
Siquidem  experientia  conftet  eadem 
fere  qua?  in  Paralyfi  curanda  profi- 
ciunt  huic  etiam  morbo  maxime  con- 
venire. 

In  curatione  igitur  aggredienda  id 
primum  medico  videndum  eft  an 
multo  fanguine  vaia  fint  referta ; 
•quod  tum  ex  arteriarum  pulfo  pleno, 
tum  ex  facie  rubore  fuffuia  utique  in- 
telligi  poteft. 

U  2  Si 


2Q2    PRALECTIO  UNDECIMA. 

Si  fanguis  igitur  abundaverit,  vena 
fe&a  ejuidem  copia  protinus  eft  mi- 
nuenda ;  maxime  ii  Hasmorrhoidum 
fluxum  fuppreiTum,  vel  confuetam 
cruoris  detra&ionem  diu  intermiflam 
morbus  confecutus  ilt. 

In  iis  vero  quibus  pituita  prasgra- 
vat,  omifla  venee  fedione,  medica- 
mento  quodam  idoneo  vomitus  con- 
citetur,  ut  vomendi  nixu  fanguis  per 
capitis  vafa  impetu  majore  adigatur, 
atque  adeo,  id  quod  nervorum  adlioni 
impedimento  iit  five  obftruendo,  iive 
comprimendo,  excutere  atque  amoliri 
tentemus.  Nec  alienum  erit  medi- 
camento  quodam  purgante  acriore  in 
Re&um  Inteftinum  immiflb  alvum 
ducere ;  ut  hac  via  quafi  patefadla  et 
monftrata,  natura  morbi  cauiam  per 
ventris  dejecHonem  deponat.  Quin 
et  nervis  torpentibus  ftimulos  alios 
admovere  convenit,  Sinapi,  Allio, 
Cantharidibus  cuti  impoiitis:  ex  his 
aiitem  Cantharides  primas  tenent, 
tum  quod  casteris  haud  fegnius  irri-  ] 

tent;  j 


PR^LE  CT  I  Ο  UND  Ε  C  I  Μ  Α.  293 

tent;  tum,  quod,  excitata  in  cute 
veiica,  ferum  copiofe  detrahant,  at- 
que  fimul  morbi  cauiam  e  corpore 
evocent.  Remediis  memoratis  adji- 
cienda  funt  ea  qux  vi  fua  Aromatica 
et  refolvente  humores  craflos  eliquare, 
fenfum  in  nervis  fopitum  excitare, 
vaforum  tonum  laxum  et  flaccefcen- 
tem  valent  intendere.  Qualia  funt 
medicamenta  quasdam  ex  Succino 
arte  Chymica  confcdla,  Sal  Ammo- 
niacus  Volatilis,  Arum  Maculatum, 
Valeriana,  Lafer,  Galbanum,  Ammo- 
niacum,  Millepedae,  cum  multis  aliis 
iimilis  facultatis,  qux  notiora  funt 
quam  ut  eadem  nominare  ncceiTe  iit. 

Vi  morbi  methodo  propofita  re- 
prefla  atque  profligata,  ejufdem  reli- 
quias  roborantibus  aique  Alexiphar- 
macis  periequatur  medicus,  eandem- 
que  viam  aliqiiandiu  infiilat  ut  morbo 
reverfuro  occurrat.  Prasterea,  homo 
recepta  demum  fanitate  ·  minime  fe 
languori  deildixque  dedat;  at  contra 
pituitofam  fanguinis  indolem,  in  hifcc 
U  3  qui 


294  Pr/electio  Undecima. 

qui  huic  morbo  funt  opportuni  nun- 
quam  fere  non  invalefcentem,  medica- 
mentis  quidem  pugnet ;  maxime  vero 
corporis  labore  atque  exercitatione. 

Poitremo,  Ci  a  Podagra?  confuetis 
acceilionibus  intermiflis,  aut  a  mor- 
bo  quocunque  cuticulari  intro  ρυΐίο 
oriatur  maium;  tum  quidem  Cardi- 
aca  potui  danda,  turn  Vtficatoria  cuti 
admovenda  res  poilulat ;  ita  enim 
naturas  languenti  viribus  datis,  vel 
eidem  fcgnefcenti  admotis  ftimulis, 
porta  denique  morbo  exituro  pate- 
faeta,  ad  antiquas  fedes  inteftinum 
hoilem  feliciter  repulfum  iri,  fpem 
faciunt  et  ratio  et  experientia. 

Ad  alium  morbum  a  tono  vaforum 
insequali  ortum  exponendum  venio, 
quem  a  fpiritus  difficultate  fymptomate 
morbi  maxime  infigni  Qraeci  Ά<θ"ΐ|α> 
Latini  Anhelationem  vocant. 

Anhelationis  plura  numerantur  ge- 
nera  in  quibus  recenfendis  icriptores 
haud  fatis  defanite  loqui  folent.  Com- 
moda  autem  videtur  illa  mali  divifio 

qua 


pRyELE  CTI  Ο  UNDECIMA.  295 

qua  primum  in  Anhelationem  conti- 
nuam,  et  in  illas  quae  quieta  aliqua 
tempora  intermiiiionefque  a:gris  prae- 
ftant.  Ex  iis  autem  qux  tempora 
quieta  intermiiHonefque  prasflant  alia 
certo  ordine  et  periodo  revertitur,  alia 
nullo  certo  temporum  intervallo  ho- 
minem  invadit.  Alia  porro  intermit- 
tentis  Anhelationis  eft  diviiio;  iiqui- 
dem  alia  Catarrhi  naturam  participat, 
alia  ad  Convuliiones  redlius  referatur. 

Anhelatio  illa  qux  Catarrhi  natu- 
ram  participat,  et  quam,  ut  vim  ner- 
vorum  in  Tono  Vitali  mutando  illu- 
ftrem,  hac  Prade&ione  exponendam 
fumo;  hifce  fere  fignis  fefe  prodit. 
Acceilionem  prascedimt  plerumque 
anguftia  quardam  et  moleftia  fub  Cor- 
dis  Scrobiculo  ;  flatuque  Ventriculus 
cum  murmure  multo  atque  rudtu 
diftendi  folet.  CapuL  interea,  propter 
ianguinem  vaibrum  tono  insequali  in 
ejufdem  vafa  copiofius  impulfum, 
grave  fit,  doletque  cum  diftentionis 

U  4  fenfu. 


2q6  Pr^lectio  Undecima. 

fenfu.  Hifce  accedit  proclivitas  in 
fomnum,  et  corporis,  quail  Jaiii, 
moleftiilima  inquietudo.  Supervcnit 
tuilis,  qua  materia  crafla  atque  viicida 
asgre  extunditur,  ingravefcente  in  horas 
pcctoris  anguftia.  Febris  interea  cum 
calore  modico  accenditur,  urina  cruda 
atque  aquofa  fertur.  Atque  hxc  qui- 
dem  quaii  π^βλογίζχΰΊ. 

Praifente  vero  acceiiione,  qua;  homi- 
nem  fere  jam  horam  unam  aut  alteram 
in  le£to  fuo  compoiitumadoritur,  angu- 
ftia  pedoris  magna  preiTum  fefe  fentrt 
a?ger;  ita,  ut  protinus  e  ledto  exiurgere 
ftrangulationis  metii  faepe  cogatur.  Spi- 
ritus  autem  tarde,  multo  labore  atque 
fibilo,  propter  anguftias  per  quas 
traniit,  redla  cervice  atque  fcapulis 
elevatis  trahitur.  Porro,  (cum  caufa- 
rum,  propter  quas  pulmonem  natura 
eft  fabricata,  una  fit,  ut  aeris  frigi- 
diufculi  hauftu  cruoris  calor  motu 
perpctim  invalefcens  perpetim  etiam 
reprimatur)  hinc  nata  eft  in  Anhela- 

tione 


PrjElectioUndecima.  297 

tione  ingens  frigidi  aeris  hauriendi 
cupiditas,  cum  tritum  fanguinis  in 
Arteriis  Pulmonis,  in  hoc  morbo  ad- 
modum  diftentis,  eiTe  rrsaximum  ne- 
ceiTeiit:  nec  facile,  ob  minores  Afperas 
Arteriae  ramos  compreflbs  Aer  in  fpi- 
rando  recipi,  et  sequaliter  in  veficulas 
ejufdem  pulmonis  diftribui  poffit.  In 
Afthmatis  igiter  acceiTione  ingravefcit 
aeftus,  et  fuffocationis  metus,  ex  omni 
eo  quo  fanguis  incalefcere  iolet,  iive 
id  alimentum,  iive  medicamentum  fit, 
flve  cubiculi  ar&ioris  calor.  Ut  fan- 
guinem  in  teniis  pulmonum  vaiis 
congeitum,  atque  quodammodo  con- 
cluium  expediat  natura,  tum  vi  fpi- 
randi  maxima,  tum  crebris  tuffiendi 
nixibus  conatur:  quibus  tamen  in 
accefiionis  principio  et  ftatu  nihil 
plerumque  eliditur :  In  declinatione 
vero,  vails  aliquatenus  laxatis,  atque 
adeo  humoribus  fccernendis  via  pate- 
fa&a,  extunditur  plerumque  pituita 
colore  et  fpiiTitudine  varia.  Nunc 
cnim  narium  pituitam  refert,  nunc 

alba 


298  Pr^ele  cti  ο  Undecima. 

alba  et  pellucida  expuitur,  aliquando 
flava,  et,  fecnndum  veteres,  biliofa 
educitur,  nunc  vero  fanguine  mifce- 
tur,  tuffiendi  vi  difruptis  Afperas  Ar- 
terice  vaiculis.  Nonnunquam  etiam, 
quod  mihi  in  juvene  quodam  faspe 
vidiile  contigit,  lympha  tenuis  ubertim 
expuitur.  Vigente  autem  morbo, 
propter  vias  fanguinis  in  pulmone  an- 
guftatas,  aeger  fpeciem  hominis  cui 
collum  laqueo  conftringitur  refert : 
oculi  enim  illacrymantes  rubent  atque 
promincnt,  gena?  nigrefcente  quodam 
rubore  fuftiinduntur,  facies  vero  reli- 
qua  pallefcit.  Quin  et,  vel  propter 
gulam  pulmone  pleno  et  tumente 
compreflam,  vel  propter  eandem  Con- 
vulfione  quadam  conftri&am,  ali- 
menta  nonnunquam  magna  difficul- 
tate  hauriuntur.  Propter  fpiritum 
vero  maxime  impeditum  multum  in- 
caleicit  fanguis,  pulfus  increbrefcit, 
curfuque  fanguinis  per  pulmonem  im- 
pedito,  insequalis  evadit;  quin  et  non- 
nunqiiam  intermittit. 

At 


pRiELF.CTIO    UNDECIMA,  299 

At  non  folum  pulmo,  atqiie  exinde 
caput,  hoc  malo  tentatur,  verum 
etiam  morbus  in  ventriculum  etin  in- 
teflina  propagatur;  depoiita  nimirum 
in  hsec  vifcera  morbi  parte ;  unde  ruc- 
tus  et  murmur,  quin  et  faspenumero 
liquida  alvi  deje&io.  Porro  in  accef- 
iionis  principio  atque  ftatu  urina  cru- 
da  omnino  exiilit,  qux  primum  aquo- 
fa,  mox  vero  coioratior  fertur :  decli- 
nante  vero  morbo,  vaforumque  Rena- 
lium  tono  jam  remiilb,  turbida  et  co6la 
defcendit. 

Remotiores  hujufce  morbi  caufe, 
quas  7Τ£βηγχμ8ρας  medici  vocant,  ple- 
rumque  obicuriores  funt  quam  ut  in 
a^gris  iingulis  quis  eas  conje&ura  iatis 
certa  aiTequi  queat :  quandoquidem 
malum,  alienum  quiddam,  pronter  cx- 
cretiones  minus  re&e  adminiftratas, 
feniim  atque  tacite  in  fanguine  con- 
geftum  fepifilme  fequatur.  Non- 
nunquam  vero  caufae  fatis  conftant ; 
cum  febrcs  Criii  imperfe&a  finitas, 
morbos  cuticulares  unguentis  retro  a 

cute 


ι  |  Β  R  Ρ  R  -Λ  L  Ε  CT  I  Ο  U  Ν  D  Ε  C  I  Μ  Α. 

Faunded  1813  ·      /  Γ  '  1  Γ  1 

cute    ιη  languinem   pulios,  pedum 


tumorcs  pituitofos  recedentes,  alarum 
hircum  adilringentlbus  repreiTnm,  po- 
dagras  acceffiones  confuetas  a  caufa 
quacunque  intermiflas  ΊΚοϊμα,  hoc 
Periodicum  frequenter  excepiife  medi- 
corum  fcriptis  fatis  confirmatur. 

Suipiriofis  aliis  accciliones  certis  in- 
tervallis,  aliis  autem  periodo  vago  re- 
verti  folcnt;  citius  autem  utrifque  re- 
vertuntur  propter  aeris  nmtationes  fu- 
bitas  qualefcunque  ;  propter  ineptam 
vidlus  rationem  (anhelis  enim  aliena 
funt  alimenta  craiTa,  dura,  facile  fer- 
mentefccntia)  poftremo,  propter  animi 
motus  vehementiores. 

Anhelationi  opportuni  funt  ii  qui 
multo  et  pituitofo  fanguine  abundant, 
irtaxime,  ii  his  Haemorrhagice  confuetae 
jam  lubftiterunt.  Prasterea,  ii  quibus 
Thorax  ardlior  eft,  vel  quibus  gibbere 
Spina  dorii  incurvatur.  At  his  qui- 
dem  ~Α£τμ&  Continuum  Periodico  eft 
magis  familiare.  Scire  etiam  oportet 
hunc  morbum  juvenes,  quam  pueros  fre- 

quentius 


Pr^electi  ο  Undecima.  301 

quentius  tentare,  fenes  frequentiusquam 
juvenes,  prsscipue  ii  illis  ulcera,  e  qui- 
bus  diu  fanies  multa  manaverat,  iive  me- 
dicina  inepta  iive  fponte  fua  inaruerc. 

Α  caufis  morbi  remotioribus  ad 
ejufdem  caufam  proximam,  unde 
fymptomata  memorata  veriiimillime 
deduci  poilunt,  veniamus.  Hxc  au- 
tem  nulla  alia  videtur  quam  Vitalis 
Toni  moderamen  tale,  ut  in  pulmonis 
vafa  copioiius  folito  fanguis  adigatur, 
et  quodammodo  ibidem  concludatur : 
quo  vel  exinde  Catarrhi  ritu  per  AC- 
perae  Arterias  Glandulas  id,  quod  ia- 
luti  inimicuni  eft  a  fanguine  iecerna- 
tur ;  vel,  ut  ipib  fanguino  effufo,  per 
pulmonis  vafa  vi  fanguinis  congefK 
aperta,  ejufdem  copia  minuatur;  vel 
poftremo,  ut  fanguine  jufto  craiTiore 
nixu  majore  fpirandi  contrito  atque 
foluto,  ipfe  fluorem  aptum  adipifcatur. 

Sequirur  ut  proponam  qusedam  qux 
de  hujuice  morbi  eventu,  ratione  et 
experientia  fretus,  prcedicat  medicus. 
Anhelationem  morbum  quidem  diffi- 

cilem 


3θ2  Pr^lectio  Undecima. 

cilem  eflfe  docent  imprimis  ejufdem 
caufe  remotiores;  quae  cum  plerum- 
que  obfcurae  fint,  conjedura  admodum 
dubia  neceffe  eft  ut  iifdem  quaeratur 
apta  medicina.  Prasterea,  ίΐ  quando 
evidentiores  exiftant,  ut  cum  morbi 
cujufdam  Criiin  imperfectam,  vel  fup- 
preflam  Ί Κ&μα.  fequitur,  fero  tamen 
plerumque  iapimus,  quandoquidem 
motus  Criticos  revocandi  rariiTima  in 
medicina  datur  occafio.  Quod  quidem 
in  hoc  morbo  eo  difficilius  fa&u  eft, 
quo  in  eodem  arceflendo  primum  fuum 
inilitutum  mutaviiTe  natura  videtur, 
ut  id,  quod  per  alias  vias  expellere 
fruftra  conata  eft,  converfo  in  pulmo- 
nem  humorum  curfu,  per  Afpers 
Arteria?  Glandulas,  il  modo  id  ficri 
poilit,  tandem  expellat.  Eft  et  aliud 
in  hac  re  moleftum,  nempe  quo  fas- 
pius  Anhelationis  accefiiones  paiTus  eft 
a?ger,  eo  facilius  malum  revertitur ; 
quandoquidem  in  hoc,  ii  in  ullo  alio 
morbo,  vis  ea  confuetudinis  maxime 
confpicitur,  qua  natura  motus  inftitu- 

tos 


PrjElectio  Undecima.  303 

tos  repetere  eo  paratior  evadit,  quo 
iifdem  faepius  ufa  eft. 

Anhelationi  longae  fupervenire  fo- 
lent  in  pulmone  cruda  quaedam  tu- 
bercula,  Graeci  νκιρρας  vocantj  prop- 
ter  fanguinis  in  vafis  minoribus  mo- 
tum  faepe  impeditum  :  conflri&is  enim 
vafis,  humores  aquofi.  fubtrahuntur, 
cralliores  autem  iubiiftentes  coeunt, 
et  materia  quadam  pituitam  vel  gyp- 
fum  referente  tandem  glandulas  pul- 
monis  inferciunt.  Eundem  etiam  mor- 
bum  pedoris  Hydropem  excepifle 
quorundam  obfervatione  confbt :  nam 
in  freqtientibiis  morbi  acceilionibus 
propter  viarum  anguftiam  obilrudlo 
fanguine,  lympha  tenuior  per  vaforum 
tunicas  quaii  percclata  tranfit,  et  in 
pe&oris  cavo  feniim  colligitur.  Pra> 
terea,  poft  longam  Anhelationem 
Hydropem  Anafarcam,  vel  Afciten, 
maxime  in  pituitofis,  exortum  effe 
compcrtum  eft :  at  contra,  in  ian- 
guineis,  eundem  morbum  in  pulmonis 
inflammationem  traniiiiTe.  Rarius, 

at 


304  Pr^lectio  Undecima. 

at  nonnunquam  in  Brachiorum  Para- 
lyiin  mutatam,  tranflata  nimirqm  mor- 
bi  caufa  in  nervos  illis  membris  di- 
ilributos  memoratum  legimus  :  at 
fa?pius  1  Α&μα.  laxo  atque  frigido  tu- 
more  pedum  fublatum,  eundemque 
tumorem  refolutum  fubfecutum  efle, 
et  icriptores  medici,  et  experientia 
quotidiana  confirmant. 

In  Anhelationis  curatione  aggredi- 
enda,  aliud  in  acceilionibus,  aliud  in 
earundem  intervallis  eft  tentandum. 
Siquidem  in  intervallis,  ut  nova  ac- 
cefiio  pra?caveatur  medico  eft  tentan- 
dum;  prasfente  autem  acceiTione,  et 
prsfens  fuffocationis  periculum  pro- 
puliandum;  et  naturas,  in  eo,  quod 
faluti  adverfatur,  expellendo,  fuccur- 
rendum ;  poftremo,  moleftiae,  quas 
iecum  affert  acceiTio,  lcniendas. 

In  fuffocationis  periculo  propulfan- 
do  venae  fe&ionis  maxima  quidem  vis 
eft  ;  nam  et  molem  humoris  movendi 
minuit,  et  fanguini  craflb  fluorem 
conciliat;    et   vaforum   tonum  con- 

ftri&um 


PrjElectio  Undecima.  30- 

ilri&um  refolvit ;  multas  attamen 
cautiones  habet.  Quandoquidem,  ii 
accefiiones  frequentes  revertuntur,  me- 
tuendum  eft  ne  venas  fedlioni  crebrius 
repetitae  aegri  vires  non  fufficiant:  at- 
que  id  praeterea  in  hoc  morbo  incom- 
modi  habet  frequens  vena?  fe&io; 
nempe,  quo  magis  huic  exinanitionis 
generi  aegrum  confuefacias,  eo  minus, 
eodem  omiiib,  proficere  queas ;  cum 
tamen  eo  remedii  genere  uti  tt  aegii 
vires  frailae,  et  temperamentum  valde 
pituitofum,  et  Hydropis  inilantis  me- 
tus  prohibere  poffint.  Niii  igitur  astas 
juvenilis  vel  coniiftens,  et  fanguis 
craffior  et  abundantior,  et  pra?iens 
fuffocationis  metus  fanguinis  detrac- 
tionem  poftulent,  immo  flagitenf, 
melius  eft  eam  non  adhiberi.  In 
acceflionis  principio  ex  inferioribus 
partibus  medicamentum  idoneum  in- 
fundere  ut  alvus  liquetur  multis  de 
cauiis  prodeft.  Nam  fubduda  fasce 
craiTiore  et  putri,  eorumque  mole, 
qua  Aorta  in  abdomen  defcendens 

X  com- 


306  Pr^lectio  Undecima. 

comprimitur,  diminuta,  et  folvitur 
aliquatenus  corporis  tonus  nimis  in- 
tentus,  ct  fanguis  abundantior  a  par- 
tibus  corporis  fuperiorijus  avertitur, 
et  Septo  Traniverfo,  in  aere  ducendo 
lefe  contrahenti,  locus  ceditur:  po- 
ftremo,  occafio  naturss  datur  morbi 
partem  per  alvi  dejedionem  depo- 
nendi.  Pra;terea,  leni  quodam  medi- 
camento  vomitum  ciere  haud  alie- 
num  -erit ;  nam  vacuo  ventriculo  fpi- 
ritus  facilius  ducitur,  fecretionique 
per  pulmonum  glandulas  copioiiori 
via  aperitur  fanguine  inter  vomen- 
dum  vehementius  per  pulmonem  a- 
dadlo.  Quin  et  veiicatoria  morbi  ma- 
teriam  evocando  fpirandi  Jaborem 
multum  levare  folent;  idque  magis 
faciunt  il  cruribus  admoveantur.  Pro- 
funt  pctui  data  ea  medicamenta  quas 
humores  craiTos  liquare,  quae  fangui- 
nis  fervoretn  inhibere,  qus  tuflim  le- 
nire,  quae  fputum  movere  folent ; 
qualia  funt  acetum  Scilla  medica- 
tum,     Nitrum,    Sal  Ammoniacum, 

Oleum 


Pr^lectio  Undecima.  307 

Oleum  Lini  recens :  qiriti  et  Narcotica 
ex  Papaveris  iucco  leniflima  cum  Gxy- 
melle  vefperi  adhibita  ct  vaforum  To- 
num  nimis  adilriclum  laxant,  et  fom- 
num  conciliant,  nec  obftant  quin  fpu- 
tum  fatis  copiofe  prodeat.  JRger  au- 
tem  amplo  conclavi  eft  tenendus  quo 
multum  et  purum  et  frigidiufculum 
aerem  haurire  poilit,  neque  multis 
veftimentis  ftrangulandus,  fcd  admc- 
dum  levibus  velandus:  Ita  enini  coer- 
cetur  in  pulrnone  fanguinis  obilrudti 
et  incalefcentis  asftus.  Anhelantibus 
vero  aptifiimus  eft  cibus  humidus  aut 
certe  humori  quam  proximus,  uiiqu^S 
ex  ea  materia  qua?  leviflima  eft,  maxi- 
meque  forbitio. 

In  acceffionum  intervallis  tentandum 
eil  ut  materia  acceilioni  futune  anfam 
datura  excretione  fubdu&a  intercipia- 
tur.  Vomitum  igitur  fubinde  ciere 
utile  erit,  praeiertim  in  pituitoiis,  ut 
humores  lenli,  quibtis  in  hifce  plerum- 
que  pulmo  gravatur,  in  Aiperam  Ar- 
teriam  propulii  tuifi  extundantur:  et 
X  2  porro 


3θ8  PPiELECTIO  Undecima. 

porro,  ut  vomendi  nixu,  cujus  vis  in 
animante  latiilime  patet,  fanguinis 
curius  per  omnia  vafa  incitatior  fiat,  at- 
que  adeo  per  omnes  glandulas  (ut  quae- 
que  cuique  humori  excernendo  apta  fit) 
niateriae  morbi  expellendze,  via  aperia- 
tur.  Medicamenta  etiam  ea  quae  dejec- 
tionem  movent  anhelis  nonnunquam 
data  profuiiTecompertum  eft,  habita  ta- 
men  in  asgro  temperamenti  ratione:  ii- 
quidem  iis,  quibus  abundat  pituita,  acri- 
ora  purgantia  magis  conveniunt;  cali- 
dis  vero  et  bilioiis  leniora  praeftat  ad- 
hibere.  Prasterea,  in  acceilione  prx- 
cavenda  eorum  qux  urinam  movent 
medicorum  fuffragiis  eft  nobilitata  vir- 
tus:  Siquidem  hujus  generis  medica- 
menta  ferum  inutile  ad  renes  derivant, 
et  expeilunt;  quinetin  pitiiitoiis,  fan- 
guinem  craflum  extenuando,  proiunt. 
Quod  ad  vidus  rationem  attinet,  fugi- 
enda  funt  omnia  ea  qux  CfaiTam  pitui- 
tam  in  nobis  faciunt;  acria  etiam  fer- 
menteicentia ;  quaeque  fanguinem  mul- 
tum  rarefaciunt;  ne  ftimulo  vel  di- 

ilentione 


Pr^LE  CT  1  Ο  UND  ECI  Μ  Α.  3O9 

ftentione  nimia  valbrum  provocetur 
morbi  acceilio. 

Si  fanguinis  fluxum  confuetum  iive 
fponte  fua  fubiiftentem,  iive  arte  mala 
fuppreiTam  ~ Κ&μα.  fubfequatur;  tum 
omni  cura  nitatur  medicus  ut  revoce- 
tur  folita  Hasmorrhagia.  Poftremo,  fi 
ab  humore  alieno,  podagra  nempe  re- 
trocedente,  aut  morbo  cutis  repreflb 
malum  proveniat;  tum  profedo  mor- 
bus  ad  fedem  fuam  antiquam  reduce- 
tur,  humorque  alienus  omni  ope  mi- 
nuatur:  primum  faciunt  medicamenta 
cardiaca  redte  adhibita,  alterum  vero 
fonticuli  et  veficatoria. 


X  3  PR£- 


[  3'ο  ] 


PRyELECTIO  XII. 

Α  Pulmone  ad  Inteftina  devenio, 
XjL  quorum  Hamorrhagias,  non 
cas  quidem  quce  ab  eorum 
tunicis  exulceratis,  qualem  in  Dyfen- 
teria  videmus;  fed  eas,  qux  a  diflentis 
vel  cliiriiptis  vafis  a  fanguine  abun- 
dantius  compulfo  exoriuntur,  expo- 
nendas  iufcipio;  ut  in  his  quoque 
morbis  quid  Nervorum  Moderamen 
in  vaiis  intendendis  vel  relaxandis  fa- 
oiat  videatis. 

In  ipfo  autem  limine  haud  alie- 
enura  erit  veterum  medicorum  de  toto 
Haemorrhagiarum  genere  fententiam 
proponere,  ut  de  re  fuicepta  ubcrius 
atque  diiucidius  diiferam.  Α  qua- 
tuor  omnino  cauiis  fluxum  fanguinis 
Veteres  deducunt.  Nam  vel  a  vafis 
diiluptis,  ut  cum  vis  aliqua  praxeiTit: 

vel 


Pr>electi  ο  Duodecima.  3  r  r 

vel  ab  iifdem  roiis  atque  exefis,  quod 
in  Carcinomate  exulcerato,  et  in  Dy- 
fenteria  fepe  videmus :  vel  a  vafo- 
rum  extremis  a  fanguine  compulfo 
diftentis  atque  dilatatis,  ut  in  Fluxu 
fceminarum  Menftruo:  vel  denique 
cum  fanguis  tenuior  per  venarum  tu- 
nicas  quafi  percolatus  deftillat,  quod 
in  Scorbuto  nonunquam  iieri  Pradi- 
corum  obfeiratio  docuit.  Harum 
caufarum  notas  quibus  interrioicantur 
fequitur  ut  proponam. 

Cum  igitur  a  vafe  aliquo  difrupto 
profluit  fanguis,  cognofcitur  id  qui- 
dem,  quod  dolor  partis  unde  fertur 
profluvium  prasceiTerit ;  vel,  quod  idus 
aliquis,  vel  cafus,  vel  magna  mufcu- 
lorum  contentio  fuerit,  vcl  faltem  in- 
fignis  vaforum  plenitudo  ;  quod  fub- 
ito  fanguis  eruperit;  vel  denique, 
quod  rivo  pleno  et  continuo  fere  a 
principio  fluat.  Contra,  Γι  e  vafe 
exefo  exeat  fanguis,  primo  quidem 
parcior,  et  cum  pure  vel  fanie  com- 
mixtus  fertur,  mox  autem  coniofior 

X  4  prodit : 


3  Τ  2     Ρ  R      L  Ε  CT  ΙΟ  DlJODEClMA, 

prodit :  praterea,  aut  fanguinis  acri- 
oris,  aut  ulceris,  notx  anteceiTere  At 
ii  e  diilentis  vaforimi  finibus,  iifque 
patefa&is  fanguis  erumpat ;  tum  fig- 
na  quibus  partem  Hinguine  gravatam 
cognofcimus  prasgrefla  funt,  gravitas 
nempe,  diftentio,  pulfus,  habetudo : 
praeterea,  fanguis  modicus  primo,  mox 
copioiior  exit,  nec  tamen  flumine  fer- 
tur  continuo,  fed  quibufdam  quail 
intervallis ;  morbo  mitefcente  vel  in- 
gravefcente  pro  vaiis  fanguinem  com- 
pellentibus  laxatis  vel  intentis.  Po- 
itremo,  ii  fanguis  per  ipfas  vaforum 
tunicas  quaii  percolatus  tranfit,  ideo 
quia  tenuior  jufto  iit ;  id  cum  ex  mor- 
bo  comitante  vel  praegrefib  dignofci- 
tur,  tuni  ex  eo,  quod  fanguis  paucus 
plerumque  et  tenuis  exeat. 

Ex  iis  quibus  fanguis  erumpit  mul- 
tum  terreri  debet  is,  cui,  propter  vas 
aliquod  exefum,  id  malum  accidit: 
metus  eft  enim  ne  Jatius  ferpat  exul- 
ceratio,  atque  ut  fanguis  profuiior 
exeat :  quod  iis  maxime  familiare  eft 

quibus 


PrjElectioDuodecim^.  313 

quibus  Carcinomate  vafa  exeduntur. 
At3  ii  in  Pulmone  eroiio  illa  fiat,  pu- 
ris  fputum  atque  tabes  plerumque 
confequuntur.  Nec  ei  minus  metii- 
endum  eft,  cui  a  difrupta  intus  Ar- 
teria  aliqua  majore  fanguis  ubertim 
atque  cum  impetu  fertur:  id  enim 
vaforum  genus  vi  fanguinis  iingulis 
puliibus  diftentum  segre  coalefcit. 
quod  ii  a  Vena  difrupta  profluvium 
fiat  is  cafus  levior  effe  folet :  maxime 
fi  Vena  non  adeo  magna  iit.  Si 
fanguis  tenuior  per  vaforum  tunicas 
Λ&7ΠΐΑίσ"«  tranfeat,  mali  ccrte  omrnis 
eft;  cum  fanguinem  valde  folutum, 
et  Sphaceli  inftantis  periculum  figni- 
ficet.  Tutifllma  autem  eit  Hsemor- 
rhagia,  cum  ianguinis,  vel  propter 
membrum  aliquod  mutilatum,  vel 
propter  corporis  exercitationcs  confue- 
tas  intermiiTas,  vel  propter  compref- 
fam  aliquam  excretionem  neceflariam, 
abundantioris,  patefcidtis  iive  Arteria- 
riim  five  Venarum  ofculis,  naturas 
inftituto  copia  minuitur:  onere  enim 

inutili 


3*4  Pr^electio  Duodecima. 

inutili  depofito,  faspe  fpcnte  fua  fub- 
fiftit  fanguis,  vel  certe  raro  fit  quin 
medicina  coerceri  poilit.  Atque  hxc 
de  Haemorrhagiae  natura  generatim 
dida  fint.  Nunc  ad  eam  qua  a  Ven- 
triculo  et  Inteftinis  fanguis  fertur, 
variafque  ejuidem  divifiones  explican- 
das  aggredior. 

Si  a  Ventriculi  vaiis  fanguis  intus 
profluxurus  iir,  id  hifce  iigms  prafen- 
tiri  poteft.  Exoritur  primo  lumborum 
et  coxarum  dolor,  et  gravitas,  quibus 
Vafa  Coeliaca  et  Meienterica  fanguine 
abundante  diftendi  facile  intelligitur : 
mox  fequitur  moleilia  quaii  a  pondere 
Cordis  Scrobiculo  incumbente,  cum 
diftentionis  ienfu  atque  dolore  ple- 
rumque  in  Hypochondrio  iiniilro  in 
]oco  ubi  eft  Ventriculus,  maxime 
circa  Cardiam :  quibus  notis  a  vaiis 
Ventriculi  potius  quam  Inteftinorum 
profluvium  futurum  eft  prasdicen- 
dum. 

EiFuib  autem  in  vifceris  cavum 
fanguine,  accedunt  naufea,  et  car- 

dialgia, 


PrjElectio  Duodecima.  315 

dialgia,  et  Ventriculi  diilentio,  cor- 
rupto  atque  putrefa&o  intus  cruore : 
quinetiam  eadem  de  cauia  nonnun- 
quam  febrem  accendi  pofle  veterum 
obfervationibus  conftat.  Sanguis  au- 
tem  craflus  plerumque  et  nigricuns 
(ii  mora  inter  ejufdem  effuiionem  et 
eje&ionem  interveniat)  vomitu  extun- 
ditur,  fudore  frigido  et  animi  defec- 
tione  fupervenientibus :  hujus  autem 
(fanguinem  dico)  pars  ex  alvo  fubinde 
fertur  atra,  atque  pici  liquidas  iimil- 
lima ;  qua  tamen  lintea  intin&a  ru- 
bent :  ut  hac  nota  facilis  inter  fangui- 
nem  e  vafis  effuibm,  et  humorem  bi- 
lioium,  cujus  color  vel  ab  alimentis, 
vel  a  medicamentis  quibufdam  hauftis 
forte  ik  immutatus,  diftin&io  fieri 
poilit. 

Sanguinis  vomitus  inter  ffemorrha- 
gias  rarior  eft,  ioeminis  vero  quam 
viris  familiarior;  quin  et  his  asgrius 
comprimitur,  illis  f&pc  fponte  fua 
fubiiftit ;  maxime  ii  menfes  iuppreflbs 
confecutus  iit:  iifdem  etiam  revocatis 

fanguinis, 


3 1 6  Pr^electio  Duodecim α. 

fanguinis  vomitum  ceffare  apud  Hip- 
pocratem  legimus.  Inter  viros  autem, 
hoc  malo  ii  maxime  tentari  folent 
quibus  confuetae  fanguinis  profuiiones 
iive  a  naribus,  five  a  venis  Re&i  In- 
teilini  apertis,  fubftiterunt :  faepe  etiam 
illis  quibus  tenfior  atque  gracjlior  cor- 
poris  habitus  eft,  et  quibus  fanguis 
abundat ;  rarius,  aliquando  tamen, 
mollioribus  et  obefioribus  hoc  vitium 
contigiiTe  fcribunt  medici  exercita- 
tiores. 

De  caufis  hujufce  morbi  nimc  di- 
cendum  eft:  quarum  remotior  eft 
fanguinis  copia  jufto  major :  id  enira 
ex  illorum  natura  fpeclata  quibus  eft 
maxime  familiaris,  atque  excretioni- 
bus  iis,  quas  fuppreiTas  hic  morbus 
confequi  iblet,  re6le  colligere  pofle  vi- 
demur. 

Abundantize  vero  hujus  minuendas 
gratia  fanguis  in  vafa  Mefenterica  et 
Coeliaca  apto  toni  moderamine  ubertim 
compulfus  in  laxatos  eorundem  ramos, 
tenuiores  quam  qui  fanguinem  ducere 

folent, 


PrvELE  CTI  Ο  DUODECIMA.  3I7 

folent,  progreditur ;  atque  tandem  pcr 
extremos  eorundem  fines  in  tunica. 
Ventriculi  Villofa,  diftentione  non 
ruptione  patcractos,  in  Ventriculi  ca- 
vum  deitillat :  atque  ita  maxime  ex 
naturas  inftituto  id  quod  mole  nimia 
faluti  adverfatur  iimplici  vaibrum 
αναςομώο-βί  deponitiir. 

Fit  tamen  aliquando,  ut  vel  proptcr 
naturam  nimis  irritabilem ;  vel  prop- 
ter  fanguinem  aut  animi  motibus, 
aut  minus  apta  vi&us  ratione,  aut 
medicamentis  commotum ;  vel  deni- 
que  vehementibus  vomendi  nixibus 
humore  violentius  ada&o;  dirumpan- 
tur  vafa,  atque  cruor  iine  modo  jflu- 
mine  continuo  effundatur :  qui  cafus 
brevi  lethalis  eile  folet.  Quin  et  in 
febribus  acutis  ianguinem  vomitu  re- 
jicere  maximum  fubeiTe  periculum 
iignificat :  at  idem  poft  iigna  Judica- 
tionis  prsegreiia  tempore  critico  acci- 
difie  Hippocratis  obfervatione  ialutare 
fuifie  conftat :  cum  illi,  contra,  qui- 
bus  dolores  Hypochondriorum,  oris 

Ventriculi. 


3  Τ  8   Pr     LE  CTI  Ο  DtJODECI  Μ  Α, 

Ventriculi,  Hepatis,  et  partium  circa 
umbilicum  adfunt,  fanguine  non  ex- 
creto  moriantur:  cruori  enim  aL.ad:o 
in  vafa  anguftiora  exitu  denegato, 
fequitur  profedlo  inflammatio  partium 
obftru&arum  et  Gangraena. 

ln  curatione  hujufce  morbi  tentan- 
da,  venas  fedlione  imprimis  minuatur 
vaforum  plenitudo ;  ita  enim  redte  id, 
quod  in  hoc  morbo  arceilendo  natura 
molitur,  confequemur.  At  in  hoc 
rcrnedii  genere  adhibendo,  et  caufa^ 
morbi,  et  virium,  et  pulfus  ratio  eft 
habenda  ·,  ne  ii  quem  ex  praegreiTa 
vaforum  exinanitione  animi  defe&ione 
refolutum,  vena  intempeftive  feda,  oc- 
cidifle  videatur  medicus.  Proximum 
eft,  ut  medicamento  apto  in  Redum 
Inteftinum  immiflb,  alvus  liquetur, 
et  ftercoris  durioris  moles  fubducatur; 
quo  fanguinis  curfus  per  Inteilinorum 
vafa  liberior  fiet,  et  fomento  quafi 
admoto  relaxetur  vaforum  tonus  inas- 
qualis. 


Praeterea, 


Pr^ELECTI  Ο  DUODECIMA.  319 

Prceterea,  tentandum  eil  ut  ilquid 
cruoris  effuii  poil  vomitionem  in  Ven- 
triculo  maneat,  id,  non  quidem  per 
fuperiora,  ne  vomendi  conatu  exacer- 
betur  malum,  ied  Jeni  quodam  medi- 
camento  per  inferiora  expurgetur;  ne 
putrefado  intus  cruore  febris  accen-* 
datur,  et  humorum  motu  vehemen- 
tiore  fa&o,  vel  continuetur  vel  revo- 
cetur  fanguinis  profluvium.  Siquidem 
in  hoc  malo,  il  in  ullo  alio,  omnis 
medici  cura  et  diligentia  in  eo  evigi- 
lare  debet,  ut  seftus  fanguinis  ferven- 
tior  temperetur;  motus  ejufdem  inci- 
tatior  fedetur,  poftremo,  ejufdem  di- 
ftributio  in  vafa  quam  maxime  ik  x- 
quabilis. 

CompreiTo  fluxu,  proximum  eft  ut 
morbus  recidivus  prcecaveatur.  Re- 
fpicienda  eft  igitur  morbi  caufa  re- 
motior,  cui  continentia  in  omni  vidtu, 
corporis  exercitatione,  venx  iedione 
tempeftiva  optime  occtirrkur.  Revo- 
candae  funt  praeterea  folita?  fanguinis 
excretiones,  ilve  per  menftruum  ab 

Utero 


320    Pr^LE  CTIO  DUODECIMA. 

Utero  fluxum,  five  a  vaiis  Inte- 
ftini  Re&i  fieri  confueverunt :  at  in 
hac  re  adhibeatur  cautio ;  fiquidem 
haud  exiguus  metus  fubefl:  ne  a  re- 
mediis  illis  quorum  in  excretionibus 
hifce  reducendis  vis  eft  maxima,  fan- 
guis  incalefcens  et  rarefa&us  per  vafa 
Ventriculi  patefa&a  denuo  exitum  fibi 
faciat.  Medicamenta  itaque  acriora 
fugienda  funt,  eaque  duntaxat  adhi- 
beantur  quibus  natura  de  officio  fuo 
admonita  perfuaderi,  vel  manu  duci, 
minime  autem  cogi  poilit:  ita  enim 
facillime  medicus  mediocritatem  illam 
tenebit  quae  eil  inter  nimium  et  pa- 
rum. 

Morbo  jam  defcripto  iimile  eft  id 
Haemorrhagiae  genus  quo  fanguis  a 
tunica  interiore  Inteftinorum  tenuium, 
rarius  craflbrum,.  fertur.  Huic  malo 
prascurrunt  fere  lumbcrum  et  coxarum 
gravitas  et  dolor,  et  fenfos  in  Regione 
Gaflrica  Abdominis  partibuique  cir- 
ca  umbilicnm  quaii  ponderis  in- 
cumbentis  et  prementis :    raro  autem 

vomitus 


Prjelectio  Duod  EC.iMAi  321 

vomitus  adeil  vel  oris  Ventriculi  dolor: 
his  enim  abientibus,  vomitu  nimirum 
et  dolore  Ventriculi,  ab  Inteftinis  po- 
tius  quam  a  Ventriculo  fluxum  futu- 
rum  conjicere  licet ;  fit  tamen  ali- 
quando  ut  Hasmorrhagiae  Duodeni 
vomitio  comitem  fefe  jungjat.  Α  fan- 
guine  effufo  et  putrefa&o  fequitur 
cum  flatu  multo  Inteilinorum  diften- 
tio;  fuccedit  mox  dejedio  cruenta, 
fuperveniente  fere  animi  defe&ione. 
Si  fanguis  a  locis  fuperioribus  proiluat, 
niger  is  et  fcetidus  profunditur :  con- 
tra,  a  locis  inferioribus  purior  fertur. 
Si  a  vafe  difrupto  derivetur,  id  cog- 
nofcitur  ex  eo  quod  vis  aliqua  pra> 
ceiTit ;  quod  rivo  continuo  fanguis  fer- 
tur ;  id  autem  docent  dejediones  nun- 
quam  non  cruentae.  At  ii  a  patefadis 
vaforum  extremis  in  villis  inteftinorum 
fluat,  et  acceiliones  et  deceiliones 
more  febrium  intermittentium  morbus 
habet;  protinus  etiam  cum  iingulis 
acceffionibus  hominem  invadunt  et 
gravitas  et  dolor,  et  ponderis  fenfus, 
Y  quse 


322    Pr^ELECTIO  DuODECIMA. 

qux  ab  initio  morbum  inftantem  pra> 
ccdere  modo  dixi. 

Multum  inter  hunc  morbum  et 
Dyienteriam  intereft;  iiquidem  in  illo 
fanguis  vel  purus  vel  cum  excrementis 
confufus  iine  dolore  fertur,  in  Dyfen- 
teria  contra  parcior  plcrumque  cum 
multo  dolore  et  brevibus  intervallis 
profluit;  cum  pure  praeterea  et  Inte- 
ftinorum  ftrigmentis  mixtus.  Fit 
quidem  aiiquando  ut  Hepate  fuppu- 
rato,  vomicaque  difrupta,  pus  per  duc- 
tum  biliofum  cum  fanguine  mixtum 
in  Inteftina  viam  inveniat;  unde  ta- 
men  deje&iones  faniofae  et  purulentre, 
non  cruentas  finceriores,  prodeunt. 

In  fluxu  Inteftinorum  jam  defcrip- 
to  eadem  curandi  ratio  ac  in  vomitu 
cruento  teneatur;  icilicet  vidtu  tenui, 
medicamentis  refrigerantibus,  et  venas 
fectione  minuatur  fanguinis  impetus. 
Catharticis  lenioribus  exturbetur  fan- 
guis  effufus;  poftremo,  morbo  rever- 
iuro,  remotiori  ejufdem  caufae  occur- 
rendo,  occurratur. 

Ex 


PrjELectio  Duodecima.  323 

Ex  di&is  patet  fluxus  illius  ratio 
quo  ex  Inteiiinis  Serum  cruentum 
potius  quam  cruor  effundi  iolet ;  Hc- 
paticum  Fluxum  Veteres  appellabant 
Hepatis  imbecillitati  eundem  perpe- 
ram  referentes.  At,  cum  a  nulla 
alia  caufa  quam  a  vaforum  ofculis  in 
villis  Inteftinorum  inasquaii  fanguinis 
diftributione  dilatatis  provenire  eum 
poiTe  verifimile  iit,  eandem  plane 
curationis  methodum  cum  morbo 
modo  defcripto  poftulare  videtur;  niii 
quod,  ci^fll  in  FJuxu  Hepatico,  ob 
impetum  fanguinis  minorem  quam 
in  altero  illo  fluxu,  minor  etiam  ob- 
ilru&ionis  atque  inflammationis  metus 
fubiit,  tutius  roborantia  atque  ad- 
ftringentia  adhiberi  poilint,  icique  eo 
magis  quo  fluxus  aquofior  eft. 

Proximum  eft,  ut  vitium  iRud  in 
quo  vafa  Rcdli  Inteftini  compulfo 
ianguine  diftenta,  vel  aperca,  vel  dif- 
rupta,  multarum  moleftiarum  et  mor- 
borum,  nonnunquam  etiam  falutis 
caufa  iint,  Hasmorrhoidas  medici  vo- 
Y  2  cant 


324-   Pr^electio  Duodecima. 

cant.  Hasmorrhoidum  eae  quae  intus 
funt,  in  ukimis  Venas  Mefcntericae 
minoris  finibus  fanguinem  ab  inteftino 
Re&o  referentis  fedem  habent:  Ha> 
morrhoides  autem  externse  Venis  ex- 
tremis  lliacis  per  Anum  difperfis  natae, 
prominentes  extra  inteftinum  confpi- 
ciuntur.  Alia  eft  etiam  divifio  Hae- 
morrhoidum,  nam  vel  czecx  funt  vel 
apcrtas.  Caxas  Haemorrhoidas  eas  vo- 
cemus  quibus  vafa  tumore  varicofo 
diftenduntur ;  apertas,  contraj  e  qui- 
bus  fanguis  exit. 

Haemorrhoidas  internas,  quarum 
rationem  imprimis  explicaturus  fum, 
figna  qua?dam  praecedere  fblent,  qui- 
bus  fanguinem  ad  corporis  interiora 
puliura,  atque  ad  loca,  unde  fangui- 
nis  fluxum  expe&are  licet,  dedu&um 
veriiimili  conjectura  colligere  poiTu- 
mus.  Siquidem,  morbo  inftante,  cor- 
poris  habitus,  quaii  emacuiflet,  ad- 
ilri£tior  eft,  faciefque  colorem  atque 
decorem  quadammodo  amittit.  Se- 
qnuntur  dolores   in  Hypochondriis 

Spaftici ; 


PrjElectioDuodecima.  325 

Spailici;  gravitas  praeterea  lumborum 
atque  coxarum :  in  Inteftino  autem 
extremo  moleftia  qua^dam  quaii  a  mole 
excrementi  iiccioris  prementis  et  ob- 
ftruentis.  Ubi  autem  jam  aperta  eft 
Haemorrhois,  fanguis,  vel  in  defidendi 
conatu,  maxime  autem,  poft  expref- 
fam  alvum,  funditur.  Ipie  autem  fan- 
guis,  ii  ftatim  ex  aperto  vafe  profluat, 
rutilus  atque  liquidus  fertur;  iin  au- 
tem  effufus  aliquandiu  in  Inteilini  ca- 
vo  permanferit,  concretus  expellitur. 

Cum  vero  multis  fignis  et  Ha^mor- 
rhoidum  Fluxus  aliasque  ab  Inteftinis 
ianguinis  profufiones  inter  fe  conien- 
tiant ;  his  notis  uti  licet  quibus  a  ie 
invicem  internofcantur.  Cum  ab  In- 
teftinis  tenuibus  fertur  cruor,  hune 
cafum  graviora  icre  omnia  fympto- 
mata  praxedere  iblent,  loco  fuo  fupra 
memorata:  cum  animi  etiam  defec- 
tione  fere,  aut  maximo  virium  lapfu 
a  locis  fuperioribus  cruor  dejeo 
tione  funditur:  practerea,  ater  atque 
graveolens,  et  cum.  excrementis  con- 
Y  3  fufus 


326  PrjELectio  Duodf, cima. 

fufus  defcendit.  In  Haemorrhoidibus, 
contra,  line  iniigni  virium  lapfu  feor- 
fim  ab  excrementis  exit.  At  ii  a  vafis 
craffioris  Inteftini,  Coli  nimirum,  fluat 
fanguis,  tum  quidem  non  adeo  ciim 
faecibus  alvi  confufus,  at  plerumque  in 
grumos  coaclus  defcendit ;  quin  et  ab 
Ano  abfunt  gravitas  et  dolor. 

Hasmorrhoidum  Fluxui  iGeminis  viri 
natura  funt  magis  opportuni,  in  illis 
enim  fanguis  abundantior  pcr  vafa 
uterina  menilruis  periodis  efferri  iolet. 
iEtate  autem  coniiftentes,  aut  intra 
iene&utis  limites  conftitutos,  frequen- 
tius  quam  juvenes,  hic  morbus  adori- 
tur :  hos  liquidem  fanguinis  profuiio 
vel  a  naribus,  νεί  a  pulmone,  quin  et 
deftillationes  irequentes  exercere  fo- 
lent;  quibus  id  quod  in  vafis  abundat 
iubtrahitur:  qucd  quidem  eo  confir- 
matur  quod  a  nonnullis  obfervatum 
video;  in  aetate  nimirum  coniiftente 
Haemorrhoides  iis  maxime  familiares 
effe  quibus  in  juventute  fanguis  e 
naribus  Huere  confuevit.    Eadem  pa- 

riter 


Pr^LECTIO  DUODECIMA,  327 

riterdecaufa  faemina?,  quibus  menftrna 
vel  fupprimuntur,  vel  maturius  jufto 
penitus  fubftiterunt,  Haemorrhoidum 
iluxui  prae  cceteris  opportuniores  funt: 
natura  fcilicet  fanguini  copioflori, 
nunc  errore  aliquo,  nonnunquam  au- 
tem  confilio  et  pradentia,  per  loca 
infolita  exitum  qusrente.  Quae  qui- 
dem  naturce  prudentia  in  utero  gc- 
ftantibus  evidentiffime  confpicitur; 
quibus  ad  Inteftini  RedH  vafa  cruorem 
menitruum  diverfum  fepiilime  novi- 
mus,  ut  foetus  ialuti  ilmul  et  vaibrum, 
debitas  exinanitioni  fatis  profpe&um 
eilet ;  iiquidem  praegnanti  Menfes  ab 
utero  fluentes  abortus  metum  faciunt. 

In  cauiis  Hasmorrhoidum  exponen- 
dis  id  imprimis  iatis  veriiimiliter  ftatui 
poffe  puto,  Naturam  in  fluxu  illo 
minime  pati,  ut  in  vulneribus  infli&is; 
nec  conquiefcere,  ut  in  fopore  non- 
nunquam  Epileptico,  et  in  Paralyiis 
quodam  genere;  fcd  revera  rem  fuam 
agere,  atque  finem  quem  confequatur 
propofitum  habere ;  nempe  ut  fan- 
Y  4  .  guinis 


328  Pr^lectio  Duodecima. 

guinis  redundantis  copia  minuatur, 
vcl  ut  ipfe  fanguis  jufto  crailior  atte- 
nuetur.  Hax  ut  efficiat  asquabilem 
vaforum  tonum  ope  ncrvorum  huic 
rei  praepofitorum  ita  mutat,  ut  fanguis 
a  partibus  corporis  iummis  ad  ejufdem 
iedcs  interiores  adadus  in  vafa  infe- 
riora  Mefentcrica  ca  copia  deducatur 
atque  compellatur,  ut  ex  corum  fini- 
bus  diftentis  et  apertis  id  quod  ni- 
mium  eft  effundi,  atque  deje&ione 
expelli  poiTit.  Quod  ex  figais  Fiux- 
um  Ha^morrhoidum  prcecedentibus  et 
comitantibus,  habitu  nimirum  corporis 
adftridto,  facie  decolore,  gravitate 
lumborum  et  coxarum,  vaiis  Inteftini 
Re&i  diftentis  et  varicofis  iatis  patet. 
/\t  in  Hasmorrhoidibus  internis  id 
prasterea  notetur,  fanguinem  faspe  ab- 
lque  dolore  fundi,  plerumque  poil 
excrementa  dejechi ;  unde  a  Villis 
tunicas  interioris  Xnteilini  Anailomoii 
apertis  potius,  quarn  a  vaiis  diften- 
tione  difruptis,  eundem  exprimi  veri- 
fimile  vid  ctur.    Ccrte  profluvium  il- 


Pr^lectioDuodecima.  329 

lud  Anailomoii  fieri  intelligitur,  quo- 
tiefcunque  fangiiis  non  rivo  continuo 
in  Inteftini  cavum  fertur.  Is  autem 
cafus  facile  ex  alvo  nunc  cum  cruore 
nunc  abfque  eodem  expreiTa  dignof- 
citur. 

Piures  autem  Haemorrhoidum  caufe 
remotiores  efie  folent :  nam  et  a  fan- 
guinis  redundantia,  et  ab  ejufdem 
nimia  fpiiTitudine,  et  ab  eodem  rare-* 
facfto,  vel  acri,  vel  a  caufa  quacun- 
que  nimis  commoto,  poftremo  ab  In- 
teftino  certis  quibufdani  medicamentis 
exiximulato,  hunc  morbum  exoriri 
pofie  compertum  eft.  Unde  vaibrum 
exinanitiones  confuetas  vel  prtetermif- 
fas,  vel  compreilas,  et  vidiis  rationem 
foiito  lautiorem,  et  medicamenta 
Chalybeata  intempeftivc  data,  et  pur- 
gantia  acriora,  et  exercitationeni  cor- 
poris  vel  pratermifiam  vel,  confueto 
vehementiorem  fequitur. 

De  fine  hujufce  profluvii,  naturaeque 
propoiito  in  eodem  inilituendo,  ex  iis 
quae  iupra  dixi,  conilat.    Et  profedo 

quifquis 


330  Prvelectio  Duodecima. 

quifquis  eo  non  imbecillior  fit  is  pur- 
gationem  illam  non  morbum  habet. 
Ideoque  curati  temere,  cum  fanguini 
abundanti  cxitus  denegatur,  inclinata 
vel  in  caput,  vel  in  prascordia,  vel  in 
vifcera  abdominis,  materia,  graviiTimis 
morbis  corripi  folent ;  maxime  vero 
Apoplexia,  Paralyfi,  Tabe,  Aqua, 
intercute. 

Ab  Haemorrhoidibus  fanguinem 
maxime  profluere  folere  in  iis  qui  in 
setate  confiftente  aut  in  prima  ieneo 
tute  funt  conftituti  dixi.  Aliquando 
tamen  maturius  profluit.  At  quibus 
junioribus  id  vim  confuetudinis  obti- 
nuerit,  hos  profeclo  plerumque  adverfa 
valetudo,  atque  mors  prsematura  ma- 
net.  Cum  enim  hoc  profluvii  genus 
in  junioribus  certa  lege  atque  modo 
fefe  ccerceri  a?gre  patiatur,  levibufque 
de  caufis  reprimi  et  in  loca  aliena 
diverti  foleat;  magnopere  quidem 
metuendum  eft,  ne  aliquando  exori- 
antur  morbi  quos  H^emorrhoidas  ίϊιρ- 
preffas  excipere  folere  fupra  memoravi. 

Unde 


PRiELECTIO  DUODECIMA,  33I 

Unde  a  Pradlicis  nonnullis  praxepto 
cautum  video,  ne  in  adolefcentibus 
naturas  conatus  in  Hasrrsorrhoidum 
fluxu  arceffendo  temere  promovean- 
tur;  fatius  enim  his  efle  Venx  fe6Ho- 
nem  huic  fluxui  vicariam  fubftituere, 
ut  ifto  modo  minuatur  vaibrum  ple- 
nitudo,  quam  exinanitionis  generi  in- 
certiori  et  minus  commodo  naturam 
adiuefacere. 

At  licet  in  adolefcentibus  quibus 
nondum  ab  Hsemorrhoidibus  fanguis 
fluxit,  eundem  prolicere  omnino  iit 
inutile;  ii  cui  autem  ex  folito  hujuf- 
modi  profluvio  intermiflb  quid  in- 
commodi  fuboriatur,  tum  profe&o 
confuetum  exinanitionis  genus  redu- 
catur.  Detrada  igitur  per  venam 
fe&am  ea  fanguinis  copia  quam  vafo- 
rum  plenitudo  poftulare  videatur,  me- 
dicamentis  idoneis  intro  datis  ad  vaia 
Re&i  Inteftini  fanguis  dirigatur :  hoc 
autem  maxime  facere  Aloe,  Myrrha, 
Melampodium,  medicorum  fuffragiis 
conftat.    Pascipiunt  etiam  nonnulli  ut 

Hirudinum 


332     PRiELECTIO  DuODECIMA. 

Hirudinum  fu&u,  vel  Ano  afperis 
linteis  confricato,  proliciatur  cruoris 
effuiio  ;  at  id  quidem  fere .  fupervaca- 
neum  eft,  ηίίΐ,  venis  Ani  jam  cruore 
diftentis,  Naturae,  fponte  fua  fluxum 
moliehti,  his  auxiliis  adhibitis  in  loco 
obfecundare  medicus  tentaverit. 

Fit  etiam  aliquando  ut  molimine  ju- 
ilo  majore  humores  violentius  compel- 
lantur,  et  fanguis,  teniione  atque  do- 
lore  magno  obortis,  coerceatur,  natu- 
raque  iibi  ipfa  officiat:  qui  cafus  fane 
aliam  curationem  poftulat :  omiiBs 
enim  iis  quibus  acrior  exftimulandi  et 
calefaciendi  vis  ineft,  venx  fe&ioni, 
medicamentis  lenientibus  in  Anum 
immiifis,  fomentifque  admotis  res  tu- 
tifiime  committitur ;  ut  foluta  mem- 
branarum  circumje&arum  teniione 
venarum  ora  facilius  aperiantur. 

Quod  il  ab  Hasmorrhoidibus  apertis 
2ut  frequentius  jufto  profluat  ianguis, 
aut  flumine  pleniore  defcendat,  quam 
quod  in  falutem  hominis  convenire 
poteil:;  id  autem  ex  virium  lapfu,  ex 

pulfu 


PrjElectioDuodecim^.  333 

pulfu  parvo  et  debili,  ex  facie  deco- 
lore,  ex  tumore  corporis  albo  et  laxo 
facile  innotefcit ;  tum  quidem  profu- 
fio  minuatur,  non  iupprimatur.  In 
fluxu  autem  moderando  aliud,  pra> 
fente  morbo,  aliud  intermittente, 
eft  agendum.  Vigente  enim  pro- 
iluvio,  Clyftere  idoneo  immiflb  alvus 
eft  liquanda;  ut  excrementi  durioris 
mole  fubdu&a  minuatur  in  Reilo  In- 
teilino  venarum  compreiiio,  et  fan- 
guine  refluo  via  pateat.  Praeterea, 
vena  ieda,  ii  pulius  et  vires  ferant, 
minuatur  fanguinis  et  copia  et  impetus. 
Medicamenta  etiam  incrafiantia  et 
refrigerantia  ejufdem  tenuitati  et  fer- 
vori  opponantur.  Nec  alienum  erit, 
profuiionis  impetu  id  poftulante,  leni- 
ora  Narcotica  adhibere  ;  ut,  confopito 
Scnfu  Vitali  nimis  acuto,  folvatur  in 
vaiis  Mefentericis  teniio  nimia,  et  jufta 
pcr  corporis  vafa  fiat  humorum  diftri- 
butio. 

His  autem  minime  proficientibus, 
ad  adftringeatia  et  ilyptica  confugi- 

endum 


334  Pr^  L  Ε  CT  ι  ο  Duod  Ε  C  I  Μ  Α. 

endum  efl ;  in  quibus  tamen  adhi- 
bendis  modus  iit,  ut  nequid  nimis 
fiat:  quo  fpe&at  illud  praeceptum 
Hippocraticum ;  nempe  ut  in  Ha> 
morrhoidibus  filo  conftringendis  una 
fervetur  aperta ;  ut  humori  olim  forte 
redundaturo  exitus  minime  denege- 
tur.  Prasterea,  quos  profufas  nimis 
Hasmorrhoides  exercere  folent,  in  ao 
ceffionum  intervallis  fedulo  cavere  de- 
cet,  ne  aut  vi£lu  lautiore,  aut  cor- 
poris  exercitatione  vehemente,  aut 
animi  motibus  eflrasnatis  fanguis  ni- 
mis  commoveatur.  Praeterea,  fi  idem 
abundantior  in  vafis  colligatur,  is 
venas  fedtione  tempeftiva  eft  mim;en- 
dus ;  ita  enim  naturas  conatibus  vio- 
lentioribus  eundem  per  Inteftinorum 
vafa  exturbandi,  optime  occurritur. 
Poftremo,  alimenta  omnia  acriora,  du- 
riora,  alvum  aftringentia  fugiat  asger; 
ne,  Inteftinis  ftimulatis,  ad  vafa  Me- 
fenterica  uberior  jufto  provocetur  fan- 
guinis  rivus;  vel  mole  excrementorum 
compre/Tis  Re&i  Inteftini  vafis,  atque 

adeo 


Pr^lectio  Duodecima.  335 

adeo  cruoris  reditu  impediro  deniio 
concitetur  Hsemorrhagia. 

De  Venarum  Hcemorrhoidum  vari- 
coiis  difteniionibus  iis  nunc  dicendum 
eft,  quse,  quoniam  ianguinem  non 
fundunt,  caecae  nuncupantur.  Hifce 
autcm  fignis  morbus  innoteicit.  Exo 
ritur  cum  multo  ardore  diftentione  et 
pulfu  Redi  Inteftini  dolor,  qui  eo 
acerbior  fit  quo  fanguis  copioiius  in 
vafa  diftenta  fpaftica  vaforum  et  mem- 
branarum  circumjeilarum  tcnilone 
compellitur.  Priecerea,  in  alvo  de- 
ponenda,  maxime  fi  ea  durior  iit, 
dolor  multum  ingravefcit ;  iiquidem. 
conatu  alvi  dejiciendae  venas  diftenta? 
comprimuntur.  Quinetiam  propter 
vaforum  et  Inteftino,  et  Cervici  Ve- 
ficas,  et,  in  fceminis,  Vulva?  fangui- 
nem  deferentium  commercium  mu- 
tuum,  in  urina  reddenda  fupervenit 
difficultas,  in  ore  vero  V ulvae  venarum 
varicoiarum  quaii  capitula  nonnun- 
quam  prominere  ex  Celii  obferva- 
tione  conftat. 

Inter 


336  PrvElectio  Duodecima. 

Inter  Re£ti  Inteftini  inflammatio- 
nem  et  dolorem  Haemorrhoidum  hoc 
maxime  intereft;  quod  Inteftino  in- 
flammato  perpetuo  dolore  homo  dila- 
cerctur,  at  in  Haemorrhoidibus  cascis, 
accefTionibus  et  remiiitonibus  fubitis 
nunc  exacerbetur,  nunc  mitefcat  ma- 
lum.  Ex  his  autem  viciiTitudinibus 
doloris  nunc  faevientis,  nunc  quiefcen- 
tis,  certiiTime  colligitur  proxima  hu- 
jufce  morbi  caufa ;  vaforum  nempe 
Tonus  Nervorum  vi  per  vices  intentus 
aut  remiiins;  quo  fanguis  nunc  in 
vafa  Inteilini  magno  impetu  propulfus 
coercetur;  nunc,  contra,  clauftris  re- 
folutis,  per  venas  denuo  patulas  de- 
portatur  diftentionis  fimul  et  doloris 
cauia. 

Hcemorrhoidas  cascas  in  cruentas 
mutari  poffe  fpes  eft  (ut  de  eventu 
hujufce  mali  dicam)  fi  tumor  Inteftini 
modicus  fit,  fi  membranarum  teniio 
levis,  ii  dolor  mitis  et  tolerabilis  fub- 
inde  remittat  vel  evaneicat.  Non- 
nunquam  etiam,  vaforum  tono  inx- 


PRiELECTIO  DUODECI  ΑΙ  Α.  2,17 

quali  omnino  foluto,  folvitur  morbus ; 
fanguine  per  venas  laxatas  confuetum 
curfum  repetentei 

Contra  vero,  ii  dolor  acutus  atque 
ailiduus  inftet  cum  pulfu,  calore,  et 
tenfione  magna;  ii  hiice  febris  fuper- 
niat,  atque  horror  leviculus  hominem 
fubinde  invadat ;  fcire  licet  fuppura- 
tioncm  fieri. 

In  dolore  Haemorrhoidum  ciecarum 
curando  id  imprimis  medico  eft  ten- 
tandum,  ut,  foluta  vaforum  teniione, 
fanguini  redituro  via  aperiatur;  atque 
iimul  ut,  omnem  caufam,  fanguinem 
in  haec  loca  juilo  copioiius  impcllendi, 
naturas  prascidat.  Venas  fe&ione  igi- 
tur  detrahatur  fanguis,  ut  ejuidem 
abundantiae  minuendas  (quam  mcrbi 
cauiam  remotiorem  eiTe  fupra  diximus) 
et  nervis  nimis  intentis  relaxandis  pro- 
fpiciatur:  quin  et  eadem  opera  folvi- 
tur,  nimia,  iiqua  fubeft,  fanguinis 
fpiffitudo.  Deinde  leni  aliquo  medi- 
camento,  vel  in  Inteiiinum,  Clyileris 
ope,  immiflb,  vel  potui  dato,  folvatur 

Ζ  alvus ; 


338  Pr^electio  Duodecima, 

alvus ;  ut  excrementis,  iive  durioribus, 
five  acrioribns,  depofitis,  auferatur 
omne  id  quod  vel  irritando  nervos  in- 
tendere,  vel  venas  comprimendo  fan- 
guinis  recurfum  impedire  poiTit.  Vic- 
tus,  prasterea,  ilt  tenuis,  refrigerans, 
humidus,  ut  fanguinis  fervor  compri- 
matur,  et  alvus  mollis  permaneat. 
In  aqua,  prasterea,  dulci  tcpida  deii- 
dcre  haud  inutile  eft,  eaque  medica- 
menta  locis  afFeftis  admovere  quas  vi 
fua  Anodyna  et  mollientc  dolorem  le- 
nire  vaiorumque  contentionem  fol- 
vere  poilint. 

Devi&o  iemel  morbo,  ne  rurfus 
bellum  moveat  videndum  eft ;  Vis 
igitur  fanguinis  redundantis  venae  fec- 
tione  tempeftive  diminuatur,  multa- 
que,  non  autem  vehemente,  exercita- 
tione  iolvatur  ejufdem  nimia  ipiiiitu- 
do:  liquetur  praeterea  alvus,  raro  au- 
tem  ducatur,  ne  nimis  ftimuletur  In- 
teftinum  Re&ura.  Quinimo  omne 
acre  virandum  eft,  omnia  etiam  qui- 
bus  fanguis  vel  rareiieri,  vel  incaief- 

cere, 


Pr  jELECTI  Ο  DUODECIMA,  339 

cere,  vel  commoveri  nimis  iolet,  vinum 
meracius,  alimenta  multo  fale  aut  aro- 
mate  conta&a,  adftnngentia5praeterea, 
et  auftera,  maxime  fi  iimul  calefaciant. 

Reliquum  eil  ut  de  Varicibus  in 
Venarum  lliacarum  finibus  circa  mar- 
ginem  Ani  extremam  obortis  breviili- 
me  dicam.  Cum  tumore,  pruritu,  et 
dolore  prodeimt,  fpecie  varia  et  mul- 
tiformi,  Uvas,  Moros,  Veiiculas  refe- 
rentes ;  raro  fua  fponte,  in  deponenda 
vero  ali/o  duriore,  vel  fcalpendo,  dii- 
rupti  fanguinem  fundunt :  iiidem  au- 
tem  difruptis  exulceratio  faspiffime  fu- 
pervenit ;  quae  vel  vetuftate  in  callum 
indurefcere,  vel  varia  tuberculorum 
genera  (carne  nimirum  fupercreicente) 
fundere  iolet.  Quin  et  venis  his  tu- 
mentibus  gravis  inflammatio  nonnun- 
quam  exoritur ;  quse,  nifi  venae  fe&ione, 
fomentis,  aliifque  refolventibus  redte 
curetur,  in  Ani  fuppurationem  atque 
fiftulam  fere  vertitur. 

Supereit  ut  de  hujus  mali  cauiis  at> 
que  curatione  diiTeram  :  cum  vero  illa 

quze 


34°  Pr^electio  Duodecima! 

quas  ad  Haemorrhagiam  in  hoc  morbo 
fpe&ant  ex  iis  quae  fupra  di&a  funt 
fatis  intelligi  poffint ;  ulcerum,  tuber- 
culorum  et  fiftularum  remedia,  a 
Chirurgia  petenda,  jamdudum  longior, 
fermone  periequi  nolo,  ut  noftrae  Pras- 
le&ioni  modus  iit,  otiique  veftri  ha- 
beatur  ratio. 


F   I   Ν   I  S. 


4